Τα «Ανθρώπινα και Θεία Πάθη» είναι το θέμα του πρώτου κύκλου των Ημερών Λατρευτικής Μουσικής, με τον οποίο η Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ ξεκινά τη δοκιμαστική λειτουργία της στο ΚΠΙΣΝ. Ο κύκλος αυτός είναι εξ ολοκλήρου αφιερωμένος στη σημαντικότερη, ίσως, θεματολογία της παγκόσμιας μουσικής ιστορίας, τη λατρεία. Με εκδηλώσεις κοινού θεματικού άξονα και ευρείες αισθητικές και εννοιολογικές στοχεύσεις, από τις 23 Μαρτίου έως τις 9 Απριλίου, συναυλίες, παραστάσεις μουσικού θεάτρου και performances, θα αναδείξουν την πολυδιάστατη συμβολή της λατρευτικής μουσικής στην ανάπτυξη και την εξέλιξη του δυτικού πολιτισμού.

Ο μαέστρος και τσεμπαλίστας Μάρκελλος Χρυσικόπουλος, ο οποίος συνεπιμελείται το πρόγραμμα με τον Γιώργο Κουμεντάκη, μας μιλά για τις εκδηλώσεις αυτών των ημερών.

«Η ιδέα ήταν του Γιώργου Κουμεντάκη, ο δικός μου ρόλος ήταν να προτείνω μερικές ιδέες ώστε να καταρτίσουμε ένα πρόγραμμα και να μη λειτουργήσουμε σαν ένα γραφείο μετάκλησης ή συμπαραγωγής με έτοιμες συναυλίες, αλλά να λειτουργήσουμε ως παραγωγοί με την πιο αυθεντική διάσταση της λέξης, με νέες συνεργασίες, νέες μουσικές, νέα πλαίσια επαφής όχι αναγκαστικά ανάμεσα μόνο σε μουσικούς και νομίζω ότι σε ένα βαθμό το καταφέραμε σε μεγάλο ποσοστό αυτών των εκδηλώσεων. Το Communio για παράδειγμα που κάνουμε με την Κατερίνα Ευαγγελάτου είναι κάτι που γίνεται πρώτη φορά, και είναι αυτοσχεδιαστικό σε μεγάλο μέρος, προκύπτει από τις πρόβες για τη συναυλία, το ίδιο προκύπτει για τη συναυλία του ex silencio και τη σαλότητα στην εκκλησία. Σε αυτό τον κύκλο δίνεται για παράδειγμα έμφαση στην παλαιά μουσική αλλά όχι μόνο σε αυτή. Υπάρχει ένα πολύ πιο κλασικό έργο, η μικρή λειτουργία του Ροσσίνι, στην αυθεντική εκδοχή δωματίου, αλλά και η συναυλία της Μαρίας Φαραντούρη με το συνθέτη και πιανίστα Γιώργο – Εμμανουήλ Λαζαρίδη. Μιλάμε για ένα πανόραμα μουσικής που δεν ακούμε συχνά σε μια αθηναϊκή, αλλά όχι μόνο αθηναϊκή, αίθουσα συναυλιών, μια μεγάλη παλέτα επιλογών».

Υπάρχει κάποια αναπάντεχη συνεργασία, στην οποία θα θέλατε να σταθείτε λίγο παραπάνω;
Εξαιτίας της φύσης της, νομίζω ότι η πιο ιδιαίτερη ανάθεση που κάναμε είναι αυτή σε τέσσερις λογοτέχνες, στον Ευγένιο Αρανίτση, την Έρση Σωτηροπούλου, τον Γιώργο Κοροπούλη και τον Γιάννη Μακριδάκη, να παραφράσουν ευαγγέλια και μάλιστα τα εδάφια που σχετίζονται με τη Μεγάλη Εβδομάδα και επάνω σε αυτές τις παραφράσεις θα συνοδεύει και θα αυτοσχεδιάζει στο πιάνο ο πολυτάλαντος πιανίστας Αντώνης Ανισέγκος, με την Ράνια Οικονομίδου να ερμηνεύει τα κείμενα. Η προοπτική της συνύπαρξης λογοτεχνικού και μουσικού αυτοσχεδιασμού και το ελεύθερο πλαίσιο μέσα στο οποίο οι συγγραφείς είχαν τη δυνατότητα να δημιουργήσουν παραλλαγές πάνω σε θέματα της επιλογής τους, δημιουργεί ένα πολύ προκλητικό αποτέλεσμα, όπως το σκέπτομαι. Είναι μια εκδήλωση που μου δημιουργεί μεγάλη περιέργεια, μια ιδιότροπη συνάντηση την οποία δε θα ήθελα να χάσω με τίποτα.

