Στο Κάσελ έχει λιακάδα και 19 βαθμούς, πράγμα που φαίνεται σε όλους απίθανο, μετά από ένα βροχερό καλοκαίρι. Ο άσπρος καπνός βγαίνει από την καμινάδα του Φριντερικιάνουμ και μπερδεύεται με τα άσπρα συννεφάκια, κανείς δε φαίνεται να κοιτάζει ψηλά προς εκείνη την κατεύθυνση, κάποιοι στην αντηλιά βλέπουν το, γραμμένο με χρυσά γράμματα, “Μuseum Fridericianum” -ένα από τα παλαιότερα μουσεία της Ευρώπης- να έχει την επιγραφή “beingsafeisscary”, μια υπενθύμιση με πολλαπλά νοήματα για την τέχνη και για το παρόν και το μέλλον της Ευρώπης και όλοι, μα όλοι, κοιτούν τον «Παρθενώνα των βιβλίων». Παρόλο που δεν είναι έργο ελληνικό, είναι ο πρωταγωνιστής του Κάσελ και η σοβαρότερη υπενθύμιση του θέματος της έκθεσης που αφορά την Αθήνα, αλλά πρωτίστως τη Δημοκρατία και τις όψεις της.

Το εμβληματικό έργο της Marta Minujín είναι ένα σύμβολο κατά της απαγόρευσης των κειμένων και της δίωξης των συντακτών τους. Ο Παρθενώνας των Βιβλίων της Minujn αντλεί την καταγωγή του από την εγκατάσταση του 1983 με τίτλο El Partenón de Libros, την οποία παρουσίασε λίγο μετά την καταστροφή της πολιτικο-στρατιωτικής δικτατορίας στην Αργεντινή. Η εγκατάσταση αποτελούταν από τα βιβλία που είχαν απαγορευτεί από την χούντα. Μετά από πέντε ημέρες κατά την οποία το έργο παραμένει σε δημόσια θέα, δύο γερανοί έσπρωξαν το κτήριο ελαφρά προς την μία πλευρά, επιτρέποντας στους θεατές να αφαιρέσουν τα βιβλία και να πάρουν μαζί τους. Είναι η ρεπλίκα του ναού της Ακρόπολης, το ισχυρότερο σύμβολο της αισθητικής και πολιτικής ιδέας της πρώτης δημοκρατίας του κόσμου. Οι κίονές του γέμισαν βιβλία που βρίσκονται σήμερα σε νόμιμη κυκλοφορία μετά από χρόνια απαγόρευσης ή κυκλοφορούν ελεύθερα σε ορισμένες χώρες και απαγορεύονται σε άλλες.

Στο ίδιο μέρος της κεντρικής πλατείας Friedrichsplatz του Κάσελ, στις 19 Μαΐου του 1933 στο πλαίσιο της λεγόμενης «Δράσης κατά του αντιγερμανικού πνεύματος» ρίχτηκαν, στα πυρά περίπου 2.000 βιβλία. Το 1941, στο Fridericianum, το οποίο εκείνη την εποχή χρησιμοποιήθηκε ως βιβλιοθήκη, ξέσπασε πυρκαγιά κατά τη διάρκεια βομβιστικής επίθεσης των Συμμαχικών δυνάμεων, με αποτέλεσμα να χάσει για πάντα μια άλλη συλλογή περίπου 350.000 βιβλίων.

Παρθενώνας των βιβλίων

Παρθενώνας των βιβλίων

Παρθενώνας των βιβλίων

Παρθενώνας των βιβλίων

Στο Κάσελ, πέρα από τις κοινωνικές και αισθητικές σημειώσεις που μπορεί να κρατήσει κάποιος για την τέχνη στον 21ο αιώνα, για τις χιλιάδες των επισκεπτών, τα χαρούμενα μπουλούκια οργανωμένων εκδρομέων, τα παιδιά από τα σχολεία, τους ανήσυχους για την τέχνη και ανήσυχους για το ότι ανήκουν στον κόσμο της τέχνης, υπάρχει μια ειλικρινής και σχεδόν καθολική αποδοχή, τόσο της τεράστιας αυτής διοργάνωσης, σε ένα κλίμα που δε μπορώ να περιγράψω ακριβώς, αλλά αν έβαζα emoticon θα έβαζα ένα χαμόγελο, όσο και του Παρθενώνα, για να επιστρέψουμε στην πλατεία του Φρειδερίκου, ένα γλυκό απόγευμα πριν από λίγες ημέρες.

