Ξεκινώντας την αναζήτηση για τις γυναίκες που θα ήθελαν να συμμετάσχουν στο ρεπορτάζ, με αφορμή τη σημερινή Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, πήραμε πολλές και διαφορετικές απαντήσεις. Κάποια αρνήθηκε να απαντήσει, διότι σε τέτοιες επετείους «προτιμά τη σιωπή». Κάποια άλλη ξεκίνησε να απαντά το ερώτημα, αλλά στην πορεία σταμάτησε, αφού όσα έγραφε πυροδότησαν μέσα της μια φοβερή ένταση, κρίνοντας τα «ακατάλληλα για δημοσίευση».

Οι γυναίκες με τις οποίες συνομιλήσαμε ήταν πολύ διαφορετικές μεταξύ τους. Ζουν και αναπνέουν σε μια χώρα που συνεχίζει να αναπαράγει σαν ακούραστη μηχανή τις διακρίσεις με βάση το φύλο και τα σεξιστικά υπονοούμενα με τη μορφή αστείου ή τηλεοπτικής διαφήμισης. Ζουν και εδραιώνουν τη θέση τους στην εργασία, την οικογένεια και εν γένει την κοινωνία στην εποχή του Χάρβεϊ Γουάινστιν, του Time’s Up και του #metoo. Άλλες λιγότερο δυναμικές, άλλες πιο υπερασπιστικές του ρόλου τους. Όλες, όμως, γυναίκες.

Οι απαντήσεις που θα διαβάσετε παρακάτω, υπακούν στη μοναδικότητα της κάθε μίας ερωτώμενης χωριστά, έτσι όπως αυτή προκύπτει απ’ τις πολλές, μικρές διαχωριστικές γραμμές που χωρίζουν μία δημοσιογράφο, μία ηθοποιό, μία συγγραφέα, μία ερευνήτρια, μία DJ, μια αθλητικογράφο και μια σκηνοθέτη-επιχειρηματία. Μαζί και τη βεβαιότητα, που λέει πως όταν μπαίνεις στον κόπο να στοχαστείς γύρω απ’ το αν έχεις το ρόλο που σου αξίζει στην κοινωνία, μάλλον ακόμα αυτός ο ρόλος τίθεται προς αμφισβήτηση. Ή τουλάχιστον, προς διερεύνηση.

Έλλη Στάη
Δημοσιογράφος, Ιδιοκτήτρια The TOC

Έλλη Στάη

«Κάθε γυναίκα με συνείδηση του ρόλου της δε θα σταματήσει να δίνει καθημερινά μια μάχη για την αποδοχή»

Οι γυναίκες σήμερα έχουν μια καλύτερη θέση από αυτή του παρελθόντος. Αλλά έχουν μια θέση που σε πολλές περιπτώσεις δεν είναι ισότιμη μεταξύ των ανδρών ακόμα και αν έχουν οικοδομήσει προσωπικότητα, ποσότητα έργου, έχουν δημιουργήσει επαγγελματικά δίκτυα και έχουν υποσκελίσει τεράστια εμπόδια.

Η Ελλάδα καταλαμβάνει την τελευταία θέση στον Δείκτη Ισότητας των Φύλων που δημοσιεύθηκε το φθινόπωρο του 2017 από το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων. Η ενίσχυση της θέσης των γυναικών και η εφαρμογή της αρχής της ίσης αμοιβής για ίση εργασία, η επιλογή της  γυναίκας σε θέσεις λήψης αποφάσεων σε όλους τους πολιτικούς κοινωνικούς και οικονομικούς φορείς είναι όχι μόνο ένας στόχος αλλά και μια υποχρέωση μιας σύγχρονης κοινωνίας απέναντι σε όλους τους πολίτες της.

