Η περίπτωση των influx, δηλαδή της θεατρικής ομάδας που δημιούργησαν η Κορίνα Βασιλειάδου και ο Χάρης Πεχλιβανίδης, είναι από εκείνες που δικαιωματικά μπορούν να ισχυριστούν πως κεντρίζουν το ευρωπαϊκό ενδιαφέρον. Η δουλειά τους, που άνοιξε φέτος το ρεπερτόριο της Πειραματικής Σκηνής του Εθνικού, «Πεδίο βολής – Αγριόπαπιες», είναι το τέταρτο που προέκυψε από την εξερεύνησή τους στα έργα του Ερρίκου Ίψεν, και ενώ έχουν λάβει για δύο συνεχόμενες χρονιές υποτροφία από το Ίδρυμα Ίψεν της Νορβηγίας.

Πεδίο βολής - Αγριόπαπιες

Στην πρώτη τους απόπειρα, που πρωτοπαρουσιάστηκε λίγα χρόνια πριν στη Θεσσαλονίκη (άλλωστε καλλιτεχνικά τέκνα του Τμήματος Θεάτρου της πόλης είναι οι δύο συνδημιουργοί), πάνω στον «Εχθρό του λαού» (με τον έξυπνο τίτλο: «Min(d)ing Ibsen: An enemy of the people meets the people» / «Ορυχείο Ίψεν: Ένας εχθρός του λαού συναντάει το λαό») και που τους χάρισε την πρώτη υποτροφία, χρησιμοποίησαν τις τεχνικές του θεάτρου ντοκουμέντου για να συνδυάσουν την ιψενική δραματουργία με ντοκουμέντα και ζωντανές μαρτυρίες που αφορούσαν στο θέμα της εξόρυξης χρυσού στις Σκουριές της Χαλκιδικής.

Το ενδιαφέρον της παράστασης επικεντρώνεται στο θέμα της κατάρρευσης των   «ζωτικών ψεμάτων»

Μετά τη βράβευση της παράστασης, η ομάδα συνέχισε με μία ακόμη εκδοχή του «Ορυχείου» («Η ελπίδα ήρθε;») και μετά τη δεύτερη υποτροφία ακολούθησε ένα νέο σχεδίασμα δοκιμών πάνω στα έργα του Νορβηγού, με στόχο να φέρουν στο επίκεντρο την πρόσφατη νεοελληνική ιστορία. Προέκυψαν, έτσι, η «Σπουδή Ι: Αμαρτίες γονέων» (βασισμένη στα: «Βρικόλακες», «Μικρός Έγιολφ» και «Ιωάννης Γαβριήλ Μπόρκμαν»), μια απόπειρα διαπραγμάτευσης της δεκαετίας του ’80 από τη γενιά που βιώνει σήμερα την κρίση, και η «Σπουδή ΙΙ: Το κάστρο μας στον αέρα» (βασισμένη στα: «Αρχιμάστορας Σόλνες», «Ιωάννης Γαβριήλ Μπόρκμαν»), που έδωσαν βήμα στους πατεράδες αυτής της γενιάς, σε μια απόπειρα γεφύρωσης του χάσματος μεταξύ τους.

Οι παραστάσεις παρουσιάστηκαν πέρυσι ως work in progress σε Θεσσαλονίκη και Αθήνα και έπειτα παίχτηκαν στη Νορβηγία. Και να που, αν συνυπολογίσουμε την παρουσίαση της παράστασης του Θεάτρου Τέχνης, «Όταν ξυπνήσουμε εμείς οι νεκροί», στο Διεθνές Φεστιβάλ Ίψεν στο Όσλο το φετινό Σεπτέμβρη, ο, παραγκωνισμένος από κάποιους, συγγραφέας γίνεται αιχμή του δόρατος της σύγχρονης πρωτοπορίας.

Πεδίο βολής - Αγριόπαπιες

Η φετινή παράσταση της Πειραματικής Σκηνής  του Εθνικού, στηρίζεται στην «Αγριόπαπια», ένα από τα ελάχιστα παιγμένα έργα του δραματουργού. Χωρίς να αμφισβητείται ο ελληνοκεντρικός προβληματισμός που ενέπνευσε, κατά τα λεγόμενά τους, τους δημιουργούς (τους δύο σκηνοθέτες και τον Πρόδρομο Τσινικόρη που υπογράφει τη δραματουργία), πρέπει σίγουρα να επισημανθεί πως η παράσταση αφήνει κατά μέρος τις εμφανείς συνδέσεις με την «ελληνική περίπτωση» και οδηγείται σε ένα περισσότερο οικουμενικό περιεχόμενο.

