Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου παρουσίασε το πρόγραμμα της φετινής περιόδου πριν από λίγο καιρό. Με τις μηχανές προετοιμασίας του Φεστιβάλ στο φουλ, με τα οικονομικά σε καλό δρόμο και με στόχο το άνοιγμα στην κοινωνία και την ανάδειξη των καλλιτεχνικών δυνάμεων και των νέων δημιουργών, ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος μιλά για το παρόν και το μέλλον ενός αγαπητού θεσμού της πόλης.

Έχετε δυο χρόνια στο τιμόνι του Φεστιβάλ, μόλις παρουσιάσατε την τρίτη του χρονιά, σε ποιο σημείο έχετε φτάσει σε σχέση με τους αρχικούς σας στόχους;
Κατ΄αρχάς ανέλαβα κάτω από πολύ άσχημες συνθήκες. Είχε φτάσει Απρίλιος όταν ανέλαβα, πρόγραμμα δεν υπήρχε, ενώ θα έπρεπε να είναι στην τελική φάση εκτέλεσης. Αυτό είναι το ένα σκέλος της δυσκολίας. Το άλλο ήταν σε σχέση με αυτά που είχαν προηγηθεί. Τη βαριά ατμόσφαιρα για τον τρόπο με τον οποίο διώχθηκαν ο Γιώργος Λούκος και ο Γιαν Φαμπρ στη συνέχεια. Λάθος κινήσεις όλες αυτές και λάθος ο τρόπος με τον οποίο χειρίστηκαν και τις δυο περιπτώσεις. Με κάλεσαν να αναλάβω, είπα «ναι» γιατί έτσι είναι ο χαρακτήρας μου.

Μου το εξηγείτε αυτό;
Μου είχαν κάνει πρόταση και πριν και είχα πει όχι. Καθόλου δεν ήθελα. Ακριβώς επειδή είχε συμβεί αυτό που είχε συμβεί με τον Λούκο δεν ήθελα να αναλάβω. Επειδή με ρωτούν, σας λέω ότι με το Λούκο είχαμε καλή επαγγελματική σχέση, πέντε φορές είχα κάνει παράσταση στο Φεστιβάλ. Δεν ήθελα λοιπόν να αναλάβω εν μέσω ενός εμφυλίου που είχε ξεσπάσει και να εμπλακώ. Και ούτε προέρχομαι από το χώρο των Φεστιβάλ για να πάρω μια θέση που ελευθερώθηκε. Ανέλαβα γιατί θεωρούσα ότι και για μένα σαν σκηνοθέτη και για το σινάφι μου, δε θα έπρεπε να ματαιωθεί το Φεστιβάλ.

«Φυσικά και θα σκηνοθετήσω στο Φεστιβάλ. Βαριέμαι και να σκεφτώ ότι υπάρχει τέτοιο θέμα»

Γιατί είμαι σίγουρος ότι είχαν απευθυνθεί και αλλού πριν από εμένα, αλλά δεν τολμούσε κανείς να το κάνει. Εγώ ούτε κομματικός, ούτε φίλος του Μπαλτά ήμουν, το είδαμε και στη συνέχεια αυτό. Τέλος πάντων, αυτό είναι ένα μεγάλο παρελθόν, δε θα σταθώ παραπάνω. Την πρώτη χρονιά χαμπάρι δεν πήρα, δούλευα είκοσι ώρες το εικοσιτετράωρο, ερχόμουν σε συγκρούσεις πολλές. Ας πάμε στη δεύτερη χρονιά. Θα σημειώσω ότι και τις δυο τις υπογράφω και παίρνω και την ευθύνη. Απλώς, στην ουσία μάθαινα κιόλας, κάτι που μου άρεσε πάρα πολύ.

