Ποιο ταξίδι έκαναν οι λέξεις για να έρθουν να ακουμπήσουν στη δική σου γλώσσα; Ποια ποτάμια διέσχισαν, ποιους ανθρώπους περιέγραψαν και πού κρύβονται τώρα; Θα πάρουμε έναν χάρτη στο χέρι, θα ζωγραφίσουμε γράμματα από ένα ξένο αλφάβητο και θα σου δείξουμε πώς το ταξίδι του πρόσφυγα είναι τόσο παλιό όσο και εκείνος ο Πέρσης βασιλιάς που μάθαμε στην ιστορία. Θα δεις κι εσύ πως είναι η ίδια η λέξη που περιγράφει τον Αφγανό «άνδρα», τον Πακιστανό και τον Έλληνα και τότε θα καταλάβεις σιγά σιγά, πώς μάθαμε για τα δικαιώματα, τα δικά σου και τα δικά μας.

Το «Πες τα φαρσί» του Συλλόγου Μερίμνης Ανηλίκων, είναι μια γεύση από όσα θα δούμε το Σάββατο 19 Νοεμβρίου στη μεγάλη γιορτή της Κοινωνίας των Πολιτών στην Τεχνόπολη.

Δράση από το Δημιουργικό Εργαστήρι Δικαιωμάτων

Δράση από το Δημιουργικό Εργαστήρι Δικαιωμάτων

Το πρόγραμμα «Είμαστε όλοι Πολίτες» με τη διαχείριση του Ιδρύματος Μποδοσάκη ολοκληρώνεται. Με τη χρηματοδότηση της Νορβηγίας, της Ισλανδίας και του Λιχτενστάιν, ύψους 7,34 εκ. ευρώ, ενισχύθηκαν 100 μη κυβερνητικές οργανώσεις και υλοποιήθηκαν 76 έργα σε όλη την Ελλάδα, με άμεσα ωφελούμενους περισσότερους από 245.000 ανθρώπους. Με την ευκαιρία αυτή ξεχωρίζουμε μια απ’ τις θεματικές του προγράμματος που αφορά την εκπαίδευση και τα ανθρώπινα δικαιώματα και μιλάμε με εκπροσώπους τριών από τους φορείς που έκαναν χρήση του προγράμματος.

Η Δήμητρα Αδαμαντίδου, υπεύθυνη προγραμμάτων του Συλλόγου Μερίμνης Ανηλίκων, μας μιλά για το «Δημιουργικό εργαστήρι δικαιωμάτων» που αναφέραμε στην αρχή:

«Ο Σύλλογος Μερίμνης Ανηλίκων φιλοξενεί 17 παιδιά ηλικίας 10-18 ετών από το Αφγανιστάν, τη Συρία, το Σουδάν, κ.ά. χώρες. Τα περισσότερα έχουν προορισμό άλλες χώρες και μένουν 6-12 μήνες. Είναι τελικά μια αρκετά μεγάλη περίοδος, που όμως παράλληλα ξέρουν ότι είναι προσωρινή. Έχει σημασία το πώς θα τη χειριστείς, ώστε να είναι ουσιαστική. Να νιώσουν τα παιδιά ότι είναι σε μέρος ασφαλές, να ηρεμήσουν. Αλλά παράλληλα να αρχίσουν να έρχονται σ’ επαφή με την κοινωνία, να κάνουν σχέσεις με ανθρώπους, να βελτιώνουν τις δεξιότητές τους. Στόχος μας λοιπόν είναι να οργανώνουμε δράσεις με ενδιαφέροντα των παιδιών, όπως μαγειρική, μουσική, τέχνες, αθλητισμός και μέσω αυτών να τα εκπαιδεύσουμε στα ανθρώπινα δικαιώματα, στις έννοιες της αποδοχής, της διαφορετικότητας, της ένταξης. Η τέχνη γίνεται μέσο για να ενδυναμωθούν τα παιδιά και να υποστηριχθούν στη ζωή τους, για όσο είναι στην Ελλάδα και για μετά. Έγιναν ομάδες και εβδομαδιαία καλλιτεχνικά εργαστήρια. Προηγούνταν συζητήσεις με ψυχολόγο και κοινωνικό λειτουργό για το τι σημαίνει π.χ σπίτι, φίλοι, τι κανόνες υπάρχουν εκεί. Από εκεί περνάγαμε στο πώς σεβόμαστε και το διπλανό μας και ότι τελικά δεν έχουν τόση σημασία οι όποιες θρησκευτικές, εθνικές ή άλλες διαφορές.