(Και εδώ), βέβαια, έχουμε να κάνουμε με ένα νέο έργο, άλλο από αυτό που έχει παραδώσει ο συγγραφέας, παρόλο που δεν υπάρχουν εμφανή εμβόλιμα αποσπάσματα ή στοιχεία ντοκουμέντου. Το πρωτότυπο, όμως, έχει υποστεί μια γενναία διασκευή, που δεν αφορά μόνο στη δραστική μείωση των δραματικών προσώπων, αλλά κυρίως στη μεταστροφή του φινάλε του, που ορίζει καθοριστικά τον ιδεολογικό προσανατολισμό της παραστασιακής πρόθεσης.

Πεδίο βολής - Αγριόπαπιες

Η εκδοχή που βλέπουμε επί σκηνής κρατάει πέντε από τους ήρωες του έργου, τους βασικούς φορείς της ιστορίας των δύο οικογενειών και της πορείας τους, μέσα σε ψεύδη και μυστικά κρυμμένα κάτω από το χαλί, προς το δραματικό φινάλε που θα φέρει η απόφαση του γιου της μίας, ως αυτόκλητου σωτήρα, να τα βγάλει «όλα στο φως».

Μια δουλειά που σίγουρα ανταποκρίνεται στο ζητούμενο μιας πειραματικής σκηνής

Μόνο που η λύση της αυτοκτονίας του πλέον ανίσχυρου και αμέτοχου από τους εμπλεκόμενους (της εγγονής του έργου), στην παράσταση παίρνει τελείως άλλη τροπή: η μικρή Έντβιγκ δε θα στρέψει το όπλο προς τον εαυτό της, αλλά προς όλους όσοι, στο όνομα της «προστασίας» της, είχαν χτίσει γύρω της ένα ψέμα. Η συγκεκριμένη λύση ενισχύεται από μία (ακόμη) ριζική διαφοροποίηση της νέας εκδοχής σε σχέση με το πρωτότυπο: η Έντβιγκ δεν καλείται μονάχα να αντιμετωπίσει την απόρριψη του Γιάλμαρ μόλις αυτός ανακαλύψει ότι δεν είναι κόρη του, αλλά και την ανακάλυψη πως η αγριόπαπια του έργου, το ψυχικό της καταφύγιο, δεν υπάρχει. Η σοφίτα είναι άδεια· η πλάνη φαίνεται πως παιζόταν εις βάρος της για χρόνια.

Πεδίο βολής - Αγριόπαπιες

Το ενδιαφέρον της παράστασης επικεντρώνεται στο θέμα της κατάρρευσης των «ζωτικών ψεμάτων», όπως σαφέστατα αναδεικνύει η δραματουργική δουλειά, όχι μόνο με τις δικές της επινοημένες αλλαγές και προσθήκες, αλλά και έχοντας «καθαρίσει» το έργο από τα υπόλοιπα θεματικά μοτίβα, αφήνοντάς τα απλώς ως background (χρήματα, κληρονομικότητα). Το φινάλε, η λύση της δολοφονίας δηλαδή, αν εκληφθεί κυριολεκτικά, φαντάζει μάλλον κάπως τραβηγμένο, όμως δικαιολογείται η πρόσληψή του σε ένα συμβολικό επίπεδο που αφορά στο κόψιμο του ομφάλιου λώρου, στη σημασία για το παιδί να σκοτώσει μέσα του τους κηδεμόνες που το ευνούχισαν με την υπερπροστατευτικότητά τους.

Από σκηνικής άποψης, η παράσταση καταθέτει μια ολοκληρωμένη πρόταση, με χαρακτηριστική αισθητική λιτότητα αλλά εκφραστικό πλούτο. Βασικά στηρίγματα οι ερμηνείες των τεσσάρων ηθοποιών -που επέδειξαν σημαντική φροντίδα και στη σωματική τους παρουσία-, η συνοχή της νέας ιστορίας, που ενισχύθηκε και βοηθήθηκε με καίριες αντιπαραβολές με το πρωτότυπο, όπου χρειαζόταν, αλλά και οι ωραίες επιμέρους σκηνικές ιδέες και λύσεις, όπως το χαλί του σκηνικού, που συμμετείχε πολύ ενεργά στην παράσταση εικονοποιώντας τη βασική δραματουργική ιδέα περί αυταπάτης και εξαπάτησης. Συνολικά, μια δουλειά που σίγουρα ανταποκρίνεται στο ζητούμενο μιας πειραματικής σκηνής.

Info παράστασης: Πεδίο βολής – Αγριόπαπιες, των Χάρη Πεχλιβανίδη-Κορίνας Βασιλειάδου | 11 Νοεμβρίου – 11 Δεκεμβρίου 2016 | Τετάρτη, Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο, Κυριακή, στις 21:00 | Είσοδος 10€ | Εθνικό Θέατρο – Πειραματική Σκηνή αίθουσα «Κατίνα Παξινού»

Σχετικά άρθρα: Κάντε έρωτα, όχι χούντα: το πρόγραμμα της Πειραματικής Σκηνής για το 2016-2017