Στις 16 Σεπτεμβρίου συμπληρώνονται 40 χρόνια από το θάνατο της Μαρίας Κάλλας. Με αυτή την ευκαιρία επιλέξαμε μια σειρά αποσπασμάτων από συνεντεύξεις της Μαρίας Κάλλας που δόθηκαν στον ξένο τύπο από το 1956 έως το 1977, λίγο πριν το θάνατό της.

Publicity photo of Maria Callas (1923 – 1977) as Violetta in La Traviata at the Royal Opera House (1958) by photograph Houston Rogers

Publicity photo of Maria Callas (1923 – 1977) as Violetta in La Traviata at the Royal Opera House (1958) by photograph Houston Rogers

Παχιά ήμουν, αλλά πολλά παιδιά είναι σε αυτή την ηλικία. Δεν ξέρω πώς γεννήθηκε η ιστορία ότι η μητέρα μου με έκανε να τρώω 250 γραμ. τυρί κάθε μέρα στο πρωινό για να διατηρώ τις φωνητικές μου χορδές σε καλή κατάσταση. Έτρωγα πράγματι πολλά γλυκά (…) Πιστεύω, όμως, ότι ψυχολογικά αυτό είναι μια κατανοητή συνήθεια των παιδιών που νιώθουν ότι στερούνται ιδιαίτερα τη μητρική αγάπη και ψάχνουν ικανοποίηση αλλού.

Συνέντευξη στο Amsterdam, Magriet, 1959

Η αδερφή μου ήταν ένα όμορφο κορίτσι, ενώ εγώ ήμουν πολύ παχιά και γεμάτη μπιμπίκια. Ήμουν πάντα υπερβολικά ώριμη για την ηλικία μου και όχι πολύ ευτυχισμένη. Δεν είχα νέους φίλους, αλλά είχα αυτή την αδερφή που ήταν τόσο όμορφη, ώστε εγώ ήμουν σίγουρα το ασχημόπαπο

Στη Mary Jane Marz, Opera News, 1956

Πήγα στο σχολείο στην Αμερική ως 13 ετών. Ας το πούμε, λοιπόν, ότι μόρφωση δεν απέκτησα! Έτσι δυστυχώς είναι!

Στη Micheline Banzet, Παρίσι Φεβρουάριος, 1965

Γιατί τραγουδήσατε; Γιατί με έκαναν να τραγουδήσω! Όταν κανείς είναι 13 ετών, υπάρχουν ο πατέρας και η μητέρα που αποφασίζουν. Και να, αυτό αποφάσισαν… Όχι,  δεν επέλεξα την μοίρα του τραγουδιού, ποτέ δεν είχα πραγματικά εμπιστοσύνη στο τραγούδι μου, δεν πίστευα ότι είχα φωνή. Αφού όμως η μητέρα μου επέμενε τόσο και αφού στη διάρκεια του πολέμου δεν είχα χρήματα για να πληρώσω καθηγήτρια του Ωδείου, κέρδιζα πάντα υποτροφίες και αυτό μου πρόσφερε τη σιγουριά πως είχα ταλέντο. Δεν ήξερα να κάνω και τίποτα άλλο και αφού μου άρεσε η μουσική, η τέχνη και βρέθηκα σε αυτό το επάγγελμα, έπρεπε λοιπόν να κερδίσω το ψωμί μου

Στη Micheline Banzet, Παρίσι Φεβρουάριος, 1965

Η Μαρία Κάλλας στα γυρίσματα της "Μήδειας" του Παζολίνι

Η Μαρία Κάλλας στα γυρίσματα της “Μήδειας” του Παζολίνι

Η μητέρα μου και η αδερφή μου με έφεραν ταξίδι (στην Αθήνα) και με πήγαν στο Ωδείο, όπου χρειάστηκε να πλαστογραφήσουν την ηλικία μου, βέβαια, γιατί ήμουν τότε 13 ετών και κανένα Ωδείο δεν θα με δεχόταν. Επειδή, όμως, ήμουν πολύ ψηλή και δυνατή περνούσα εύκολα για 17 ετών. Είχα εκ φύσεως πολύ βαριά φωνή, μία σκούρα φωνή.

