Ο Κονσταντίν Μπρανκούζι δε θα φανταζόταν ποτέ ότι ένα έργο του θα ήταν αυτό που θα απογείωνε πριν από λίγες ημέρες τη δημοπρασία του οίκου Κρίστι, μέσα σε εννέα λεπτά, προσθέτοντας 57, 4 εκατομμύρια δολάρια στο κερδοφόρο ταμείο της βραδιάς. Η πώληση που αποτέλεσε νέο ρεκόρ για τα έργα του καλλιτέχνη, τα οποία ούτως η άλλως πωλούνται σε τιμές αστρονομικές, απέσπασε ένα μεγάλο, το μόνο ειλικρινές χειροκρότημα της αίθουσας, όπως γράφει το δελτίο τύπου του οίκου δημοπρασιών.

Το έργο του «La Muse Endormie» («Η κοιμωμένη μούσα»), το οποίο εκτιμήθηκε πριν από τη δημοπρασία ανάμεσα στα 20 – 30 εκ. δολάρια, είναι από πατιναρισμένο μπρούτζο με φύλλα χρυσού. Πρόκειται για ένα έργο του 1913. Η αρχική του έκδοση ήταν σε μάρμαρο, σκαλισμένη το 1909-10. Φέρει την υπογραφή «Brancusi» (στο πίσω μέρος του λαιμού). Το αρχικό μαρμάρινο γλυπτό βρίσκεται σήμερα στο Μουσείο Hirshorn και στον Κήπο Γλυπτικής στην Ουάσιγκτον. Από το καλούπι της μαρμάρινης κεφαλής χύθηκαν έξι χάλκινες. Στη δημοπρασία βγήκε το έκτο αυτής της σειράς.

La Muse Endormie

La Muse Endormie

Μούσα του Μπρανκούζι, ήταν εκείνη την εποχή από το 1908 έως το 1910, η βαρόνη Renée Frachon. Στο «La muse endormie», η μορφή του κεφαλιού της κοιμισμένης γυναίκας έχει απεικονιστεί σε ένα σχεδόν τέλειο οβάλ, με καθαρότητα του περιγράμματος, με ελάχιστες στην ουσία αναφορές στις φυσικές ιδιότητες του μοντέλου. Το «La muse endormie» αποκτήθηκε από τον διακεκριμένο Γάλλο συλλέκτη Jacques UImann στη δεκαετία του 1950 και παρέμεινε στην οικογένειά του μέχρι σήμερα.

Χαρακτηριστικό στη δημιουργία του Μπρανκούζι είναι το ότι αντιμετώπιζε κάθε γλυπτό μιας σειράς ως μοναδικό έργο τέχνης, όντας ένας απίστευτος τεχνίτης που ήθελε να έχει τον πλήρη έλεγχο στο τελικό αποτέλεσμα. Κάθε αντικείμενό του είναι μοναδικό, γιατί το αντιμετωπίζει διαφορετικά.

Κονσταντίν Μπρανκούζι

«Το να βλέπεις μακριά είναι ένα πράγμα, το να πηγαίνεις εκεί είναι κάτι άλλο»

 

Ο Κονσταντίν Μπρανκούζι, που θεωρείται σήμερα ο μεγάλος πατριάρχης της σύγχρονης γλυπτικής, ήταν το πέμπτο από τα επτά παιδιά ενός ζευγαριού φτωχών χωρικών, οι οποίοι ζούσαν στη Χομπίτα της Ρουμανίας και γεννήθηκε στις 19 Φεβρουαρίου 1876. Άρχισε να δουλεύει από παιδί σαν βοσκός και σκάλιζε το ξύλο. Τα πρώτα γλυπτά του είναι οικιακά σκεύη.

Ήταν δεκαοκτώ ετών όταν εγκατέλειψε το ξυλουργείο στο οποίο εργαζόταν και άρχισε να μαθαίνει ανάγνωση και γραφή αφού κατόρθωσε να γραφτεί στη Σχολή Εφαρμοσμένων Τεχνών της Κραϊόβα, μόνο με την ξυλογλυπτική που γνώριζε καλά. Στα 22 του δίνει εξετάσεις στη Σχολή Καλών Τεχνών του Βουκουρεστίου και αποφοιτά πέντε χρόνια αργότερα, παίρνοντας και την πρώτη του παραγγελία. Ο Ροντέν ήταν αυτός που ενέπνευσε την απόφασή του να μετακομίσει στο Παρίσι το 1904. Ο Μπρανκούζι ήταν πάμπτωχος και το μεγαλύτερο μέρος του ταξιδιού το έκανε περπατώντας.

Στο Παρίσι, μπήκε στην École des Beaux-Arts και έπλενε πιάτα για να εξασφαλίσει τα προς το ζην.  Σκοπός του ήταν να ανακαλύψει «την ουσία των πραγμάτων και όχι την εξωτερική τους φόρμα». Το 1906 πραγματοποίησε την πρώτη του ατομική έκθεση, με εμφανή την τεχνοτροπία του Ροντέν στα έργα του. Ένα χρόνο αργότερα μπαίνει στο εργαστήριο του Ροντέν, αλλά το εγκαταλείπει σε δύο μήνες λέγοντας ότι «Τίποτα δε μεγαλώνει κάτω από τα μεγάλα δέντρα».