Το κοινό δείχνει ενδιαφέρον γι’ αυτού του είδους τις εκδηλώσεις;
Το κοινό που ακούει αυτή τη μουσική στην Ελλάδα διατηρείται, αλλά η χώρα μας δεν είναι αριθμητικά μια ατέλειωτη αγορά. Το μεγάλο στοίχημα για όλους όσους από εμάς ασχολούνται με τη σύγχρονη δημιουργία, είναι να καταφέρουμε να φέρουμε το κοινό του θεάτρου στη μουσική, το κοινό της μουσικής στο θέατρο και να κάνουμε μια μίξη. Ο κόσμος που ενδιαφέρεται, υπάρχει και υποστηρίζει την τέχνη σήμερα, δεν είναι αμελητέος. Υπάρχουν πολλές εκδηλώσεις, αλλά το κοινό παραμένει τετμημένο και διατηρεί αυτά τα στεγανά. Νομίζω αν καταφέρουμε να ενοποιήσουμε αυτή την αγορά και δεν εννοώ μόνο οικονομικά, θα έχουμε κερδίσει ένα μεγάλο στοίχημα.

Ημέρες Λατρευτικής Μουσικής

Ακολουθεί το πρόγραμμα των Ημερών Λατρευτικής Μουσικής 2017:

Communio
23, 24 Μαρτίου 2017 / Ώρα έναρξης 20.30
Μουσική διεύθυνση-ιδέα Μάρκελλος Χρυσικόπουλος
Σκηνοθετική επιμέλεια Κατερίνα Ευαγγελάτου
Επιμέλεια σκηνικού χώρου-κοστούμια Εύα Μανιδάκη
Φωτισμοί Ελευθερία Ντεκώ

Με το μουσικό σύνολο Latinitas Nostra: Ευγένιος Βούλγαρης (γιαϊλί ταμπούρ), Ιάσων Ιωάννου (βιολοντσέλο), Θοδωρής Κίτσος (θεόρβη), Ηλίας Λιβιεράτος (βιόλα), Σίμος Παπάνας (βιολί), Δημήτρης Τίγκας (βιολόνε), Μάρκελλος Χρυσικόπουλος (τσέμπαλο)

Ερμηνεύουν:
Μαρία Παλάσκα (υψίφωνος)
Γεώργιος Σταύρου (ιεροψάλτης)
Μαριάννα Πολυχρονίδη (ηθοποιός)
Νικόλας Παπαγιάννης (ηθοποιός)

Η Κατερίνα Ευαγγελάτου και το μπαρόκ σύνολο Latinitas Nostra, συναντώνται σε μια νέα ανάγνωση του Άσματος Ασμάτων – στην παραμεθόριο Ανατολής και Δύσης, υπό μορφήν συμποσίου, στο πρότυπο της Αγάπης δηλαδή ενός κοινού γεύματος σε μια πρωτοχριστιανική κοινότητα, με αφετηρία ένα από τα πιοπ ερωτικά κείμενα που γράφτηκαν ποτέ.

Caravaggio: Ζώσες εικόνες
29, 30 Μαρτίου 2017 / Ώρα έναρξης 20.30
Σκηνοθεσία – εικαστικό δρώμενο Ομάδα Teatri 35 (Γκαετάνο Κότσα, Φραντσέσκο Οττάβιο Ντε Σάντις, Αντονέλλα Παρέλλα)
Φωτισμοί Τζεννάρο Μαρία Σεντρανγκόλο
Ερμηνεύουν: Δημήτρης Καρακαντάς, βιολί
Θεόδωρος Κίτσος, νυκτά έγχορδα
Δήμος Γκουνταρούλης, τσέλο

