Το πιο εξουθενωτικό πράγμα που συμβαίνει αυτό τον καιρό στη ζωή του σκηνοθέτη Γιάννη Οικονομίδη, είναι η… συμβίωση με τον 22 μηνών γιο του. Αυτή είναι η πρώτη κουβέντα που λέει στη συνάντησή μας μετά από την πρόβα στη νέα Σκηνή του Εθνικού θεάτρου. Ο 49χρονος κινηματογραφιστής παίρνει το βάπτισμα του πυρός στο θέατρο, με το έργο «Στέλλα κοιμήσου» που θα κάνει πρεμιέρα στις 13 Οκτωβρίου. Ο Οικονομίδης γεννήθηκε στη Λεμεσό. «Σε ένα μικροαστικό περιβάλλον όπως είναι όλη η Κύπρος. Ήμασταν παιδιά ατίθασα, ανήσυχα, ζήσαμε το κυπριακό, την απώλεια και μετά το στρατό ήρθα στην Ελλάδα για να σπουδάσω. Από τη νομική έψαχνα να αποδράσω και στον κινηματογράφο μπήκα τυχαία. Καμία σχέση με αυτούς που γεννιούνται με μια κάμερα στο χέρι», λέει γελώντας. 

Ο Γιάννης Οικονομίδης έγινε σκηνοθέτης από την ταμπέλα της κινηματογραφικής σχολής Χατζίκου που είδε μέσα από ένα τρόλεϊ. Η συνέχεια τον δικαίωσε, καθώς βρέθηκε η διέξοδος για τις αγωνίες και την καλλιτεχνική του ανησυχία. Εδώ και καιρό, μετά από τέσσερις μεγάλου μήκους ταινίες, φλέρταρε και με το θέατρο. «Οι φίλοι με είχαν από κοντά, με ρωτούσαν πότε θα κάνω θέατρο, είχα δεχτεί και κάποιες προτάσεις…»

Για ποιο λόγο νομίζετε σας πρότειναν να κάνετε θέατρο;
Για τις επιδόσεις των ηθοποιών νομίζω. Αν είναι κάτι για το οποίο παινεύομαι, είναι ο τρόπος με τον οποίο υπάρχουν οι ηθοποιοί στις ταινίες μου. Είναι ένα πράγμα που με ενδιαφέρει πάρα πολύ και το προβάλλω. Αποφάσισα να κάνω το «Σπιρτόκουτο» και να αλλάξω τη ματιά μου πάνω στον κινηματογράφο, όταν αποφάσισα ότι αυτό που με ενδιαφέρει είναι ο άνθρωπος. Ο ηθοποιός. Και από ταινία σε ταινία το ψάχνω και το εξελίσσω.

Από την παράσταση «Στέλλα κοιμήσου» Μυρτώ Αποστολίδη©

Από την παράσταση «Στέλλα κοιμήσου»

Εννοείτε φαντάζομαι τον πυρήνα της ανθρώπινης συμπεριφοράς και την έκφρασή της σε μια πολύ συγκεκριμένη περιοχή.
Μιλάμε για μια ψυχολογία βάθους, για υψηλές θερμοκρασίες, για ζόρικα διακυβεύματα. Όλα αυτά εντάσσονται σε μια προσπάθεια να ξεπεράσω την ηθογραφία στη δραματουργία και να μιλήσω για καταστάσεις δύσκολες, εκεί που μοιραία αγγίζεις ζητήματα βίας και εξουσίας και ανθρώπους που είναι αντιμέτωποι με βαθύτερες προκλήσεις. Παιδεύονται οι ήρωές μου από ζητήματα που πρέπει να απαντηθούν με έναν τρόπο αληθινό. Και αποκαλυπτικό. Εκεί συναντώ και τον εαυτό μου ως δραματουργό και αρχίζει να με απασχολεί η σκηνή και το θέατρο. Αυτό δηλαδή, εξηγεί και το πέρασμά μου στο θέατρο. Πολλές φορές συνδέουν το κινηματογραφικό θέατρο με το οπτικό θέαμα ή το οπτικό υπερθέαμα, κάτι που στην παράσταση «Στέλλα κοιμήσου» λείπει παντελώς. Για μένα το θέατρο συναντά τον κινηματογράφο μόνο σε ό,τι αφορά τη δραματουργία και την υποκριτική τέχνη.

Υπάρχει πάντα και ένα λούμπεν περιβάλλον στον κόσμο που δημιουργείτε.
Αν θες μπορείς να το πεις και έτσι… Εγώ δε θα του έβαζα ταμπέλα, αλλιώς είναι σαν να παραδεχόμαστε ότι λούμπεν είναι η μισή Ελλάδα.