"The Kiss"

The Kiss

 Flying Turtle

Flying Turtle

Ο Μπρανκούζι θέλει να πετάξει με τα φτερά του, το Παρίσι είναι η κατάλληλη πόλη. Τα κατάφερε, έσπασε την παράδοση και δημιούργησε τη δική του μοντερνιστική αισθητική. Εξερευνούσε τις αίθουσες των μουσείων, του Λούβρου, του Τροκαντερό και του Musée Guimet, την αρχαϊκή τέχνη της Αιγύπτου, της Ασσυρίας, της Ιβηρίας και της Ανατολικής Ασίας, και όταν το 1906 είδε στο Salon d’Automne τα έργα της Πολυνησίας του Γκογκέν αποφάσισε ότι έπρεπε και αυτός να παραμερίσει τα διδάγματα της μακρόχρονης ακαδημαϊκής του κατάρτισης. Εγκαταλείποντας την εκλεπτυσμένη, επαγγελματική δυτική παράδοση, άρχισε να δουλεύει σε ξύλο και πέτρα. Ήταν, όπως δήλωσε αργότερα, «ο δρόμος του προς τη Δαμασκό». Το 1908 φιλοτέχνησε το πρώτο σημαντικό έργο του, «Το φιλί», όπου οι φιγούρες δύο σφιχταγκαλιασμένων ανθρώπων σχηματίζουν έναν όγκο με συμμετρικές γραμμές.

Muse

Muse

«Να δουλεύεις σαν σκλάβος, να δίνεις εντολές σαν βασιλιάς, να δημιουργείς σαν θεός»

 

Κάθε χρόνο, ο Μπρανκούζι άφηνε το Παρίσι και τους φίλους του, τον Μαρσέλ Ντυσάν, τον Φερνάντ Λεζέ, τον Ανρί Ματίς, τον Αμεντέο Μοντιλιάνι και τον Ανρί Ρουσό και επέστρεφε στο Βουκουρέστι για να εκθέσει τα έργα του. Στη Ρουμανία βρίσκεται ένα από τα πιο σημαντικά του έργα, το γλυπτό «Endless Column» με ύψος 29,35 μέτρα, στην πόλη Τάργκου Ζίου από τις 27 Οκτωβρίου του 1938.

Το έργο, που αποτελεί φόρο τιμής στους Ρουμάνους που έχασαν τη ζωή τους κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, είναι μια σύνθεση από 17 ρομβοειδείς σιδερένιες κάψουλες, τοποθετημένες η μία πάνω στην άλλη. Το 1950, κατά τη διάρκεια του κομμουνιστικού καθεστώτος στη Ρουμανία, η κυβέρνηση θεωρούσε το έργο του Μπρανκούζι «δείγμα αστικής γλυπτικής» και είχε προτείνει να κατεδαφιστεί το μνημείο. Τελικά, το γλυπτό «επέζησε» και έγιναν εργασίες συντήρησης σ’ αυτό από το 1998 μέχρι το 2000, με τη συνεργασία της κυβέρνησης, του Παγκόσμιου Ταμείου Μνημείων και της Παγκόσμιας Τράπεζας.

The Endless Column

The Endless Column

Ο Άλφρεντ Στίγκλιτζ παρουσίασε την πρώτη ατομική έκθεση του έργου του καλλιτέχνη στη γκαλερί του «291» της Νέας Υόρκης, το 1914.  Ο Μπρανκούζι αν και συνδέθηκε με τους ντανταϊστές στις αρχές του ’20 δεν ανήκε σε κανένα καλλιτεχνικό κίνημα. Η διάσταση που έδινε στα έργα του είναι πνευματική, δραματική, μέσα από τις ακραίες φυσικές στάσεις των μορφών του. Η εξελικτική αναζήτηση της καθαρής μορφής δε σταμάτησε ποτέ να είναι μέρος του έργου του.

Η ιστορία με το έργο του «Bird in Space» είναι πολύ δημοφιλής. Ο φωτογράφος Edward Steichen το αγόρασε (ένα από τα γλυπτά της σειράς που είχε κάνει ο Μπρανκούζι) και προσπάθησε να το μεταφέρει στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1926. Εντούτοις, οι ανώτεροι υπάλληλοι του τελωνείου δε δέχτηκαν το «πουλί» ως έργο τέχνης και επέβαλαν ένα δασμό για την εισαγωγή του ως βιομηχανικό προϊόν, συγκεκριμένα τον υψηλότερο φόρο που αφορούσε τα ακατέργαστα μέταλλα. Ο Μπρανκούζι, αγανακτισμένος και με τη βοήθεια των φίλων του στην Αμερική, αντέκρουσε την απόφαση του τελωνείου και ενήγαγε το Αμερικανικό Δημόσιο. Ο Μπρανκούζι όμως κέρδισε τη δίκη κι έγινε διάσημος στις Ηνωμένες Πολιτείες, με τα έργα του να βρίσκουν θερμή ανταπόκριση. Στην Ευρώπη η κριτική στα έργα του ήταν πολύ πιο αυστηρή.

Bird in Space

Bird in Space

The dream

The dream

Atelier Brancusi

Atelier Brancusi

Atelier Brancusi

Atelier Brancusi

Ο Μπρανκούζι απέκτησε το 1952 τη γαλλική υπηκοότητα και πέθανε 5 χρόνια αργότερα, στις 16 Μαρτίου 1957, αφήνοντας περισσότερα από 80 γλυπτά στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, με τον όρο να μεταφερθεί ατόφιο το εργαστήριό του στο μουσείο. Έξω από το Κέντρο Ζορζ Πομπιντού, στην αριστερή πλευρά της εισόδου, το εργαστήριό του έχει ανακατασκευαστεί και λειτουργεί ως μικρό μουσείο.