Θα ακουστούν αποσπάσματα από έργα των Αλεσσάντρο Πιτσινίνι, Γιόχαν Χιερόνυμους Κάπσμπεργκερ, Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ, Χάινριχ Ίγκνατς Μπίμπερ και Αντόνιο Μπερτάλι. Με κυρίαρχο το σώμα του ηθοποιού, η ιταλική ομάδα Teatri 35, μετατρέπει σε παράσταση, σε ζωντανούς πίνακες, ένα είδος θεάτρου όπου το σώμα, ατελές από τη φύση του, αναδεικνύεται μέσα από ένα δειλό παιχνίδι φωτός και σκιάς, έχοντας ως φόντο αλλά και ως αφετηρία τα έργα του μεγάλου «καταραμένου» ζωγράφου Καραβάτζιο.

Διά Χριστόν Σαλοί: Μια σταντ-απ λειτουργία
31 Μαρτίου & 1 Απριλίου 2017 / Ώρα έναρξης 20.30
Μουσική διεύθυνση: Δημήτρης Κούντουρας
Stand-up κωμικός: Δημήτρης Δημόπουλος

Συμμετέχει το σύνολο παλιάς μουσικής ExSilentio (Ιάσων Μαρμαράς, Φλώρα Παπαδοπούλου, Annemarie Podesser, Ηλέκτρα Μηλιάδου, Δημήτρης Κούντουρας).

Μεταξύ θεολογίας και κωμωδίας, η παράσταση αυτή, όπου το stand-up και η παλαιά μουσική συνυπάρχουν επί ίσοις όροις, επιχειρεί να προσεγγίσει δύο σημαντικές θεολογικές έννοιες με εντελώς απροσδόκητα εργαλεία. Σημείο εκκίνησης της βραδιάς οι μορφές των «δια Χριστόν σαλών», οι οποίοι υπερέβαιναν τα όρια της λογικής και του κοινωνικά αποδεκτού, ερχόμενοι έτσι σε αμεσότερη επαφή με τον Θεό. Η μουσική έρχεται σε αντίθεση, αλληλοσυμπληρώνει ή ενίοτε σχολιάζει τη δράση και το λόγο του stand-up κωμικού ηθοποιού, δίνοντας μια ιδέα, ή καλύτερα, μια ερμηνεία της σαλότητας.

Έρωτας έρημος τόπος: Δύο κύκλοι τραγουδιών
για τη Μαρία Φαραντούρη
2 Απριλίου 2017 / Ώρα έναρξης 20.30

Μαρία Φαραντούρη
Βασιλική Καραγιάννη, υψίφωνος
Τάσης Χριστογιαννόπουλος, βαρύτονος
Σύνθεση – πιάνο Γιώργος-Εμμανουήλ Λαζαρίδης

Συμμετέχουν: Τάκης Φαραζής, πιάνο
Ντέιβιντ Λιντς, πνευστά
Μιχάλης Πορφύρης, τσέλο

Σε διάλογο με τη θεματολογία του φεστιβαλικού κύκλου, η σπουδαία ερμηνεύτρια Μαρία Φαραντούρη και οι μονωδοί Βασιλική Καραγιάννη και Τάσης Χριστογιαννόπουλος θα παρουσιάσουν κύκλους τραγουδιών των Μίκη Θεοδωράκη και Γιώργου-Εμμανουήλ Λαζαρίδη.

Παραφράσεις ιερών κειμένων
4, 5 Απριλίου 2017 / Ώρα έναρξης 20.30

Σύνθεση-αυτοσχεδιασμός στο πιάνο: Αντώνης Ανισέγκος
Ερμηνεύει η Ράνια Οικονομίδου

Κείμενα: Ευγένιος Αρανίτσης
Γιώργος Κοροπούλης
Έρση Σωτηροπούλου
Γιάννης Μακριδάκης

Ο διάλογος με τα ιερά κείμενα είναι μια δημιουργική πρακτική αιώνων, που έχει προκαλέσει ορισμένα από τα σημαντικότερα αριστουργήματα της λογοτεχνίας. Ευγένιος Αρανίτσης, Γιώργος Κοροπούλης, Έρση Σωτηροπούλου και Γιάννης Μακριδάκης θα αντιτάξουν τη δημιουργική τους φωνή στα βασικά κείμενα της χριστιανικής πίστης, δημιουργώντας νέα κείμενα.