Σήμερα δεν μπορούμε να περιμένουμε εκατό χρόνια για ισότητα και πρέπει να δράσουμε αποφασιστικά για να επιταχύνουμε τον ρυθμό της αλλαγής. Στην πρώτη εικοσαετία του 21ου αιώνα πρέπει να βάλουμε τέλος στις διακρίσεις φύλου μια για πάντα και να καταστήσουμε πλήρως την ισότητα των φύλων μέρος της ατομικής μας συνείδησης.

Η γυναίκα σήμερα είναι έξυπνη τολμηρή, μορφωμένη, ανεξάρτητη, αποφασιστική και ορμητική, γρήγορη, αξίζει να έχει ίσες ευκαιρίες, μια καλύτερη θέση σε κάθε χώρο δουλειάς, πολιτικό και κοινωνικό περιβάλλον. Κάθε γυναίκα με συνείδηση του ρόλου της δε θα σταματήσει να δίνει καθημερινά μια μάχη για την αποδοχή και τα δικαιώματά της σε κάθε πεδίο.

Στεφανία Γουλιώτη
Ηθοποιός

Στεφανία Γουλιώτη

«Η ουσία είναι ότι η γυναίκα παραμένει αδύναμη. Ο δυτικός τρόπος ζωής της, όμως, την υποχρεώνει σε ένα ρόλο που δεν «επιτρέπεται» να είναι και αδύναμη και θύμα.»

Όταν το 2018 γίνεται ακόμα η ερώτηση, αν η γυναίκα έχει τη θέση που της αξίζει, καταλαβαίνουμε ήδη ότι «κάτι» είναι περίεργο. Γιατί δε ρωτάμε αν ο άντρας έχει τη θέση που του αξίζει; Παρακάτω κάποιες σκέψεις γι’ αυτό το «περίεργο».

Ο άνθρωπος ζει ακόμα με τα πρωταρχικά του ένστικτα εν ισχύ. Ένα από τα κυριότερα είναι η ανάγκη επιβολής εξουσίας. Ανάγκη επίδειξης δύναμης και ελέγχου. Και το πιο μη πρόσφορο έδαφος ενδείκνυται, όταν σ’ αυτό το έδαφος υπάρχει κάποιος αδύναμος… η γυναίκα. Φύση αδύναμη, επιφανειακά τουλάχιστον, γίνεται η πιο εύκολη λύση για εκτόνωση της ανάγκης αυτής.

Αλλά και η ίδια την εκτονώνει σε άλλους αδύναμους οργανισμούς αντίστοιχα, γιατί και κείνη άνθρωπος είναι. Σε αυτή την ψυχική αλυσίδα μέσα στους αιώνες, ο ρόλος της γυναίκας ως θύμα συνεχώς μειώνεται αισθητά, αλλά αφού η πρωταρχική ανάγκη του ανθρώπου να κάνει αισθητή την παρουσία του, μέσω της κυριαρχίας, δεν έχει αλλάξει ούτε σε φύση ούτε σε ένταση, τότε πού πάει και εκτονώνεται;

Πάει, λοιπόν, και κρύβεται στα σπίτια τη νύχτα, στον επαγγελματικό εκβιασμό μέσα στα γραφεία, στην πορνεία, στην εξαναγκασμένη αισθητική της εμφάνισης, στην ψυχολογική βία και σε πολλές άλλες κρυφές εκφάνσεις και περιοχές όπου μπορεί να εκτονωθεί άφοβα αυτή η ανάγκη για κυριαρχία.

