H Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Europa Nostra ανακοίνωσαν τους νικητές των βραβείων της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Πολιτιστική Κληρονομιά για το 2017 / Βραβεία Europa Nostra – τη μεγαλύτερη ευρωπαϊκή βράβευση στο χώρο της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Οι 29 βραβευθέντες από 18 χώρες επιλέχθηκαν για το υποδειγματικό τους έργο στους τομείς της αποκατάστασης, της έρευνας, της μακροχρόνιας προσφοράς στον πολιτισμό καθώς και της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της ευαισθητοποίησης. Στους νικητές συμπεριλαμβάνονται δυο έργα από την Ελλάδα: η αποκατάσταση της Αρχαίας Πόλης της Καρθαίας στην Κέα και του Προμαχώνα του Παλατιού του Μεγάλου Μαγίστρου στη Ρόδο.

Ανεξάρτητη επιτροπή εμπειρογνωμόνων έκρινε 202 συνολικά υποψηφιότητες, που υποβλήθηκαν από φορείς αλλά και ιδιώτες, από 39 ευρωπαϊκές χώρες και επέλεξε τους νικητές.

Αρχαία Πόλη της Καρθαίας, Κέα

Αρχαία Πόλη της Καρθαίας, Κέα

«Συγχαίρω όλους τους νικητές. Τα επιτεύγματά τους αποδεικνύουν για άλλη μια φορά τη βαθιά δέσμευση πολλών Ευρωπαίων για τη διάσωση και τη σωτηρία της πολιτιστικής τους κληρονομιάς. Τα έργα τους αναδεικνύουν το σημαντικό ρόλο της πολιτιστικής κληρονομιάς στις ζωές και στην κοινωνία μας. Ιδιαίτερα σήμερα που η Ευρώπη αντιμετωπίζει πολλές και μεγάλες κοινωνικές προκλήσεις, ο πολιτισμός έχει ρόλο ζωτικής σημασίας, να μας βοηθήσει να ευαισθητοποιήσουμε την κοινή μας ιστορία και τις κοινές μας αξίες και να ενθαρρύνουμε την ανεκτικότητα, την αμοιβαία κατανόηση και την κοινωνική ενσωμάτωση», ανέφερε ο Tibor Navracsics, Ευρωπαίος Επίτροπος για την Εκπαίδευση, τον Πολιτισμό, τη Νεολαία και τον Αθλητισμό.

Παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου, Ρόδο

Παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου, Ρόδο

Οι νικητές των Ευρωπαϊκών Βραβείων Πολιτιστικής Κληρονομιάς / Europa Nostra Awards 2017 θα βραβευτούν σε μια ιδιαίτερη εκδήλωση με οικοδεσπότες τον Ευρωπαίο Επίτροπο Navracsics και τον Maestro Plácido Domingo το βράδυ της 15ης Μαΐου στην Εκκλησία του Αγ. Μιχαήλ στο Τούρκου, στη Φινλανδία και θα παρουσιάσουν τα έργα τους στη διάρκεια του Excellence Fair στις 14 Μαΐου, στο Sigyn Hall της Μουσικής Ακαδημίας Turku, ενώ θα συμμετάσχουν σε σειρά εκδηλώσεων που θα πραγματοποιηθούν στη διάρκεια του Ευρωπαϊκού Συνεδρίου Πολιτιστικής Κληρονομιάς στο Turku (European Heritage Congress in Turku, 11-15 Μαΐου).

Αρχαία Πόλη της Καρθαίας στην Κέα

Αρχαία Πόλη της Καρθαίας, Κέα

Αρχαία Πόλη της Καρθαίας, Κέα

Το συναρπαστικό αυτό έργο, το οποίο διηύθυνε Επιστημονική Επιτροπή του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, προσφέρει στους επισκέπτες μια ματιά στο παρελθόν με τη συντήρηση, τη μερική αποκατάσταση και την ερμηνεία των καταλοίπων της αρχαίας πόλης της Καρθαίας στην Κέα. Η Καρθαία ήταν μία σημαντική πόλη-κράτος, η οποία άνθισε στην Αρχαϊκή περίοδο και εγκαταλείφθηκε κατά την Ύστερη Αρχαιότητα.