Εκεί λοιπόν, στα σκαλιά με τους security να επαγρυπνούν τόσο-όσο, υπάρχει μια αναπάντεχη αίσθηση μιας ευχάριστης αρρυθμίας για το σύμβολο που δεσπόζει πάνω από το κεφάλι σου ως τέλειο σκιάδιο. Ενώ όλη η πόλη έχει την φαντασμαγορία και τους διανοητικούς γρίφους που οφείλει μέσω των έργων και των εκθέσεων, δίπλα στα δέντρα, ο Παρθενώνας με τα σκαλιά του παραδομένα στους φιλοπερίεργους να εξετάσουν μία προς μία τις κολώνες και να ανακαλύψουν βιβλία της χώρας τους, σε νεαρούς και νεαρές εργαζόμενες της πόλης που κάνουν εκεί το διάλειμμα της μέρας, σε τουρίστες και φιλότεχνους εξουθενωμένους από το πολύ, το υπερβολικό πράσινο και την υπερβολική δόση τέχνης, βρίσκει ξανά τον ορισμό του ως το πιο δημοκρατικό, ανοιχτό και γιατί όχι; συμφιλιωτικό μέρος μιας παγκόσμιας διοργάνωσης που θέλει με κάθε τρόπο να είναι και αυτή δείγμα αισθητικής και παράδειγμα σύγχρονης τέχνης, παρά τα ερωτήματα σε σχέση με αυτήν που παραμένουν μετέωρα και ανοιχτά, έτσι ίσως όπως πρέπει να είναι.

Παρθενώνας των βιβλίων

Παρθενώνας των βιβλίων

Παρθενώνας των βιβλίων

Παρθενώνας των βιβλίων

Παρθενώνας των βιβλίων

Ο πολυσυζητημένος Παρθενώνας σήμερα γκρεμίζεται αφήνοντας πίσω τις ιδέες του, κατεδαφίζεται για να σκορπίσει τη ρεαλιστική και συμβολική γνώση και τα βιβλία του μοιράζονται στο κοινό. Συγκεκριμένα, το Σάββατο 9 Σεπτεμβρίου, στις 12:00, οι επισκέπτες της documenta 14 θα γιορτάσουν μαζί με την καλλιτέχνιδα Marta Minujín τη λήξη της συλλογής των απαγορευμένων βιβλίων, του Παρθενώνα των Βιβλίων, στην πλατεία Friedrichsplatz.

Οι επισκέπτες μπορούν να συμμετάσχουν με ποικίλους τρόπους, είτε διαβάζοντας από τα κάποτε απαγορευμένα βιβλία σε διάφορες γλώσσες, είτε απαγγέλλοντας δικά τους κείμενα ή ποιήματα, είτε παρουσιάζοντας σιωπηλούς χορούς ή επιτελεστικές χειρονομίες, παίζοντας εναλλακτική μουσική ή απλώς ακούγοντας μέσα στον Παρθενώνα μαζί με την καλλιτέχνιδα, τους επιμελητές της documenta 14 και μέλη της οργανωτικής ομάδας.

Η Αργεντινή Marta Minujín θα αναδιανείμει τα βιβλία, τα οποία κάποτε είχαν απαγορευτεί, στους κατοίκους του Κάσελ και στους επισκέπτες. Με αυτήν την πράξη αναδιανομής η καλλιτέχνις θέλει να εκφράσει το εφήμερο και μεταβατικό αυτού του αντι-μνημειώδους έργου τέχνης, την αντίσταση στη λογοκρισία. Αυτή η μοναδική και επισφαλής αρχιτεκτονική σχεδιάστηκε από όλους τους δωρητές, τους επισκέπτες και τους φορείς που, μέσω των δωρεών τους, δήλωσαν τη σημασία του δώρου και την αξία του προβληματισμού.

Παρθενώνας των βιβλίων

Παρθενώνας των βιβλίων

Η documenta 14 ολοκληρώνεται, στο Κάσελ, στις 17 Σεπτεμβρίου 2017.