Η γυναίκα όμως πια, έχει επιβαρυνθεί με το σκληρό ρόλο, να πρέπει να επιβεβαιώσει την επιτυχία του δυτικού προτύπου που τη θέλει ίση και να νιώσει κομμάτι του, ότι δηλαδή τα έχει καταφέρει, ότι είναι δυνατή, ότι έχει τον πλήρη έλεγχο και σίγουρα ότι δεν είναι πια θύμα. Έχει αλλάξει η εικόνα και όχι η ουσία. Η ουσία είναι ότι παραμένει αδύναμη. Ο δυτικός τρόπος ζωής της όμως την υποχρεώνει σε ένα ρόλο που δεν «επιτρέπεται» να είναι και δυνατή και θύμα. Οπότε, ενώ συνεχίζει να είναι αποδέκτης μεγάλου όγκου βίας – μιας και όπως προείπα το βασικό πρόβλημα της άγριας πρωταρχικής ανάγκης του ανθρώπου να επιβάλλεται δεν έχει αλλάξει -, τώρα έχει προστεθεί σε κείνη το άγχος και η πίεση του ότι δεν μπορεί να το εκφράσει, γιατί θα γκρεμιστεί η εικόνα της.

Ενώ παλαιότερα είχαμε γυναίκες εγκλωβισμένες στις περιορισμένες δυνατότητες και ευκαιρίες, τώρα εξακολουθούν να είναι εγκλωβισμένες σε ρόλους πολύ απαιτητικούς για κείνες, μιας και πρέπει να είναι εξίσου πετυχημένες στη δυναμική εικόνα τους, αλλά και στην ικανότητα να «κρατήσουν» μια οικογένεια και έναν άντρα κοντά τους. Προστέθηκε ρόλος σ’ ένα «αδύναμο» για το συλλογικό ασυνείδητο πλάσμα, χωρίς να του αφαιρεθεί ο άλλος.

Οπότε, βλέπουμε γυναίκες καγκελάριους, γυναίκες προέδρους, γυναίκες στρατιώτες, γυναίκες διευθυντές και ναι είναι τέλειο, γιατί η γυναίκα είναι πια «ίση» με τον άντρα. Είναι όμως στ’ αλήθεια; Ή έχει μπει σ’ ένα κυνήγι μαγισσών μέσα στο οποίο έχει εγκλωβιστεί από την περηφάνια του παγκόσμιου ανθρώπου να αποδείξει στον εαυτό του ότι προοδεύει πολιτισμικά, κοινωνικά, ηθικά και έτσι εξισώνει τη γυναίκα με τον άντρα; Τι γίνεται με το αίσθημα εκείνο το παλαιό, το πρωταρχικό, που έκανε τους άντρες να νιώθουν σημαντικότεροι γιατί η φύση τούς προίκισε με περισσότερη μυική δύναμη, άρα και με μεγαλύτερη εξουσία; Αυτό το αίσθημα είναι εκείνο το ίδιο που κάνει τον άντρα να νιώθει λίγος όταν η σύζυγός του φέρνει περισσότερα αγαθά στο σπίτι. Γιατί νιώθει λιγότερος και όχι ίδιος; Γιατί το πρωταρχικό αίσθημα του φωνάζει από μακριά ότι έπρεπε να είναι ανώτερος.

Όταν ο άνθρωπος παραδεχτεί ότι με αυτό πρέπει να ασχοληθεί κοινωνικά, να το γνωρίσει αυτό το αίσθημα, να γυρίσει τον καθρέφτη προς τα μέσα να το δει και να περάσει την επώδυνη διαδικασία να μην το χρειάζεται πια, ίσως τα δύο φύλα εξισωθούν. Αλλά θα πάρει αιώνες. Έως τότε είναι ωραίο, ευπρόσδεκτο και θαυμαστό που δίνεται η ευκαιρία στη γυναίκα να είναι ίση. Αλλά «κάτι» εξακολουθεί να είναι περίεργο σ’ αυτό και να μη θέλουμε να το παραδεχτούμε…

Μανίνα Ζουμπουλάκη
Συγγραφέας, δημοσιογράφος, σεναριογράφος, μεταφράστρια

Μανίνα Ζουμπουλάκη

«Οι λιγότερο ίσοι, χτυπιούνται πιο πολύ από τους περισσότερο ίσους!»