Και γιατί να μη το παραδεχτούμε;
Ναι,  δεν έχω κανένα πρόβλημα, είμαι μαζί σου, καμία αντίρρηση δεν έχω σε αυτό.

Ο σκηνοθέτης Γιάννης Οικονομίδης ©Δανάη Κωτσάκη

Πιστεύετε ότι υπάρχει κάποια παρανόηση σε σχέση με αυτό στις ταινίες σας;
Πολλές φορές, αλλά μου είναι κατανοητό. Έρχονται και λένε «μα καλά, όλοι οι Έλληνες είναι έτσι;». Δεν μπορούν να εστιάσουν σε αυτό που βλέπουν και κάνουν μια αναγωγή. Οι ιστορίες μου αφορούν μια περιοχή, όχι όλους. Και πολλές φορές μια ιστορία, ένα σενάριο, ένα έργο, διατυπώνεται για να κάνει γνωστό στο κοινό κάτι που δεν ξέρει.

«Θέλω να ερευνήσω τα ακραία συναισθήματα με ανθρώπους που ιδρώνει η ψυχή τους»

Σας ενδιαφέρει αυτή η περιοχή των άκρων επειδή εμπεριέχει και ένα στοιχείο πρόκλησης;
Όχι καθόλου. Με ενδιαφέρει αυτή η περιοχή γιατί εκεί υπάρχει πάθος. Υπάρχει ψωμί εκεί και εγώ ως δραματουργός θέλω να ερευνήσω τα ακραία συναισθήματα με ανθρώπους που ιδρώνει η ψυχή τους. Ένας μικροαστός που πάει κι έρχεται μια ζωή, το καταλαβαίνω, κουβαλάει το δράμα του, αλλά ποτέ δε θα βρεθεί μπροστά σε μεγάλα ζητήματα της ψυχής. Οι ιστορίες που αφηγούμαι είναι των περιθωριακών, των λαϊκών, των παράνομων, των λούμπεν, ανθρώπων που ιδρώνουν, πάσχουν με το καλό ή το κακό.

Εδώ, όταν ο θεατής μπει στη νέα Σκηνή, τι θα δει;
Μια ακριβή αποτύπωση της πραγματικότητας που μας περιβάλλει. Μπαίνει στο σαλόνι του Αντώνη Γερακάρη, ένα πρωινό του Ιουλίου και γίνεται μάρτυρας αυτού του χρονικού και για 90 λεπτά μάρτυρας αυτού του ντοκουμέντου. Πρόκειται για μια οικογένεια πολύ αυστηρά δομημένη σε σχέση με τους δικούς της κανόνες, όπως τους έχει θέσει ο πατέρας αφέντης. Ένας νεόπλουτος μαφιόζος ο οποίος έχει αναρριχηθεί με πολύ δυσκολία, λύσσα, μόχθο και ετοιμάζεται να κάνει τα σχέδιά του πραγματικότητα, δηλαδή να περάσει απέναντι. Η κόρη του παντρεύεται με το γόνο μια πλούσιας πολιτικής οικογένειας. Η πολιτική είναι το «απέναντι» που ποθεί. Το σχέδιό του να μπει στο «κόλπο» και να αποκαθαρθεί ακυρώνεται όταν η κόρη του αποφασίζει να μην κάνει το γάμο.

Από την παράσταση «Στέλλα κοιμήσου» | Photo: Μυρτώ Αποστολίδη©

Από την παράσταση «Στέλλα κοιμήσου»

Τι έχετε στο μυαλό σας όταν μιλάτε για πολιτική στο έργο σας;
Ότι οι Έλληνες έχουμε κοντή μνήμη, είναι αλήθεια αυτό. Σήμερα σε βρίζουν, αύριο σε χειροκροτούν. Ο Γερακάρης ξέρει ότι η πολιτική είναι μια μεγάλη κολυμπήθρα. Οι άνθρωποι ξεχνούν εύκολα και οι πολιτικοί το ξέρουν καλά αυτό. Όπως ξέρουν πολύ καλά σε ποιους απευθύνονται και πώς. Μιλάμε πάντα για το βρώμικο κομμάτι, αυτό που μας πονάει. Αυτό το έργο λοιπόν, αφορά στο δικαίωμα έκφρασης, στο δικαίωμα της ελευθερίας, στο δικαίωμα του συναισθήματος.