Η θέση αποτελεί ένα από τα λίγα παραδείγματα στον Ελλαδικό χώρο καλής διατήρησης τόσο του φυσικού περιβάλλοντος, όσο και της ρυμοτομίας της πόλης. Ιστορία και φύση βρίσκονται σε πλήρη αρμονία μεταξύ τους, ενώ η ανάδειξη της μοναδικής ιστορίας της θέσης και του ιδιαίτερου οικοσυστήματός της σχεδιάστηκαν με προσοχή, ώστε να διατηρηθεί η αυθεντικότητά τους.

Τα κατάλοιπα της πόλης, τα οποία περιλαμβάνουν τόσο ναούς όσο και δημόσια κτήρια, βρίσκονται στη νοτιοανατολική ακτή του νησιού και είναι προσβάσιμα μέσω παραδοσιακών μονοπατιών και δια θαλάσσης. Η απομόνωση της θέσης αποτέλεσε πρόκληση για τους ερευνητές και τους εργαζόμενους, γεγονός που καθιστά την προσεκτική και ισορροπημένη αναστηλωτική επέμβαση ακόμα πιο εντυπωσιακή. Αυτή η πτυχή των εργασιών επισημάνθηκε από την κριτική επιτροπή, η οποία δήλωσε: «Η εκτενής έρευνα που πραγματοποιήθηκε στη θέση εμπλούτισε την κατανόηση εκ μέρους μας του πολιτισμού που αναπτύχθηκε σε αυτήν και έκανε προσβάσιμο αυτό που, πριν από την επέμβαση, ήταν σε μεγάλο βαθμό απρόσιτο».

Κέα

Η εντυπωσιακή αυτή θέση έγινε ευκολότερα προσβάσιμη με τη βελτίωση των μονοπατιών και των εγκαταστάσεων και καθιστώντας τα αρχαία κτήρια κατανοητά από το κοινό. Για την επίτευξη αυτού του στόχου, τοποθετήθηκαν ενημερωτικές πινακίδες, ενώ ένα ξύλινο ενημερωτικό περίπτερο κατασκευάστηκε στον κοντινότερο σύγχρονο οικισμό. Η μερική αποκατάσταση των ερειπίων είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση του ενδιαφέροντος της τοπικής κοινότητας για το παρελθόν της και τόνωσε τον τουρισμό στην περιοχή.

«Η δημιουργία αυτού του αρχαιολογικού πάρκου για μία θέση του 5ου αι. π.Χ. αποτελεί ένα εξαίρετο μάθημα για την ανακάλυψη και ανάδειξη του Κλασικού τοπίου στην Ευρώπη. Οι υπεύθυνοι του προγράμματος έχουν οξεία αντίληψη της σημασίας της θέσης και ανέκτησαν το σύνδεσμο μεταξύ αστικού και φυσικού τοπίου, ο οποίος υπήρξε θεμελιώδης για την αρχαία κοινωνία που έζησε εδώ», τόνισαν οι κριτές.

 