Όχι! Έχουν καλύτερη θέση από αυτήν που είχανε πριν 50 χρόνια (πάτωμα) αλλά δεν μιλάμε για ισότητα ακόμα, εκτός κι αν ζούμε στα σύννεφα. Η γυναίκα στην Ελλάδα κερδίζει γύρω στα 78 λεπτά στο 1 ευρώ του άντρα, έχει την ευθύνη των παιδιών κατά 80-90%, την ευθύνη του σπιτιού και των οικοκυρικών και ο μόνος λόγος που δεν αντιμετωπίζει το δίλημμα «καριέρα ή παιδί;», είναι το ότι δεν υπάρχουν εργασίες, κατ’ επέκταση, καριέρες. Μετά τα 45 της, δεν πρόκειται να βρει δουλειά πουθενά, το θεό μπάρμπα να ‘χει. Θα πείτε, ούτε ο άντρας μετά τα 45 έχει πολλές ελπίδες να βρει δουλειά – απλώς για τη γυναίκα είναι απόλυτα τα νούμερα.

Δεν λέω ότι η Κρίση δεν κοπανάει την ισότητα, φυσικά και την κοπανάει. Οι λιγότερο ίσοι, χτυπιούνται πιο πολύ από τους περισσότερο ίσους! Λέω ότι δεν είχαμε ισότητα πριν την Κρίση, δεν έχουμε ούτε με την Κρίση. Τι θα απογίνουμε μετά την Κρίση, θα δείξει. Η νοοτροπία «εμείς πάμε φαντάροι, εσείς γεννάτε και μεγαλώνετε παιδιά» είναι παλιά, θα βρούμε καινούργια σιγά σιγά, ή γρήγορα γρήγορα. Τα παιδιά τα μεγαλώνουμε μέχρι να πάνε φαντάροι, απλώς θα έπρεπε να είμαστε πιο κοντά στο 50-50, γυναίκες και άντρες, τουλάχιστον ως προς τα παιδιά… και οπωσδήποτε ως προς τα λεφτά.

DJ Fo aka Φώφη Τσεσμελή
Resident DJ στο Sodade2 BackStage

DJ Fo aka Φώφη Τσεσμελή

«Στο επαγγελματικό meeting που ακολουθεί, αναγκάζομαι για πολλοστή φορά να ακούω σεξιστικά αστεία, ψιλή κουβέντα για «γκόμενες» και κατορθώματα. Για να ακουστεί η γνώμη μου πρέπει να φέρω ως επιχείρημα τον ίδιο τον Θεό!»

Διαβάζοντας το θέμα που πρέπει να αναπτύξω, σκέφτηκα να εξιστορήσω μια μέρα που έζησα πρόσφατα, που νομίζω ότι έχει συνάφεια, σημασία και μάλλον απαντάει στην ερώτηση.

Ξύπνησα νωρίς, έπρεπε να κάνω άπειρες δουλειές και να πάω σε δημόσια υπηρεσία, κάτι που από μόνο του θέλει φοβερή ψυχική προετοιμασία. Βγήκα στο δρόμο με το αυτοκίνητο, η γνωστή καθημερινή τρέλα. Πετάγεται κάποιος από στοπ, στο τσακ δε με τρακάρει. Αντί για συγγνώμη, σκύβει, κοιτάει, διαπιστώνει πως είμαι γυναίκα και με «λούζει» με τον χειρότερο τρόπο. «Τι τα παίρνουμε τα αυτοκίνητα, αφού δεν ξέρουμε να τα κουμαντάρουμε, αφού η θέση μας είναι στην κουζίνα και στο σπίτι!».