Δράση από το Δημιουργικό Εργαστήρι Δικαιωμάτων

Δράση από το Δημιουργικό Εργαστήρι Δικαιωμάτων

Μεταξύ των δράσεων ήταν ένα πάρτι όπου τα παιδιά μαγείρεψαν φαγητό απ’ τις χώρες τους και κέρασαν τη γειτονιά. Επιτέλους, δηλαδή, ήταν οι οικοδεσπότες (και πολύ περήφανοι γι’ αυτό!), ενώ συνήθως δεχόμαστε εμείς τη στήριξη της γειτονιάς. Κάναμε έκθεση με έργα, όπως το πώς αντιλαμβάνεται καθένας το σπίτι του – κάποια παιδιά που έχουν μείνει περισσότερο περιγράφουν τον ξενώνα ως σπίτι τους. Παίξαμε κι ένα φιλικό ποδοσφαιρικό αγώνα με το σχολείο Μωραΐτη. Τα παιδιά μάλιστα έφτιαξαν την αφίσα με το λογότυπο «Go-all»! Κάτι πολύ ενδιαφέρον ήταν η κατασκήνωση ρομποτικής της EduACT, όπου καταφέραμε να στείλουμε παιδιά λόγω του προγράμματος. Είχαμε διαπιστώσει ότι οι προσδοκίες κι ο ορίζοντάς τους για το μέλλον είναι αναπόφευκτα περιορισμένος. Θέλουν απλά να βρουν κάποτε μια δουλειά. Επιλέξαμε λοιπόν να τους στείλουμε να κάνουν κάτι φαινομενικά δύσκολο, απαιτητικό, ώστε να νιώσουν ότι μπορούν να καταφέρουν οτιδήποτε. Διακρίθηκαν στη ρομποτική, ήρθαν εκστασιασμένα και αυτό το ενισχύσαμε. Μετά απ’ αυτό τα παιδιά ζητούν συνεχώς δραστηριότητες, θέλουν να συμμετέχουν σε όλα! Ένα παιδί που φοιτούσε στο διαπολιτισμικό σχολείο θέλησε να εγγραφεί σε γενικό. Τους νοιάζει το ντύσιμό τους, να είναι περιποιημένοι. Έχουν καλύτερη αίσθηση του εαυτού τους, ενδυναμώθηκαν, απέκτησαν εξωστρέφεια, κοινωνικοποιήθηκαν και κάνουν πιο ουσιαστικές σχέσεις με τους ανθρώπους».

Στις 19 Νοεμβρίου στην Τεχνόπολη, παιδιά απ’ το Αφγανιστάν που μιλούν φαρσί, αλλά και αγγλικά, θα κάνουν ένα εργαστήριο που λέγεται «Πες τα φαρσί» όπου θα δείξουν τη διαδρομή της γλώσσας και των γραμμάτων, την κοινή καταγωγή των λέξεων. Παίζοντας με αυτά, βρίσκουμε τα κοινά στοιχεία των πολιτισμών μας».

