Στα τέλη του Γενάρη, ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου Στάθης Λιβαθινός ανακοινώνει τη διακοπή της παράστασης «Η ισορροπία του Nash», που σκηνοθετεί η Πηγή Δημητρακοπούλου στην Πειραματική Σκηνή του Θεάτρου. Η σύνδεση της παράστασης με τον Σάββα Ξηρό έχει εξαγριώσει την καθεστηκυία τάξη, το θέμα έχει μεταφερθεί μέχρι και στη Βουλή και μια ολόκληρη παραφιλολογία αναπτύσσεται, κατά κύριο λόγο από ανθρώπους που δεν έχουν δει την παράσταση, σχετικά με το ρόλο που επιτρέπεται να επιτελεί ένα κρατικό θέατρο. Τελικά, δίνεται μια τελευταία παράσταση του έργου, ακολουθεί ανοιχτή συζήτηση, ενώ το θέμα απασχολεί λίγους μήνες αργότερα και ημερίδα σχετική με τη λογοκρισία που διοργανώνει η Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών.

Η ισορροπία του Nash

Η ισορροπία του Nash

Τον Φεβρουάριο, ο Υπουργός Πολιτισμού Αριστείδης Μπαλτάς αναθέτει την Καλλιτεχνική Διεύθυνση του Φεστιβάλ Αθηνών στον Γιαν Φαμπρ. Ο προγραμματισμός που θα ανακοινώσει θα ξεσηκώσει νέα «μήνιν». Αντιδράσεις, διαμαρτυρίες, ανοιχτές συνελεύσεις καλλιτεχνών με κεντρικό άξονα διαμαρτυρίας την απαξίωση της ελληνικής παραγωγής και τον έντονο προσανατολισμό στη βελγική καλλιτεχνική δημιουργία. Τελικά, ο Φαμπρ παραιτείται, και νέος Διευθυντής, σε ρόλο πυροσβέστη, ορίζεται ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος.

Την άνοιξη, στον απόηχο του «εμφυλιοπολεμικού» κλίματος που κατά κόρον είχε να κάνει με τη διαπραγμάτευση του επώδυνου πρόσφατου παρελθόντος και την εθνική ταυτότητα, η Αθήνα κατακλύζεται από παραστάσεις που αναμετριούνται με την ιστορία, τη συλλογική μνήμη και συνείδηση. Σε εθνικό επίπεδο: «Εθνικαί εορταί» στο Bios και Φεστιβάλ με θέμα τον Εμφύλιο στην Πειραματική του Εθνικού, ενώ οι Rimini Protokol έρχονται στη Στέγη για να ξεφυλλίσουν μαζί με το ελληνικό κοινό ένα από τα απαγορευμένα βιβλία του 20ού αιώνα («Ο Αγών μου» του Αδόλφου Χίτλερ).

Rimini Protokol

Rimini Protokol

Η Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών φιλοξενεί στις σκηνές της μερικά ξεχωριστά «σπίτια», καθημερινά, όπως αυτά της διπλανής μας πόρτας που κρύβουν ιστορίες που αξίζει να ακουστούν («Καθαρή πόλη» των Αν. Αζά-Πρ. Τσινικόρη)· άλλα πιο μυστικοπαθή που εγκλωβίζουν μέσα τους ιδιαίτερους ανθρώπους («Το άλλο σπίτι» της Ελένης Ευθυμίου)· ακόμη και το μεγάλο, κοινό μας σπίτι, σε μια «Συνάντηση» με ένα από τα μεγαλύτερα οικοσυστήματα του πλανήτη (Simon Mc Burney).

Το Φεστιβάλ Αθηνών πραγματοποιείται στην ώρα του, με πλειοψηφία ελληνικών συμμετοχών (κάποιοι από αυτούς πατούν για πρώτη φορά στο φεστιβαλικό σανίδι) και αξιοσημείωτη κυριαρχία του devised theatre.

Το παραπάνω είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της τρανταχτής απουσίας σύγχρονης ελληνικής δραματουργίας από τις θεατρικές σκηνές συνολικά. Ο «Άγριος σπόρος» του Γιάννη Τσίρου που έχει ανέβει το χειμώνα στο θέατρο επί Κολωνώ είναι μια φωτεινή εξαίρεση. Το Εθνικό Θέατρο, προς εκπλήρωση του ίδιου κενού, έχει ήδη παρουσιάσει αναλόγιο έργων από νέους Έλληνες συγγραφείς.

