Για την Cornelia Parker έχουμε ξαναμιλήσει και από εδώ όταν είχε κατασκευάσει εκείνο το γιγάντιο περίφημο ρολόι-καθρέφτη του υπάρχοντος- στον σταθμό του St. Pancreas. Στο ενεργητικό της η βρετανίδα αυτή καλλιτέχνης έχει όμως και άλλες πραγματικά αξιοπρόσεκτες δουλειές. Από την καλύβα που ανατίναξε το ’91 και στη συνέχεια εξέθεσε τα συντρίμμια της (Cold Dark Matter), μέχρι το καταπληκτικό περσινό της πρότζεκτ Magna Carta, όπου κάλεσε κόσμο –διάσημο και μη- να κεντήσει από μια φράση ή λέξη του λήμματος της Magna Carta από την wikipedia σε ένα τεράστιο κέντημα, που στη συνέχεια εκτέθηκε στη Βρετανική Βιβλιοθήκη. Ανάμεσα στους συμμετέχοντες πολλοί φυλακισμένοι, αλλά και ο Assange, ο Snowden, ο Jarvis Cocker και ο Brian Eno.

Οι δύο τελευταίοι συμμετέχουν και στη φετινή της δουλειά, επιμελητική αυτή τη φορά, που λαμβάνει χώρα μέχρι τις 4 Σεπτέμβρη στο Foundling Museum στο Κεντρικό Λονδίνο. Το Foundling Museum είναι ένα ιδιόμορφο μουσείο, συγκινητικό και με έντονο χαρακτήρα, τόσο σαν χώρος, όσο και ως αύρα. Αφηγείται την ιστορία του νοσοκομείου Foundling, του πρώτου ιδρύματος στη Βρετανία για εγκαταλελειμμένα παιδιά που άνοιξε το 1739 o Thomas Coram και το οποίο ευεργέτησαν με ενεργή συμμετοχή δυο πολύ σπουδαία ονόματα των τεχνών της εποχής: ο ζωγράφος William Hogarth και ο συνθέτης George Frideric Handel.

Antony Gormley "Iron-Baby", 1999 - ©Stephen-White

Antony Gormley “Iron-Baby”, 1999 – ©Stephen-White

Η ιστορία του όμως, όσο και αν το στίγμα των δύο αυτών σπουδαίων καλλιτεχνών υπάρχει διάχυτο παντού, είναι προπάντων η ιστορία των παιδιών που φιλοξένησε, των ορφανών, άπορων ή εγκαταλελειμμένων πλασμάτων που βρήκαν καταφύγιο και ελπίδα στο εν λόγω ίδρυμα, το οποίο μάλιστα εξακολουθεί τη φιλανθρωπική του δράση μέχρι σήμερα ως Coram Organization. Σε αυτό τον τόσο φορτισμένο και συγκινητικό χώρο, λοιπόν, ανατέθηκε στην Parker –μετά από διαγωνισμό- να στήσει την έκθεσή της.

Η έκθεση Found είναι μια έκθεση για το τυχαίο εύρημα, το «ορφανό» αντικείμενο που όμως κουβαλάει μια ιστορία πίσω του και μας καλεί να τη μάθουμε, να τη μαντέψουμε ή να τη φτιάξουμε. Η ίδια η καλλιτέχνης-επιμελήτρια επισημαίνει πως τα tokens των φιλοξενούμενων παιδιών, τα μικρά ενδεικτικά για την ταυτότητά τους αντικείμενα που έφεραν μαζί τους, και που εκτίθενται στη μόνιμη συλλογή του foundling, ήταν η πρωτεύουσα έμπνευση για την έκθεση αυτή.

Cornelia Parker, "Shared Fate Oliver", 1998 - © Cornelia-Parker

Cornelia Parker, “Shared Fate Oliver”, 1998 – © Cornelia-Parker

Σχεδόν 70 καλλιτέχνες έφεραν τα ευρήματα – έργα τους, ενίοτε με μια μικρή νόστιμη αφήγηση περί αυτών και η κυρία Parker τα «γλίστρησε», θα μπορούσαμε να πούμε, ανάμεσα στα μόνιμα εκθέματα, έτσι ώστε σχεδόν ενσωματώθηκαν –χωρίς όμως να τα καταπιεί ο χώρος- στην ιστορία του μουσείου. Το αποτέλεσμα είναι μια έκθεση – κυνήγι θησαυρού, στην οποία δε βαριέσαι ούτε λεπτό, παρά την πραγματικά μεγάλη της έκταση (το μουσείο έχει τέσσερα επίπεδα και έργα υπάρχουν και στα τέσσερα).

Ξεχώρισα –με δυσκολία ομολογουμένως, καθώς τα περισσότερα έργα μου άρεσαν πολύ –τα τυχερά γιάντες κοκαλάκια που συνέλεγε η Teeny Duchamp, δεύτερη γυναίκα του Duchamp, και που βρήκε και εξέθεσε η Polly Apfelbaum, το γράμμα του πατέρα της Κeggie Κarew που υποστηρίζει ότι ο πατέρας της ήταν ο πραγματικός Mr. Ripley της Χάισμιθ, την κατασκευασμένη ποντικότρυπα του Richard Dickon προς τιμήν του φίλου του Juan Munoz και του έργου του “Waiting for Jenny” και τις σανίδες που μάζεψε από το σπίτι του Jimmy Hendrix και ανάρτησε η ίδια η Parker. Όλες δε τις ιστορίες των αντικειμένων, μαζί με φωτογραφίες και με μια σύντομη συνέντευξη της δημιουργού, μπορεί να τις βρει κανείς στον μικρό και πολύ κομψό κατάλογο της έκθεσης.