Στην Εφορία, εξαιρετικά προετοιμασμένη, προσπαθώ να κάνω τη δουλειά μου, αντιμετωπίζοντας αγένεια και απροθυμία. Την καίρια στιγμή, ακούω πως πρέπει να πάρει τηλέφωνο «Ο λογιστής μου» -ναι σίγουρα είναι Ο- γιατί «δεν σκαμπάζουμε εμείς οι γυναίκες από αυτά, δεν το έχουμε με τα νούμερα». Αφήνω το αυτοκίνητο στο πάρκινγκ και παίρνω ταξί για το κέντρο. Φυσικά, ο ταξιτζής έχει την απόλυτη άνεση. Μου μιλάει στον ενικό και με ενημερώνει για το «πόσο σκατά έχει γίνει αυτός ο κόσμος, από τη στιγμή που νομίζουμε πως βάλαμε εμείς τα παντελόνια».

Στο επαγγελματικό meeting που ακολουθεί, αναγκάζομαι για πολλοστή φορά να ακούω σεξιστικά αστεία, ψιλή κουβέντα για «γκόμενες» και κατορθώματα. Για να ακουστεί η γνώμη μου, πρέπει να φέρω ως επιχείρημα τον ίδιο τον Θεό. Άλλωστε, είμαι η μόνη γυναίκα σ’ αυτό το meeting. «Μωρέ είναι λίγες οι γυναίκες που ασχολούνται με την ηλεκτρονική μουσική και τι μπορούν να κάνουν, είναι ανδρικός κλάδος, δεν το βλέπεις».

Στο δεύτερο ραντεβού το θέμα πάει στο #metoo και στο ζήτημα της σεξουαλικής παρενόχλησης. «Το έχουν παρακάνει! Όλες πια έχουν υπάρξει θύματα; Στόμα δεν είχαν να πουν όχι; Τότε που ήθελαν να κάνουν καριέρα, μια χαρά τους έκατσαν και τώρα φωνάζουν. Σιγά μη βγουν Ελληνίδες διάσημες να τα πουν αυτά, αφού οι περισσότερες είναι πουτάνες…».

Πάω στον χασάπη. Με ρωτάει αν ξέρω να μαγειρεύω καλά, αλλιώς «δε θα καταφέρω να κρατήσω άντρα». Ο μανάβης έχει άποψη για τα μαλλιά και το ντύσιμο μου. «Είναι πολύ επιθετικά!».

Γυρνάω στο σπίτι, μπαίνω στο facebook. Εκατοντάδες «αστεία» ποστ: ο παγωμένος άνδρας στο μηχανάκι που περιμένει τη γυναίκα 100 χρόνια για να ετοιμαστεί, οι «δύσκολες μέρες» που είναι συνώνυμες με πυρηνικό πόλεμο, meme -καλή κοπέλα αλλά κοντή, -πόσο κοντή; – δε φτάνει ούτε να σφουγγαρίσει, πρόσφατες δηλώσεις Έλληνα πολιτικού για τις γυναίκες στον εργασιακό χώρο και ένας φίλος που υποστηρίζει ένθερμα εδώ και χρόνια πως «δεν υπάρχει γυναικείο τένις, τέλος».

Με παίρνει και η ξαδέρφη μου, βαφτίζει το παιδί της. Ξέχασα, το κορίτσι, όχι παιδί. Θέλει άποψη για τα βαφτιστικά. Στείλε της λέω. Όλα ροζ. Όλα τα ρούχα σαν άγαρμπα παιδικά νυφικά. «Πού είναι ο σύζυγος;», ρωτάω. «Κουράστηκε, μωρέ, με τη μικρή και πήγε στην καφετέρια με τους φίλους». Πάλι, σκέφτομαι αλλά δεν το λέω. «-Σε βοηθάει με το μωρό; -Πολύ, βγάζει τα σκουπίδια».

Game over, πέφτω για ύπνο.

Αντιγόνη Δήμα
Ερευνήτρια Γενετικής Ανθρώπου, Ερευνητικό Κέντρο Βιοϊατρικών Επιστημών «Αλέξανδρος Φλέμιγκ»

Αντιγόνη Δήμα

«Προκηρύσσεται μία θέση εργασίας στον χώρο της έρευνας. Μία γυναίκα και ένας άνδρας, με ισοδύναμα βιογραφικά, υποβάλλουν την αίτησή τους. Αν σε γενικές γραμμές όλα είναι ίσα, οι πιθανότητές τους να προσληφθούν θα έπρεπε να είναι 50-50.»