Μόνος ή Μοναδικός: Διαφορετικότητα & Ρατσισμός

Μόνος ή Μοναδικός: Διαφορετικότητα & Ρατσισμός | Μουσείο Ελληνικής Παιδικής Τέχνης

Τι σημαίνει Μοναδικός; «Αναντικατάστατος», είπε μαθητής της Γ΄ δημοτικού. Η Θεανώ Κοταρίδου – επιμελήτρια, ιστορικός τέχνης-μουσειολόγος, μας μιλά για το έργο «Μόνος ή Μοναδικός: Διαφορετικότητα & Ρατσισμός» του Μουσείου Ελληνικής Παιδικής Τέχνης. «Μιλάμε για τη διαφορετικότητα και το ρατσισμό μέσα από την τέχνη. Ξεκινήσαμε με έργα από ομάδες μας σε οκτάμηνα εικαστικά εργαστήρια με 100 παιδιά. Για ένα δίμηνο εμπλέξαμε όλες τις ομάδες και τα παιδιά. Δουλέψαμε με συζητήσεις, προσωπικές εμπειρίες, εικόνες, power points για το πώς αντιμετωπίζεται το θέμα στο σχολείο, στην κοινωνία, στο δρόμο. Δημιουργήθηκαν 114 έργα που εκτίθενται ακόμα στο χώρο μας, γίνονται ανοικτές γιορτές με γονείς και παιδιά και υπάρχει γωνιά στο μουσείο με εκπαιδευτικές δράσεις σε σχέση με την έκθεση. Επίσης σχεδιάστηκαν εκπαιδευτικά προγράμματα για σχολεία πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης που μας επισκέπτονταν. Στο τέλος κάθε επίσκεψης δίνουμε στο δάσκαλο ένα εκπαιδευτικό πακέτο για να συνεχίσει το πρόγραμμα στην τάξη του.

Παράλληλα σχεδιάσαμε τη μουσειοσκευή, ένα βαλιτσάκι – κινητό πρόγραμμα με φωτογραφικό υλικό από έργα καλλιτεχνών και παιδιών και με οδηγίες, ιδέες και προτάσεις για τους εκπαιδευτικούς. Οι μουσειοσκευές ταξίδεψαν σε 50 σχολεία της επαρχίας. Έγινε και μια ημερίδα για εκπαιδευτικούς από Αθήνα και επαρχία όπου παρακολούθησαν καλές πρακτικές και αποτελέσματα δράσης με το υλικό αυτό σε κάποια σχολεία.

Υλοποιήσαμε δυο προγράμματα στο Χατζηκυριάκειο, με εικαστικές δράσεις σε ομάδες 17 κοριτσιών δημοτικού με θέμα τη διαφορετικότητα μέσα από τέχνη. Στόχος ήταν να μπουν τα παιδιά σε διαδικασία αυτοεκτίμησης και σεβασμού. Τα παιδιά που ζουν σε μια ομάδα και προέρχονται από διαφορετικά κοινωνικά στρώματα και εθνικότητες είναι σημαντικό να συνυπάρχουν. Κάναμε επίσης δράση με ειδικό συνεργάτη στο χώρο του μουσείου με την Εταιρεία Προστασίας Σπαστικών για τις ίσες ευκαιρίες και τη διαφορετικότητα.

Μόνος ή Μοναδικός: Διαφορετικότητα & Ρατσισμός

Μόνος ή Μοναδικός: Διαφορετικότητα & Ρατσισμός | Μουσείο Ελληνικής Παιδικής Τέχνης

Πολλά παιδιά είναι ευαισθητοποιημένα κι ήδη συζητούσαν με γονείς ή δασκάλους τους για θέματα όπως π.χ. το bullying. Μεμονωμένα υπήρχαν και παιδιά με ξενοφοβικά χαρακτηριστικά. Δεν είχαν ξεκάθαρο στο μυαλό τους το τι σημαίνει «διαφορετικός» και «σεβασμός». Άρχισαν πάντως κι εκείνα να το δουλεύουν και ν’ αλλάζουν συμπεριφορά.