Children’s Game #15: Espejos, Ciudad Juárez, México, 2013, Video

Children’s Game #15: Espejos, Ciudad Juárez, México, 2013, Video

Κλείνοντας τις προτάσεις μου για σήμερα, παρακάμπτω την πιο δημοφιλή έκθεση της περιόδου, την επιστροφή δηλαδή του David Hockney στη Royal Academy–που άλλωστε θα τρέχει μέχρι τον Οκτώβρη-, για να σας επιστήσω την προσοχή σε έναν – ίσως – από τους σημαντικότερους καλλιτέχνες της εποχής μας παγκοσμίως, που εκθέτει μέχρι αρχές Αυγούστου στην David Zwirner gallery στο Mayfair. Μιλάω για τον Francis Alÿs και η αλήθεια είναι πως ό,τι και να πεις για τον Francis Alÿs λίγο θα είναι.

Ο Βέλγος δημιουργός, που έχει μετακινήσει ένα βουνό και έχει κυνηγήσει έναν τυφώνα, τριάντα χρόνια τώρα ζει και εργάζεται στο Μεξικό, δρώντας μέσω πολλών διαφορετικών καλλιτεχνικών μέσων -performance, βίντεο, animation, ζωγραφική, σχέδιο, installation ή και σύνθεση όλων αυτών- , παράγοντας δουλειές βαθιάς κοινωνικής ευαισθησίας και θίγοντας θέματα γεωπολιτικής και θεσμών με ισχυρό προβληματισμό πάνω στο ρόλο της τέχνης απέναντι στις ανθρωπιστικές κρίσεις.

Αυτός ο απίθανος καλλιτέχνης-ακτιβιστής-ανθρωπολόγος στο Ciudad Juarez project, που παρουσιάζεται εδώ, καταπιάνεται με το θέμα της βίας στο περίφημο Juarez του Μεξικού, μια από τις πιο επικίνδυνες πόλεις στον κόσμο, θλιβερά διάσημη για τις εξαφανίσεις γυναικών, το trafficking, την εγκληματικότητα, τα καρτέλ ναρκωτικών αλλά και για την αδιαφορία της αστυνομίας απέναντι σε όλα αυτά. Πόλη – μεταφορά κοινωνικής αδικίας και θεσμικής αδιαφορίας που έχει υπάρξει τόπος δράσης, μεταξύ άλλων και στο βιβλίο “2666” του Roberto Bolano, αλλά και στη δημοφιλή αμερικανική σειρά “The bridge”.

Paradox of Praxis 5: Sometimes we dream as we live & sometimes we live as we dream Ciudad Juárez, México, 2013, Video

Paradox of Praxis 5: Sometimes we dream as we live & sometimes we live as we dream Ciudad Juárez, México, 2013, Video

Στην έκθεση στη Zwirmer μπορεί κανείς να δει το 5ο μέρος της βίντεο ενότητας “Paradox of Praxis 5: Sometimes we dream as we live & sometimes we live as we dream Ciudad Juárez, México”, όπως και το 15ο από την αντίστοιχη –και περίφημη- δουλειά του “Children’s Game #15: Espejos, Ciudad Juárez, México” (πρόκειται για μια εκπληκτική σειρά βίντεο αρτ φιλμ όπου μέσα από τα παιχνίδια των παιδιών σε διάφορες χώρες, όπως Βέλγιο, Μαρόκο, Αφγανιστάν, Γαλλία ή Μεξικό, αποκαλύπτει κοινωνικοπολιτικές τακτικές και αντιθέσεις). Επιπροσθέτως εκθέτονται και ζωγραφικά του έργα που συνομιλούν με τα βίντεο.

Το εξαιρετικό με τη δουλειά του Alÿs και αυτό που τον κάνει μεγάλο καλλιτέχνη – πέραν της απαράμιλλης τεχνογνωσίας κάθε μέσου που χρησιμοποιεί και της κοινωνικής του αφύπνισης- είναι ότι, αν και απολύτως εύστοχη στην ανάδειξη έκρυθμων και σκληρών τοπικών πραγματικοτήτων –τα μικρά παιδιά που παίζουν χρησιμοποιώντας χορογραφία ανταρτοπόλεμου, η «ανέμελη» πορεία μέσα στην πόλη κλοτσώντας μια φλεγόμενη μπάλα έτοιμη να κάψει τα γύρω της ή και τον ίδιο τον καλλιτέχνη- δε χάνει ούτε στιγμή την αισθητική της αρτιότητα και την αφαιρετική ποιητική της ποιότητα. Καταφέρνει δηλαδή να είναι ταυτόχρονα ένα αφυπνιστικό ντοκουμέντο και μια ποιητική αφετηρία συνειρμών. Μην τη χάσετε αυτή την έκθεση αν μπορείτε, και γενικώς μη χάνετε έκθεσή του όπου κι αν την πετύχετε.

Info εκθέσεων:

Found | 27 Μαϊου 2016 — 4 Σεπτεμβρίου 2016 | Foundling Museum

Francis Alÿs, Ciudad Juárez projects | 11 Ιουνίου 2016 – 5 Αυγούστου 2016 | David Zwirner Gallery