Η συζήτηση είναι μεγάλη, θα αναφέρω ένα παράδειγμα και μία ρεαλιστική λύση. Φανταστείτε λοιπόν το εξής σενάριο:

Προκηρύσσεται μία θέση εργασίας στον χώρο της έρευνας. Μία γυναίκα και ένας άνδρας, με ισοδύναμα βιογραφικά, υποβάλλουν την αίτησή τους. Αν σε γενικές γραμμές όλα είναι ίσα, οι πιθανότητές τους να προσληφθούν θα έπρεπε να είναι 50-50. Σημειώστε όμως ότι η γυναίκα έχει δύο παιδιά. Για το κάθε παιδί πήρε έξι μήνες άδεια μητρότητας. Σημειώστε επίσης ότι στον χώρο της έρευνας, για να είναι κανείς ανταγωνιστικός, πρέπει κάθε χρόνο να εμπλουτίζει το βιογραφικό του με δημοσιεύσεις, συμμετοχές σε συνέδρια, επίβλεψη υποψηφίων διδακτόρων, κρίσεις σε επιστημονικά περιοδικά και πολλά άλλα.

Επομένως προκύπτει το ερώτημα: είναι όντως ισοδύναμα τα δύο βιογραφικά; Θα μπορούσαμε να θεωρήσουμε ότι η γυναίκα είχε, στην ουσία, ένα έτος λιγότερο για να φτάσει το βιογραφικό της στο ίδιο σημείο που έχει φτάσει ο άνδρας συνάδελφός της; «Πόση βαρύτητα προσδίδει ένα επιπλέον έτος σε ένα βιογραφικό;» μπορεί να αναρωτηθεί κανείς. Σ’ έναν επαγγελματικό χώρο όπως αυτός της έρευνας -αλλά και σε πολλούς άλλους επαγγελματικούς χώρους- ένα έτος μπορεί να κάνει μεγάλη διαφορά.

Για τον λόγο αυτό, πολλά ευρωπαϊκά προγράμματα που υποστηρίζουν την έρευνα, λαμβάνουν υπόψιν τους τον αριθμό παιδιών που έχει μία ερευνήτρια η οποία υποβάλλει αίτηση για χρηματοδότηση. Για κάθε παιδί, της δίνεται ένα χρονικό περιθώριο 18 μηνών, για το οποίο δεν μετράει εναντίον της μία πιθανή στασιμότητα στο βιογραφικό της. Με άλλα λόγια, ο χρόνος παγώνει για 18 μήνες και η γυναίκα δεν «τιμωρείται» από τους αξιολογητές επειδή δεν δημοσίευσε, δεν έλαβε μέρος σε συνέδρια, δεν επέβλεψε νέους υποψήφιους διδάκτορες κτλ.

Είναι μία μικρή αλλαγή, η οποία όμως υποστηρίζει ουσιαστικά τις γυναίκες στον χώρο της έρευνας, οι οποίες θέλουν να κάνουν οικογένεια, αλλά παράλληλα επιθυμούν να επιστρέψουν και στη δουλειά τους. Μία τέτοια λύση θα μπορούσε να εφαρμόζεται ευρύτερα ώστε η μετάβαση αυτή να είναι ευκολότερη και δικαιότερη για τις γυναίκες.

Μαρίνα Δανέζη
Σκηνοθέτης, Επιχειρηματίας Gagarin 205

Μαρίνα Δανέζη

«Μια επιχείρηση έχει μεγαλύτερες πιθανότητες να είναι βιώσιμη, αν μια γυναίκα την διευθύνει. Μια “νοικοκυρά” στο τιμόνι»

Είμαι η Μαρίνα. Είμαι 35 χρόνων και είμαι καλά. Δεν είναι όμως και όλες οι Μαρίνες καλά.
 