Προμαχώνας του Παλατιού του Μεγάλου Μαγίστρου στη Ρόδο

Παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου, Ρόδο

Παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου, Ρόδο

Το φιλόδοξο αυτό έργο διήρκεσε δέκα χρόνια και επικεντρώθηκε στην αποκατάσταση και την ανάδειξη του προμαχώνα του Παλατιού του Μεγάλου Μαγίστρου στη μεσαιωνική πόλη της Ρόδου. Το σύνθετο αμυντικό συγκρότημα είχε μεγάλη ανάγκη φροντίδας όταν το έργο ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 2000, μετά την κατάρρευση μεγάλων τμημάτων της αυθεντικής λιθοδομής της ανατολικής πυροβολαρχίας του προμαχώνα, ο οποίος είχε ανακατασκευαστεί σε μεγάλο βαθμό κατά την Ιταλική περίοδο της Ρόδου, το πρώτο μισό του 20ού αιώνα. Δυστυχώς οι επεμβάσεις, που πραγματοποιήθηκαν τότε και συμπεριέλαβαν τη δημιουργία ενός φυτωρίου κυπαρισσιών στον πυθμένα της τάφρου καθώς και μιας νέας διάταξης πρόσβασης στην πυροβολαρχία, φαίνεται ότι επιβάρυναν τις ήδη ανεπαρκείς θεμελιώσεις και οδήγησαν σε αποδιοργάνωση τμημάτων των τειχών. Η κατασκευή περιήλθε σε κίνδυνο σοβαρής περαιτέρω κατάρρευσης, η οποία με τη σειρά της απείλησε άλλες σημαντικές μεσαιωνικές κατασκευές που αναπτύσσονται στις διαδοχικές στάθμες του παλατιού.

Οι εργασίες αποκατάστασης υλοποιήθηκαν από την Επιστημονική Επιτροπή των Μνημείων της Μεσαιωνικής Πόλης του Υπουργείου Πολιτισμού, στο πλαίσιο των σχετικών ευρωπαϊκών προγραμμάτων χρηματοδότησης, για την αντιμετώπιση της απειλής της κατάρρευσης και είχε στόχο να αναδείξει την αμυντική λειτουργία του προμαχώνα και να ενισχύσει τις επικίνδυνες κατασκευές και τοιχοποιίες. Εκτός από την ενίσχυση της κατασκευής του Προμαχώνα, το έργο είχε σαφή στόχο τη μετατροπή της περιοχής σε έναν κατάλληλο δημόσιο χώρο για πολιτιστικές και εκπαιδευτικές δραστηριότητες στο συγκρότημα του μουσειακού-συνεδριακού κέντρου του Παλατιού του Μεγάλου Μαγίστρου.

Η ολοκληρωμένη προκαταρκτική έρευνα στον Προμαχώνα έχει οδηγήσει στην αποκάλυψη σημαντικών νέων στοιχείων και στον εμπλουτισμό των γνώσεων σχετικά με διάφορες περιόδους της ιστορίας της Ρόδου. Καθοδήγησε την εκπόνηση επιστημονικών μελετών με νέα στοιχεία σχετικά με τον Κολοσσό της Ρόδου, τη βυζαντινή Ακρόπολη, την ύπαρξη της βόρειας πτέρυγας του παλατιού που είχε καταρρεύσει κατά την Οθωμανική περίοδο και τον τρόπο με τον οποίο τα διαμερίσματα του Μεγάλου Μαγίστρου επικοινωνούσαν με τον κήπο. Αυτό το χαρακτηριστικό του έργου εκτιμήθηκε ιδιαίτερα από την κριτική επιτροπή, η οποία σχολίασε ότι: «με την προσπάθεια συστηματικής αρχαιολογικής έρευνας και τεκμηρίωσης έχουν ανακτηθεί αποτελεσματικά πολλά στοιχεία που είχαν χαθεί σε αυτόν το χώρο εξέχουσας πολιτιστικής κληρονομιάς, το κομβικό σημείο της μεσαιωνικής πόλης της Ρόδου».

«Το έργο έχει αναδείξει αυτό το σημαντικό τμήμα της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της πόλης της Ρόδου και βοήθησε να ανακτηθεί η τοπογραφία στη θέση του φρουρίου. Έχει επίσης δημιουργήσει ένα νέο χώρο δημόσιων δραστηριοτήτων, επισφραγίζοντας το καθεστώς του Παλατιού ως κέντρου εκδηλώσεων στην πόλη», ανέφερε η κριτική επιτροπή.