Ο Κυανοπώγωνας στη Via Crucis
6 Απριλίου 2017 / Ώρα έναρξης 20.30
Πιάνο: Γιώργος Κωνσταντίνου
Πριόνι-σφυρί: Νίκος Γιούσεφ

Η μοναδική όπερα του Μπέλα Μπάρτοκ «Ο πύργος του Κυανοπώγωνα» γίνεται η πλατφόρμα για  την προσέγγιση του θέματος του θείου και του ανθρώπινου πάθους. Σε μια παράλληλη ανάγνωση της πορείας του Κυανοπώγωνα και της Via Crucis, της πορείας του Ιησού προς τον Γολγοθά, ο πιανίστας Γιώργος Κωνσταντίνου ανασυνθέτει το υλικό των Μπάρτοκ και Λιστ, για έναν απρόσμενο συνδυασμό οργάνων: πιάνο, πριόνι και σφυρί.

Τζοακίνο Ροσσίνι, Μικρή επίσημη λειτουργία
7, 9 Απριλίου 2017 / Ώρα έναρξης 20.30
Μουσική διεύθυνση Μάρκελλος Χρυσικόπουλος
Διεύθυνση χορωδίας Δημήτρης Κτιστάκης
Συμμετέχουν:
Θεοδώρα Μπάκα, υψίφωνος
Νίκος Σπανός, άλτο
Βασίλης Καβάγιας, τενόρος
Τάσος Αποστόλου, βαθύφωνος
Θοδωρής Τζοβανάκης, πιάνο
Σοφία Ταμβακοπούλου, πιάνο
Κώστας Ράπτης, μπαγιάν
Συμμετέχουν μέλη της Χορωδίας της ΕΡΤ

Η Μικρή επίσημη λειτουργία γράφτηκε το 1863, περισσότερα από 30 χρόνια αφού ο Ροσσίνι είχε σταματήσει να συνθέτει για την όπερα. Λόγω των περιορισμένων μουσικών δυνάμεων, ασυνήθιστων για θρησκευτικό έργο, η Λειτουργία ονομάστηκε «μικρή». Η παρουσίαση του έργου στις Ημέρες Λατρευτικής Μουσικής επιχειρεί να αναβιώσει την πρώτη ιδιωτική εκτέλεση, αντικαθιστώντας το αρμόνιο με ακορντεόν, όπως εξάλλου φέρεται να ήταν η αρχική ιδέα του Ροσσίνι την οποία όμως εκείνη την περίοδο έκρινε ως πολύ «κοσμική» για το θρησκευτικό χαρακτήρα του έργου.

Συναυλία Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας «ΕΛΒΥΧ»
8 Απριλίου 2017 / Ώρα έναρξης 20.30
Είσοδος ελεύθερη με δελτία προτεραιότητας, τα οποία θα διανέμονται μία ώρα πριν την έναρξη, στα ταμεία της Εναλλακτικής Σκηνής στο ΚΠΙΣΝ.

Χοράρχης: Γιώργος Κωνσταντίνου

Σε διάλογο με τη Μικρή επίσημη λειτουργία, ένα από τα σημαντικότερα σύνολα βυζαντινής μουσικής που ιδρύθηκε το 1977 από τον αείμνηστο Λυκούργο Αγγελόπουλο, παρουσιάζει ύμνους και αποσπάσματα αναγνωσμάτων από την Υμνολογία της περιόδου του Τριωδίου και από τη Νεκρώσιμο Ακολουθία, καθώς και ύμνους της Μεγάλης Εβδομάδας. Η παράσταση επιχειρεί να δώσει μία, κατά το δυνατό πληρέστερη, εικόνα για το πώς αντιμετωπίζεται τη θεματική των Παθών από την υμνογραφική, μουσική και λειτουργική παράδοση.
Κεντρική φωτογραφία άρθρου: © Βασίλης Μακρής

Info: Ημέρες Λατρευτικής Μουσικής | 23 Μαρτίου – 9 Απριλίου 2017 | Εναλλακτική Σκηνή Εθνικής Λυρικής Σκηνής, ΚΠΙΣΝ