«Η δική μου ματιά είναι στο επίπεδο των ανθρώπων»

Οι ήρωές σας θέλετε να είναι συμπαθείς;
Πιστεύω ότι σε όλες μου τις ταινίες οι ήρωές μου, με έναν πολύ υπόγειο τρόπο, είναι συμπαθείς. Να σου πω γιατί; Γιατί η ματιά με την οποία τους αντιμετωπίζω είναι ματιά αγάπης. Δεν είναι ένα βλέμμα αφ’ υψηλού κάποιου επιστήμονα που παρατηρεί τα ανθρωπάρια και κρίνει και διατυπώνει τα πράγματα και βγάζει τα συμπεράσματα. Η δική μου ματιά  είναι στο επίπεδο των ανθρώπων με τους οποίους μιλάω και προσπαθώ να κατανοήσω αυτό που γίνεται να το δείξω όχι με αγάπη, αλλά με αγαπητική ματιά. Άρα στην ουσία τι; Έχω απέναντί μου ανθρώπους όχι πειραματόζωα, που προκύπτουν από την παρατήρηση, τη φαντασία και την κουλτούρα που κουβαλάω, τις ταινίες που έχω δει, τα βιβλία και τις μουσικές και τις εφημερίδες ακόμα.

Από την παράσταση «Στέλλα κοιμήσου»  | Photo: Μυρτώ Αποστολίδη©

Από την παράσταση «Στέλλα κοιμήσου»

Είστε ικανοποιημένος μέχρι σήμερα από τη δουλειά σας και την αποδοχή της;
Δεν έχω παράπονο. Έκανα αυτό που ήθελα και κάνω αυτό που θέλω. Το μόνο που λέω κάθε φορά, είναι ότι θα ήθελα να γινόντουσαν τα πράγματα πιο γρήγορα, να μην είσαι σε ένα περιβάλλον που βαλτώνει και να περνάς κάθε φορά τον ίδιο ανήφορο από την αρχή. Εδώ δε θα χτυπήσει ποτέ το τηλέφωνο, κάθε φορά μόνος σου πρέπει ξανά να ανέβεις το βουνό, να κουνήσεις την πέτρα. Μιλώ για τον κινηματογράφο. Το θέατρο απευθύνεται σε έναν κόσμο ίδιο με το σινεμά, μόνο που το ελληνικό έργο  ο κόσμος νομίζω το κοιτάζει με πιο μεγάλη αγάπη και περηφάνια στο θέατρο από ότι στο σινεμά. Το λέω με μαράζι αυτό.

Σας ανησυχεί η πρώτη φορά στο θέατρο;
Το θέατρο είναι ένας κόσμος που δεν τον ξέρω τόσο καλά όσο το σινεμά, επίσης δεν είμαι επαγγελματίας σκηνοθέτης του θεάτρου για να παίξω ακριβώς με τους κώδικες. Νιώθω τον εαυτό μου σαν δημιουργό, όχι σαν σκηνοθέτη μόνο και προσπαθώ να φτιάξω έναν κόσμο ολόκληρο. Μεταφέρω τον δικό μου κόσμο, τη δική μου αντίληψη, δεν είναι απλά μια παράσταση, το υπογράφω όλο. Με αυτή την προϋπόθεση μπήκα στο θέατρο, να κάνω αυτό που έχω στο κεφάλι μου.

Ο σκηνοθέτης Γιάννης Οικονομίδης ©Δανάη Κωτσάκη

Σας αρέσει η διαδικασία;
Είναι πολύ διαφορετικό, πιο ξεκούραστο είναι το θέατρο, το σινεμά έχει πολύ χαμαλίκι και θέλει άλλα άντερα για να μπορείς να κάνεις μια ταινία. Δηλαδή να τρέχεις 4 χρόνια, να έχεις το μαρτύριο της αγωνίας και του άγχους που κρατάνε πολύ καιρό, τη νευρικότητα, εδώ στο θέατρο είναι κάτι αδιαμεσολάβητο, είμαι εγώ και οι ηθοποιοί μου. Για ‘μένα είναι μια ανάσα δημιουργική, μεγάλη ιστορία. Περίπου τη συγκρίνω με τη χαρά και την ευτυχία που έχει ένα ποιητής απέναντι στο έργο του, μια ησυχία και μια μοναξιά.

Ετοιμάζετε καινούρια ταινία;
Ναι. Έχει τίτλο «Η μπαλάντα της Τρύπιας Καρδιάς». Θα ξεκινήσω σε ένα χρόνο και ήδη δουλεύουμε δυο χρόνια.

Θα μου πείτε κάτι για την ταινία;
Πολύ αίμα, πολύς έρωτας, πολλά δάκρυα.

Info παράστασης: Στέλλα κοιμήσου | Νέα Σκηνή – Εθνικό Θέατρο | 13 Οκτωβρίου – 11 Δεκεμβρίου| Τετάρτη, Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο στις 21:00 & Κυριακή στις 19:30 | Είσοδος: 5€ – 15€

Σχετικά άρθρα: Σαπουνόπερα ή πραγματικότητα;, από την Τώνια Καράογλου

Kεντρική φωτογραφία: Δανάη Κωτσάκη©