Στον Harry Fleetwood, Νέα Υόρκη, Μάρτιος 1958

H μητέρα μου ήταν εκείνη που σκεφτόταν να διαλέξει τα ρούχα μου και δεν μου επέτρεπε να στέκω μπροστά στον καθρέφτη ούτε πέντε λεπτά. Έπρεπε να μελετώ δεν μπορούσα «να χάνω την ώρα μου σε κουταμάρες» και στην αυστηρότητά της ασφαλώς οφείλω ότι τώρα -μόλις 33 ετών-  έχω μια τεράστια και πλατιά καλλιτεχνική πείρα. Αλλά από την άλλη μεριά στερήθηκα εντελώς τις χαρές της εφηβείας και τις αθώες απολαύσεις της, αυτές που είναι φρέσκες αφελείς και αναντικατάστατες. Και ξέχασα να πω ότι σε αντιστάθμισμα (για τη μουσική μου πείρα) πάχυνα. Με την πρόφαση ότι για να τραγουδήσει κάποιος καλά πρέπει να είναι σωματώδης και υγιής, καταβρόχθιζα μέρα νύχτα μακαρόνια, σοκολάτες, ψωμί με βούτυρο και παγωτά. Ήμουν πολύ στρουμπουλή και είχα ωραίο χρώμα, αλλά και άπειρα σπυράκια που κόντευαν να με τρελάνουν.

Στην Annita Pensotti, Μιλάνο, Ιαν.-Φεβρ. 1957

Εκείνη την εποχή… έγινε το ντεμπούτο μου στη σκηνή. Για πρώτη φορά σε ηλικία μικρότερη από 15 χρονών, αντιμετώπισα τα φώτα της ράμπας με το κύρος της πριμαντόνας… Όλα πήγαν καλά αλλά ήμουν απελπισμένη,  γιατί το πρόσωπό μου ήταν πρησμένο και παραμορφωμένο από τρομερό πονόδοντο. Πάντα έτσι ήταν, σε κάθε σημαντικό γεγονός της σταδιοδρομίας μου… Πάντα, χωρίς εξαίρεση, έπρεπε να πληρώσω προσωπικά για όλους μου τους θριάμβους, με μία θλίψη ή με φυσικό πόνο.

Στην Annita Pensotti, Μιλάνο, Ιαν.-Φεβρ. 1957

Επαναλαμβάνω με συγκίνηση, αφοσίωση και ευγνωμοσύνη ότι σε αυτή την επιφανή Ισπανίδα καλλιτέχνιδα (την Ελβίρα ντε Ιντάλγκο) οφείλω όλη την προπαρασκευή και την καλλιτεχνική μου διαμόρφωση ως ηθοποιού και μουσικού. Αυτή η εκλεκτή γυναίκα, η οποία εκτός από τη διδασκαλία της μου έδωσε κι όλη την καρδιά της, υπήρξε μάρτυρας της ζωής μου στην Αθήνα, τόσο της καλλιτεχνικής, όσο και της οικογενειακής.

Στην Annita Pensotti, Oggi, Ιαν.-Φεβρ. 1957

Αφιέρωσα (στο Ωδείο) περισσότερες ώρες απ’ όσο επιβαλλόταν γιατί μου άρεσε να παρακολουθώ τους άλλους μαθητές. Eίχα πάντα μια αρχή, ότι ακόμα και η πτωχότερη φωνή κάτι μπορεί να σε διδάξει… Kάτι υπάρχει, που ο μικρός καλλιτέχνης μπορεί να κάνει καλύτερα απ’ ό,τι μια μεγάλη φωνή ή ένας μεγάλος καλλιτέχνης.