Για να ανοίξετε αυτό τον κύκλο, έπρεπε να αφήσετε το θέατρό σας και όλη τη δουλειά που έχετε κάνει εδώ και είκοσι χρόνια. Θέλατε να μπείτε σε μια νέα περιπέτεια;
Η αλήθεια είναι πως ένιωσα ότι είχε κλείσει ένας κύκλος. Το θέατρο είχε ήδη περάσει στον γιο μου τον Μίλτο –εμείς είμαστε μια οικογένεια που τα συζητάμε τα πράγματα αυτά, με την Κοραλία και το Μίλτο τα έχουμε κουβεντιάσει και είχα και την απόλυτη συμπαράστασή τους για να κάνω το βήμα μου στο Φεστιβάλ και δε θα μπορούσα και αλλιώς. Πέρναγα και μια, ας την ονομάσω «κλιμακτηριακή» θεατρικά φάση, ένιωθα ότι το θέατρό μου πήγαινε καλά, ότι δε με είχαν ανάγκη με ένα τρόπο, ένιωθα παροπλισμένος με ένα τρόπο, παρόλο που αυτό στην πράξη δε συμβαίνει. Οπότε το Φεστιβάλ ήταν μια ωραία ένεση ενέργειας. Γι’ αυτό λέω ότι δεν ήξερα και μάθαινα και μαθαίνω. Είναι ανανεωτικό, αναζωογονητικό, πολύ ενδιαφέρον και διδακτικό, αν μπορούμε να το πούμε και έτσι, ανοιχτό σε ορίζοντες και αν είσαι στοιχειωδώς ανήσυχος είναι ένα μεγάλο σχολείο.

Το ότι σκηνοθετούσατε πιο τακτικά δε σας έλειψε; Μάλλον θα το πω και αλλιώς: Πώς σχολιάζετε το ότι έγινε θέμα συζήτησης το γεγονός ότι φέτος ανεβάζετε ένα έργο σε δική σας σκηνοθεσία στο Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου;
Θεωρώ ότι στο Φεστιβάλ με πήραν ως σκηνοθέτη γιατί μάνατζερ δεν είμαι, παρόλο που για να στηθεί ένα θέατρο σαν του Νέου Κόσμου, ένα από τα καλά θέατρα της Αθήνας, με πολλές παραστάσεις και θιάσους πρέπει να κάνεις και αυτή τη δουλειά. Τα έχω πει και δε θα τα επαναλάβω παρά εν συντομία. Σε όλα τα ΔΗΠΕΘΕ, τα κρατικά θέατρα, τις όπερες, τις ορχήστρες, και εδώ και σε όλο τον κόσμο, όταν ο καλλιτεχνικός διευθυντής είναι καλλιτέχνης δεν εγκαταλείπει έργο του. Υπάρχει μια μακρά ιστορία και εδώ και στο εξωτερικό από το οποίο μας αρέσει να αντλούμε παραδείγματα. Φυσικά και θα σκηνοθετήσω, άλλωστε μόνο αν αυτό συνέβαινε για πρώτη φορά στη ζωή μου και εξαιτίας αυτής της θέσης θα μπορούσε να είναι θέμα συζήτησης. Βαριέμαι και να σκεφτώ ότι υπάρχει τέτοιο θέμα. Δεν με πήραν σαν επαγγελματία καλλιτεχνικό διευθυντή, ούτε θα αλλάξω επάγγελμα μετά από μια ζωή.

Σας ήταν εύκολο ή δύσκολο να προσαρμοστείτε σε αυτή τη νέα πραγματικότητα;
Μου ήταν εύκολο, στο επίπεδο του να μου έρχονται κάποιες ιδέες, να μπορώ να καταλάβω τους καλλιτέχνες γιατί έχουμε ζήσει μαζί μια ζωή. Πολύ δύσκολο πρακτικά, αλλά για παράδειγμα το φετινό πρόγραμμα είναι ένα δείγμα του τι θα ήθελα να κάνω. Είμαι σε μια διαδρομή δοκιμάζοντας πράγματα, κάνοντας και λάθη και αυτή η διαδρομή ολοκληρώνεται του χρόνου. Τότε θα μπορώ να έχω μια πλήρη εικόνα.