«Έχουν οι γυναίκες σήμερα τη θέση που τους αξίζει;», με ρωτάτε. Είναι αλήθεια ότι η θέση μας στην κοινωνική σκακιέρα έχει βελτιωθεί αρκετά τις τελευταίες δεκαετίες. Το στερεότυπο της απεγνωσμένης «Μαίρης Παναγιωταρά» έχει αρχίσει όμως να ξεθωριάζει στη συνείδησή μας; Μπορεί, βέβαια, να μην είμαστε πια «υποτελείς», αυτό δεν σημαίνει όμως πως έχουμε φτάσει και στην πολυπόθητη χειραφέτηση. Φαινομενικά έχουμε κάνει πολλά βήματα προς αυτό. Η καθημερινότητά μας όμως, όπως και τα «νούμερα», άλλο μαρτυρούν. 

Στη δικιά μου δουλειά, για παράδειγμα, οι γυναίκες είναι ελάχιστες. Το να καταφέρεις να επιβάλεις ουσιαστικά τον εαυτό σου και να διεκδικήσεις ό,τι σου αναλογεί στο μερίδιο της αγοράς είναι επίπονο, χρονοβόρο και σίγουρα πιο σκληρό από ό,τι για έναν άνδρα με τα ίδια προσόντα.

Στην αρχή της σταδιοδρομίας σου, λόγω φύλου σε αγνοούν, καθώς σε θεωρούν ακίνδυνη. Δεν μπορεί να είσαι μια άξια αντίπαλος. Στη συνέχεια, όταν πια κάτι θα έχεις καταφέρει, θα σε πολεμήσουν. Όχι ευθέως και συνειδητά, αλλά με πολλά χτυπήματα κάτω από τη μέση. Θα σε μειώσουν με την κάθε ευκαιρία. Τέλος, μετά από χρόνο και κόπο, θα αποδεχτούν αυτό που είσαι (αν εσύ έχεις καταφέρει να επιβιώσεις της λαίλαπας).

Οι γυναίκες που καταφέρνουν να γίνουν αποδεκτές και να σταδιοδρομήσουν, δυστυχώς είναι τρομακτικά λίγες και όχι από δικό τους φταίξιμο. Οι περισσότερες προτιμούν να μείνουν πίσω και να συμβιβαστούν προκειμένου να ανταποκριθούν στο «μητέρα, σύζυγος, νοικοκυρά». Και δυστυχώς, δεν έχουν και πολλές επιλογές, αφού τα όνειρα για σταδιοδρομία θα σβήσουν, μιας και η πολιτεία ακόμα απέχει πολύ από το να προσφέρει τις (αυτονόητες;) αναγκαίες υποστηρικτικές δομές.

Όμως αν δεν συμβιβαστείς, αν τολμήσεις, είναι σίγουρο πως θα τα καταφέρεις πολύ καλύτερα. Μιλώντας από τη δική μου εμπειρία, μια επιχείρηση έχει μεγαλύτερες πιθανότητες να είναι βιώσιμη, αν μια γυναίκα τη διευθύνει. Μια «νοικοκυρά» στο τιμόνι. Με αφορμή, λοιπόν, την ημέρα της γυναίκας, ας αναστοχαστούμε χωρίς ηττοπάθεια και μιζέρια, αλλά με βάση την πραγματική εικόνα, για το πού βρισκόμαστε και πόσα ακόμα μπορούμε να καταφέρουμε. Ο στίβος της ζωής μας περιμένει εκεί έξω.
 
«Δεν είμαι του πατρός μου, δεν είμαι του ανδρός μου, είμαι ο εαυτός μου!» (παλιό σύνθημα των φεμινιστριών της δεκαετίας του ’70 και του 80).