Στον David Frost, Νέα Υόρκη, Δεκέμβριος 1970

Θα ήθελα να συμβουλεύσω αυτούς τους νέους τραγουδιστές να μην προσπαθούν να κάνουν την καριέρα τους πολύ νωρίς. Όσο περισσότερα μαθαίνεις, τόσο μακρύτερη και καλύτερη θα είναι καριέρα σου... Είμαι ακόμα υπέρ του αργού τρόπου, ειδικά τώρα που η ζωή έχει επιταχυνθεί. Οι τραγουδιστές υποφέρουν από πολύ μεγάλη πίεση πριν την ώρα τους.

Στη Naomi Bari, International Herald Tribune, 30 Ιουνίου 1971

Και φτάνουμε στην οδυνηρότερη περίοδο της ζωής μου, τα πολύ θλιβερά χρόνια του πολέμου,  για τα οποία δε μου αρέσει να μιλάω, ούτε με τους πιο κοντινούς μου, για να μην ξύνω αγιάτρευτες ακόμα πληγές. Θυμάμαι το χειμώνα του ’41…

Στην Annita Pensotti, Oggi, Ιαν.-Φεβρ. 1957

Αφού κανείς τραγουδήσει, μετά πρέπει να ερμηνεύσει. Να τραγουδάς (μονάχα), αυτό το μαθαίνεις στο Ωδείο. Αλλά από το σημείο εκείνο πρέπει να κάνεις ένα άλμα και να γίνεις καλλιτέχνης. Εκεί, όμως, είναι που αρχίζουν οι δυσκολίες…

Στον Philippe Caloni, RadioFrance Musique, Παρίσι 1976

Αυτό ήταν το πρόβλημα στη σταδιοδρομία μου, ότι έπρεπε πάντα να παλεύω. Αλλά δε μου αρέσει… Ως σήμερα βγήκα γενικά νικήτρια, αλλά ποτέ με αίσθημα ανάτασης. Ήταν άχαροι θρίαμβοι, απλώς και μόνο γιατί έπρεπε ν’ αγωνιστώ. Όταν τσακώνομαι, είναι σχεδόν πάντα γιατί διακυβεύονται οι θεμελιώδεις μου πεποιθήσεις – το καλλιτεχνικό μου πιστεύω.

Στον Derek Prouse, The Sunday Telegraph, Λονδίνο, Μάρτιος 1961

 Μαρία Κάλλας

Η συστολή και η ανασφάλεια που με χαρακτηρίζουν με κάνουν υπεροπτική. Είναι ένας τρόπος αυτοπροστασίας των ντροπαλών ανθρώπων… Θέλω να με επαινούν και να με ενθαρρύνουν συνέχεια, γιατί είμαι εκ φύσεως απαισιόδοξη και να μην ξεχνάς ότι μόνο το ευτυχισμένο πουλί κελαηδάει, ενώ το δυστυχισμένο χώνεται στη φωλιά του και πεθαίνει…

Στον Peter Dragadze, για το Life, Παρίσι, Οκτώβριος 1964

Όποιος δεν έχει δοκιμάσει τις αθλιότητες της Κατοχής και της πείνας δεν μπορεί να καταλάβει τι σημαίνει η ελευθερία, μια ήσυχη και άνετη ζωή…

Στον Eugenio Cara, γύρω στα 1956-57

Κανένας που δεν έζησε τις δυστυχίες της Κατοχής και της πείνας δε μπορεί να ξέρει τι σημαίνει ελευθερία και μια ήσυχη και άνετη υπόσταση. Σε όλη μου την υπόλοιπη ζωή δε θα μπορέσω ποτέ να ξοδέψω χρήματα χωρίς λόγο, και θα υποφέρω –είναι ανώτερο από εμένα- με τη σπατάλη τροφής, ακόμα και αν πρόκειται για ένα κομμάτι ψωμί, ένα φρούτο ή λίγη σοκολάτα.