Υπάρχει εμπιστοσύνη στο πρόσωπό σας από τους καλλιτέχνες;
Ακούστε, στην αρχή όταν ανέλαβα υπήρχε μια μεγάλη ησυχία, σε βαθμό του να μην καταλαβαίνω αν έπρεπε να είμαι ήσυχος ή να ανησυχώ. Στη συνέχεια ο καθένας άνοιξε τα χαρτιά του. Οι περισσότεροι με ήξεραν και καλλιτεχνικά και σαν άνθρωπο με τα προτερήματα και τα ελαττώματα που έχω, οπότε τα πράγματα ήταν φανερά. Νομίζω σήμερα υπάρχει μια εμπιστοσύνη στο πρόσωπό μου, χαίρομαι που το λέω.

Τι σας έχει λείψει όντας σε αυτή τη θέση και έχοντας πολύ λιγότερο χρόνο;
Μου έχει λείψει ο χρόνος που αφιέρωνα σε κινηματικές δράσεις στις οποίες έχω μειώσει πολύ τη συμμετοχή μου.

© Αλέξανδρος Πετσάβας

© Αλέξανδρος Πετσάβας

Ποια είναι η συμπεριφορά που σας έχει στενοχωρήσει περισσότερο;
Επειδή έχω μάθει να αντέχω την κριτική τόσα χρόνια, η κριτική δε με στενοχωρεί. Αντιθέτως κάποιες φορές έχει και ενδιαφέρον. Αυτό που δεν αντέχω είναι η κακοήθεια και ό,τι κρύβεται πίσω από αυτή. Εγώ έρχομαι από τον ιδιωτικό τομέα και όχι από τον δημόσιο και έτσι δεν ξέρω τα παιχνίδια που υπάρχουν μέσα σε αυτόν και μάλλον δε θα τα μάθω. Ειδικά τα πολιτικά παιχνίδια. Η πολιτική με ενδιαφέρει όχι σε επίπεδο επιθέσεων, αλλά σαν εργαλείο.

Το ότι ξεχωρίσατε το καλλιτεχνικό από το οικονομικό σκέλος, σας διευκολύνει ή σας δυσκόλεψε;
Εδώ πρέπει να ανάβουμε κεράκι στον Φαμπρ γιατί εξαιτίας του ξεχώρισαν τα πράγματα. Έτσι γίνεται παντού, ο καλλιτεχνικός διευθυντής δεν είναι διαχειριστής, έχει έναν προϋπολογισμό, εκτελεί ένα πρόγραμμα και ελέγχεται. Εμένα το μόνο που μπορούν να μου πουν είναι «δεν είναι καλό το πρόγραμμα που κάνεις, δε σε θέλουμε». Από την άλλη μερικά πράγματα ξέρω πώς να τα διαχειρίζομαι και δεν αφήνω αυτή μου την πλευρά απέξω.

«Θέλω να μας λάβουν υπόψη τους οι ξένοι, να επικοινωνήσουμε τις παραστάσεις μας σε μεγαλύτερο κοινό, ελληνικό και διεθνές»

Δηλαδή επιδιώκω να κάνω πράγματα όπως οι συμπαραγωγές που θα φέρουν και κέρδος στο φεστιβάλ και θα δημιουργήσουν και μια προοπτική σε παραστάσεις. Επίσης, κάτι άλλο που πάντα σκέπτομαι είναι ο τρόπος να ταξιδέψουν οι παραστάσεις στο εξωτερικό, σε φεστιβάλ, να κάνουμε και συμπαραγωγές με το εξωτερικό, αλλά αυτά θέλουν χρόνο. Νομίζω είμαστε σε καλό δρόμο. Εγώ θέλω να μας λάβουν υπόψη τους οι ξένοι, γι’ αυτό και βάζουμε σε όλες τις παραστάσεις υπέρτιτλους, θέλουμε να τις επικοινωνήσουμε σε όλο και μεγαλύτερο κοινό, ελληνικό και διεθνές.