Χριστίνα Βραχάλη
Αθλητικογράφος

Χριστίνα Βραχάλη

«Θα επιθυμούσα να ήμασταν σε μια εποχή, που θα είχαμε σταματήσει να μιλάμε για τη θέση της γυναίκας στην ελληνική κοινωνία. Θα προτιμούσα να είχαμε φτάσει στο σημείο να μιλάμε για τη σημαντικότητα του μυαλού μας»

Απεριόριστες οι δυνατότητες και άπειρες οι αντοχές μιας γυναίκας. Από τη φύση της, έχει μάθει να ανταπεξέρχεται σε πολύ δύσκολες καταστάσεις. Είναι «ανθεκτική» σε πόνους. Βρίσκει λύσεις στα όποια εμπόδια. Ξέρει να χρησιμοποιεί το τετραπέρατο μυαλό της κι είναι πολύ χρήσιμη για την κοινωνία. Και πλέον αντιλαμβάνεται πού μπορεί να φτάσει, έστω κι αν ακόμα δεν είναι σε θέση να εκτιμήσει όλα της τα… όπλα.

Εξακολουθεί, σε πολλές περιπτώσεις, να αδικεί τον εαυτό της. Να στηρίζεται, περισσότερο από όσο πρέπει, στην εξωτερική της εμφάνιση, πάρα στη γνώση και το μυαλό της. Να επιλέγει – θέλω να πιστεύω πιο σπάνια πλέον – τον εύκολο και τον πιο βολικό τρόπο. Ενδεχομένως με μια ενστικτώδη, μα λάθος αντίδραση, που πηγάζει στα στερεότυπα μιας πατριαρχικής κοινωνίας.

Θα επιθυμούσα, η αλήθεια είναι, να ήμασταν σε μια εποχή στην οποία θα είχαμε σταματήσει να μιλάμε για τη θέση της γυναίκας στην ελληνική κοινωνία. Θα προτιμούσα να είχαμε φτάσει στο σημείο να μιλάμε για τη θέση του ανθρώπου εν γένει στη σημερινή κοινωνία, ανεξαρτήτως φύλου, χρώματος μαλλιών, ηλικίας ή λοιπών διαχωριστικών. Να είχαμε φτάσει να μιλάμε για τη σημαντικότητα του μυαλού μας. Είτε αυτό είναι αρσενικό είτε είναι θηλυκό. Δυστυχώς, όμως, δεν είμαστε ακόμα σ’ αυτό το επίπεδο. 

Είμαι της άποψης, λοιπόν, πως ο κάθε άνθρωπος κάποια στιγμή θα καταφέρει να έχει τη θέση που (θεωρεί πως) του αξίζει. Ακόμα κι αν για κάποιο διάστημα χρειαστεί να βρεθεί κάποια πιο… άβολη θέση. Το τι επιθυμείς και το πού μπορείς να φτάσεις, είναι διαφορετικό στον καθέναν από εμάς.

Προσωπικά, τη θέση μου στην κοινωνία την έψαξα, τη διεκδίκησα, πάλεψα γι’ αυτήν και την κατέκτησα. Νιώθω περήφανη και δεν σταματώ να παλεύω ούτε λεπτό για ό,τι καλύτερο.

ΥΓ. Δεν θέλω να πιστέψω ότι ζω σε μια κοινωνία, στην οποία ο Χ επιχειρηματίας δεν προσλαμβάνει γυναίκες άνω των τριάντα ετών. Δεν θέλω να πιστέψω πως ζω στην κοινωνία όπου «ευνουχίζεται» η γυναίκα στην πιο δημιουργική φάση της ζωής της. Αρνούμαι να πιστέψω πως ζω στην κοινωνία που δεν επιτρέπει στη γυναίκα να κάνει το πιο ιερό πράγμα στον κόσμο. Να δημιουργήσει μια καινούρια ζωή.Καταλαβαινόμαστε νομίζω.