Στην Annita Pensotti, Oggi, Ιαν.-Φεβρ. 1957

Εμείς οι γυναίκες είμαστε τυχερές, διότι οι άντρες μας αγαπούν όπως είμαστε και μας βλέπουν πολύ καλύτερες απ΄ό,τι είμαστε. Ενώ εμείς είμαστε λίγο δολοπλόκες και αυτό δεν είναι ωραίο. Έχουμε γλώσσα που «κόβει» πολύ και μιλάμε πριν σκεφτούμε, όπως κι εγώ, άλλωστε, δεν αποτελώ εξαίρεση…. Οι γυναίκες έχουμε μια μεγάλη δύναμη που δεν την χρησιμοποιούμε αρκετά: τη θηλυκότητα… Αν απλούστατα ξέραμε να είμαστε γυναίκες, θα είχαμε όλο τον κόσμο στα πόδια μας!

Στη Micheline Banzet, Παρίσι Φεβρουάριος, 1965

Είμαι τρομερά ντροπαλή, ιδίως στις δοκιμές. Δεν μπορώ να υποφέρω να με κοιτάνε. Νιώθω αποκλεισμένη… Υποθέτω -ας το ομολογήσω- ότι δεν έχω αυτοπεποίθηση, κι αυτή είναι η βάση του χαρακτήρα μου.

Στον Derek Prouse, The Sunday Telegraph, Λονδίνο, Μάρτιος 1961

 Μαρία Κάλλας

Δεν έχασα ποτέ τη φωνή μου, αλλά έχασα τη δύναμη του διαφράγματος… Ήταν το αποτέλεσμα μιας αποτυχημένης εγχείρησης σκωληκοειδίτιδας που με κατέβαλε τόσο πολύ, ώστε προκάλεσε το αδυνάτισμα των μυών του υπογαστρίου και του διαφράγματος… Εξαιτίας αυτών των οργανικής φύσεως παθήσεων, έχασα το θάρρος και την τόλμη μου. Οι φωνητικές μου χορδές ήταν και παραμένουν πάντα σε άριστη κατάσταση, αλλά τα «ηχεία» μου δε λειτουργούσαν καλά, παρότι πήγα σε όλους τους γιατρούς. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να βιάσω τη φωνή μου, πράγμα που την έκανε να μπαλάρει…

Στον Peter Dragadze, Gente, λίγο πριν πεθάνει, 1977

Τότε τελικά (οι Άγγλοι) κατάφεραν να στείλουν έναν κατάσκοπο γιατί μετά από μία βδομάδα ή 10 μέρες έπρεπε να φύγω, αλλιώς οι κομμουνιστές θα με είχαν πιάσει. Αλήθεια, δεν έχω ακόμα καταλάβει γιατί και πώς δεν ήρθαν να με πιάσουν.

Στον Hy Gardner, Νέα Υόρκη, Φεβρουάριος 1958

Μου αρέσει να σκέπτομαι πως (Κάλλας και  Μαρία) πάνε μαζί και οι δύο. Διότι η Κάλλας υπήρξε η Μαρία και στο τραγούδι και στη δουλειά μου βρισκόταν κάθε στιγμή ο εαυτός μου. Τίποτα που έκανα δεν ήταν ψεύτικο, δούλεψα με όλη μου την ειλικρίνεια. Έτσι και η Μαρία… Αν κανείς προσπαθήσει πραγματικά να με ακούσει σοβαρά, θα βρει όλο μου τον εαυτό εκεί μέσα. Πιθανόν, δηλαδή, δεν μπορεί κανείς να ξεχωρίζει (την Κάλλας από τη Μαρία). Με τη μόνη διαφορά πως η Κάλλας είναι ένα είδος διασημότητας.

Στον David Frost, Νέα Υόρκη Δεκέμβριος 1970

Info: 

Η Εθνική Λυρική Σκηνή τιμά τη Μαρία Κάλλας μ’ ένα Γκαλά Όπερας στο Ηρώδειο | 14 Σεπτεμβρίου, στις 21.30

– «La Diva: 40 χρόνια» | Μέγαρο Μουσικής Αθηνών | 16 Σεπτεμβρίου, στις 21.00