Ποια παράσταση από αυτές που έγιναν κινήθηκε και στο εξωτερικό;
Οι «Τιτάνες» του Ευριπίδη Λασκαρίδη. Είναι μια συμπαραγωγή, θέλει χρόνο να μπορείς να βγεις στα φόρα και να κλείσεις παραστάσεις, όπως και για να κλείσουμε εμείς ένα μεγάλο σκηνοθέτη θέλουμε δυο και τρία χρόνια προετοιμασίας. Αλλά για τις παραστάσεις που έκαναν νέοι σκηνοθέτες, όπως ο Άρης Μπινιάρης με τον ΘΟΚ που πιστεύω ότι ήταν μια καλή και επιτυχημένη επιλογή στην οποία συνέβαλα, ο Σίμος Κακάλας που έχει τόλμη, αυτό που έγινε στη Μικρή Επίδαυρο που επικεντρώθηκε στο αρχαίο δράμα και στην ουσία είναι μια προετοιμασία για τους νέους πριν πάνε στο αρχαίο θέατρο, αυτά τα θεωρώ καλά σημάδια και θα δούμε και στο μέλλον την εξέλιξή τους.

Δράση «Εκπαιδεύοντας το κοινό στο Αρχαίο Δράμα», στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου

Δράση «Εκπαιδεύοντας το κοινό στο Αρχαίο Δράμα», στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου

Να ρωτήσω για τους ατζέντηδες, τι γίνεται σήμερα;
Δεν υπάρχει μετάκληση χωρίς τη μεσολάβηση κάποιου καλλιτεχνικού γραφείου, κυρίως στη μουσική. Ούτε οι μεγάλοι καλλιτέχνες, οι μαέστροι, κλείνουν χωρίς ατζέντη. Στο θέατρο ή στο χορό δεν υπάρχει ατζέντης. Για παράδειγμα ο Ρομέο Καστελούτσι δεν έχει ατζέντη. Οπότε στη μουσική θα χρησιμοποιήσεις τον ατζέντη και θα κάνεις μια συμφωνία σε όφελος του Φεστιβάλ. Ας πάρουμε τον Στινγκ που έρχεται φέτος στο Ηρώδειο και είναι και ο πιο ακριβός. Έγιναν πολλές διαπραγματεύσεις και τα εισιτήρια είναι από τα πιο φθηνά της ευρωπαϊκής του περιοδείας. Υπάρχει κατάλογος κανονικότατος που μπορεί να τον δει κάποιος.

Τι σας απασχολεί περισσότερο στο Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου;
Ο τρόπος με τον οποίο ανοίγεσαι στην κοινωνία, κάτι το οποίο δεν είναι τόσο εύκολο όσο νομίζουμε. Δηλαδή, αν έχουμε μια παράσταση δωρεάν αυτό δε σημαίνει ότι συνδεόμαστε με την κοινωνία, αυτό θέλει μια άλλη διεργασία, μια άλλη επαφή και από τις δυο πλευρές. Θέλει να έρθουν πιο κοντά και οι δυο πλευρές και να ξεπεράσουν την προκατάληψη που έχει ο ένας για τον άλλο. Σήμερα, το καλοκαίρι έχει αλλάξει, δεν υπάρχει μόνο το Φεστιβάλ, υπάρχουν οι θερινές εκδηλώσεις στο Νιάρχος, μια ποικιλία που δεν υπήρχε πριν από πέντε χρόνια. Οπότε το Φεστιβάλ πρέπει να είναι σε σχέση και επαφή και σύνδεση με όλα όσα συμβαίνουν και να βρει ο καθένας την περιοχή του. Δηλαδή αυτό θα ήθελα να μείνει πίσω μου. Και το Λύκειο της Επιδαύρου. Μακάρι να σταθεί στα πόδια του, να εξελιχθεί, να υπάρξει  αποτέλεσμα και όταν θα φτάσει ο επόμενος στη θέση μου να το αγαπήσει και να το υιοθετήσει και αυτός.

Δείτε το πρόγραμμα του Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου για το 2018

Κεντρική φωτογραφία: © Μαριλένα Σταφυλίδου