Στις 19 Νοεμβρίου, από τις 11:00 εώς τις 17:00, θα έχουμε αντίγραφα έργων και ανοικτά εικαστικά εργαστήρια για παιδιά 5-12 ετών και γονείς με το θέμα αυτό. Επιδιώκουμε να εμπλέκουμε γονείς και παιδιά για να βοηθήσουμε τις σχέσεις τους, να συνυπάρχουν και να δημιουργούν».

Οι Έτσι κι οι Αλλιώς

Οι Έτσι κι οι Αλλιώς | Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

«Οι Έτσι και οι Αλλιώς» μια ιστορία για τη διαφορετικότητα», μας διηγείται το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο. Η Φανή Λαμπαδαρή, υπεύθυνη του προγράμματος, μας εξηγεί:

«Στο πλαίσιο του προγράμματος σχεδιάστηκε, δημιουργήθηκε και λειτούργησε ένα έκθεμα, το «Έτσι κι αλλιώς – Μια ιστορία για τη διαφορετικότητα». Απευθύνεται σε παιδιά μέχρι 12 ετών και καταπιάνεται με την αποδοχή, την ξενοφοβία, το ρατσισμό, τις προκαταλήψεις και την κοινωνική συνοχή. Βασίζεται σε μια ιστορία που δημιουργήσαμε με διάφορες δράσεις. Οι ήρωες έχουν διάφορες στάσεις απέναντι στον ξένο. Καλούμε λοιπόν το κοινό να ταυτιστεί με κάποια απ’ αυτές. Υπάρχουν π.χ. μυρωδιές και αντικείμενα που με τη δεύτερη ματιά καταλαβαίνεις ότι είναι στερεότυπα, δεν ισχύουν και καλούμαστε να βρούμε λύσεις για να τα αντιμετωπίσουμε. Τα παιδιά οσμίζονται, αγγίζουν, ακούν φανταστικές γλώσσες. Συνεχίζουν την ιστορία προσπαθώντας να συνεννοηθούν σε μια ανύπαρκτη γλώσσα. Βλέπουν ότι είναι δύσκολο, αλλά ότι με επιμονή μπορεί να πετύχει η επικοινωνία! Υπάρχει και μια ενότητα για πιο μικρά παιδιά με τη γνωστή ιστορία του πρίγκηπα- βάτραχου, όπου προσεγγίζεται η διαφορετικότητα, η αποδοχή και ο σεβασμός των δεξιοτήτων του άλλου. Το έκθεμα είναι διαδραστικό και ανοικτό, τόσο για ομάδες σχολείων, όσο και για μεμονωμένα άτομα. Επίσης σε συνεργασία με φορείς μας επισκέφθηκαν παιδιά από ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.

Οι Έτσι κι οι Αλλιώς

Οι Έτσι κι οι Αλλιώς |  Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Μας έκανε εντύπωση ότι πολλοί γονείς ασχολήθηκαν με το έκθεμα ανεξαρτήτως των παιδιών τους. Τους άγγιξε όλους. Πολλά παιδιά προβληματίστηκαν όταν γίνονταν ερμηνείες. Αυτός ήταν κι ο στόχος μας. Δεν μπορείς ν’ αλλάξεις στάσεις μέσα σε λίγες ώρες, μπορείς όμως τουλάχιστον να προβληματιστείς. Στις 19 Νοεμβρίου θα στηθεί το έκθεμα αυτό και θα πραγματοποιηθούν δραστηριότητες».

Κεντρική φωτογραφία άρθρου: «Δημιουργικό εργαστήρι δικαιωμάτων» από το Σύλλογο Μερίμνης Ανηλίκων

Info: Είμαστε όλοι Πολίτες: Η μεγάλη γιορτή της κοινωνίας των πολιτών | Σάββατο 19 Νοεμβρίου, 11:00-22:00 | Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων | Είσοδος ελεύθερη

Σχετικά άρθρα: «Είμαστε όλοι πολίτες»: Τα χρήματα που πιάνουν τόπο, από τον Χρήστο Γραμματίδη