Το θεατρικό καλοκαίρι κλείνει με έντονες διαμαρτυρίες για τη σκηνοθετική ταυτότητα της «Ορέστειας» του Γιάννη Χουβαρδά, τη γύμνια της «Λυσιστράτης» του Μιχαήλ Μαρμαρινού, την μπουφόνικη υπερβολή των «Ορνίθων» του Νίκου ΚαραθάνουΠρόκειται, όμως, για το καλοκαίρι που μας χάρισε νέα βλέμματα απέναντι στην αριστοφανική κωμωδία.

«Όρνιθες», Νίκου Καραθάνου

«Όρνιθες», Νίκου Καραθάνου

Το Νοέμβριο, το Υπουργείο Πολιτισμού περνάει στα χέρια μιας από τις πλέον καταξιωμένες ηθοποιούς μας, της Λυδίας Κονιόρδου…

… η οποία καλείται από την πρώτη μέρα της θητείας της να αντιμετωπίσει το σίριαλ που συνεχίζεται με επίκεντρο το Φεστιβάλ Αθηνών. Ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος επισημαίνει μεγάλη δυσαρμονία στις σχέσεις του με το Διοικητικό Συμβούλιο, το οποίο τελικά αντικαθίσταται.

Στο ρεπερτόριο της χρονιάς ξεχωρίζουν παραστάσεις και ιδιαίτερες αναγνώσεις, του Ίψεν («Κουκλόσπιτο» του Γιώργου Σκεύα, «Όταν ξυπνήσουμε ανάμεσα στους νεκρούς» του Δημήτρη Καραντζά, «Πεδίο βολής-Αγριόπαπιες» των Χάρη Πεχλιβανίδη-Κορίνας Βασιλειάδου), ενώ την τιμητική του έχει και ο Σαίξπηρ, με αφιερώματα, ολονυχτίες, παραστάσεις, αλλά και πρωτότυπα έργα εμπνευσμένα από τα δικά του.

Όμως κι ένας «δύσκολος» συγγραφέας έχει βρει τη θέση του ήδη δύο φορές στο φετινό ρεπερτόριο: ο Τόμας Μπέρνχαρντ δια χειρός Γιάννου Περλέγκα και Ακύλλα Καραζήση.

Τόμας Μπέρνχαρντ, Γιάννου Περλέγκα & Ακύλλα Καραζήση

«Τόμας Μπέρνχαρντ», Γιάννου Περλέγκα & Ακύλλα Καραζήση

Ενώ, επιτέλους, ένα σύγχρονο έργο, πρωτοπαιγμένο στην Ελλάδα, με τα φώτα του στραμμένα στον έρωτα και τις διαπροσωπικές σχέσεις, έχει σημάνει την έναρξη της νέας σεζόν για το Θέατρο Τέχνης: «Η επανένωση της Βόρειας με τη Νότια Κορέα» του Ζοέλ Πομμερά ανεβαίνει  από τον Νίκο Μαστοράκη.

Στο Θέατρο Τέχνης, πάλι, ο Βασίλης Παπαβασιλείου ανοίγει και κλείνει τη χρονιά με δύο απολύτως προσωπικές δημιουργίες, ενώ το Εθνικό Θέατρο κάνει ίσως την πιο δυναμική έναρξη σεζόν των τελευταίων χρόνων με το θεατρικό ντεμπούτο του Γιάννη Οικονομίδη, που γίνεται γρήγορα talk of the town και οδηγείται σε συνεχή sold out.

«Φάουστ», Κατερίνας Ευαγγελάτου

«Φάουστ», Κατερίνας Ευαγγελάτου

Και φέτος, οι γυναίκες αποδεικνύουν για τα καλά ότι ήρθαν για να μείνουν. Μερικές από τις καλύτερες παραστάσεις της χρονιάς οφείλονται στα χέρια της Κατερίνας Ευαγγελάτου («Φάουστ»), της Γεωργίας Μαυραγάνη («Οι αναστατώσεις του οικότροφου Τέρλες», και σε επανάληψη «Από πρώτο χέρι»), της Σοφίας Μαραθάκη («Ο Φίλιπ Γκλας αγοράζει μια φραντζόλα ψωμί») και της Ελένη Σκότη («Άγριος σπόρος»).

Το παιδικό θέατρο, από την πλευρά του, αποδεικνύεται ισάξιο, αν όχι ανώτερο, από αυτό για τους ενήλικες. Φέτος, ήρθε το «Όνειρο καλοκαιρινής νύχτας» (ομάδα Θέση, Μιχάλης Σιώνας) για να το επισφραγίσει.

Καλή χρονιά!