«Πάνω απ’ όλα, πρέπει να νιώθεις τη δίψα να κάνεις κάτι απίστευτο..»

Σήμερα, 12 Νοεμβρίου 2017, μια γυναίκα στην Οκλαχόμα θα κλείσει νωρίτερα το γυμναστήριό της και θα γιορτάσει με την οικογένεια και τους φίλους της τα 56 της χρόνια. Είναι η ίδια μικροκαμωμένη κοπέλα που το 1976 στην Ολυμπιάδα του Μόντρεαλ άφησε άφωνο όλο τον κόσμο.

Οι ασπρόμαυρες οθόνες έδειχναν μια μικρή με αλογοουρά να εκτελεί με χάρη, ευκινησία και απόλυτη ακρίβεια το πρόγραμμα ενόργανης γυμναστικής. Οι επιδόσεις ήταν τέλειες σαν να τις εκτελούσε ένα ρομπότ. «Τρελαίνει» τους πίνακες. Τα δεκάρια πέφτουν βροχή, αλλά ο πίνακας γράφει 1,00. Τι είχε γίνει; Τα ταμπλό δεν χωρούσαν τετραψήφιο νούμερο. Το ότι κάποια μπορούσε να αγγίξει την τελειότητα δεν το είχε προβλέψει κανείς.

Η νεαρή 15χρονη Νάντια Κομανέτσι κατάφερε το τέλειο 10 και γίνεται αθλήτρια της χρονιάς, αθλήτρια του κόσμου. Ήταν η πρώτη αθλήτρια της ενόργανης γυμναστικής που βραβεύτηκε με το τέλειο 10, ενώ θεωρείται μία από τις κορυφαίες αθλήτριες στο άθλημα, καθώς και μία από τις κορυφαίες αθλήτριες σε όλα τα αθλήματα. Το όνομά της συνδέθηκε με την αρμονία, ήταν μια νίκη του ανθρώπινου σώματος που δάμαζε τη βαρύτητα.

«Θέλω να γυρίσω σπίτι μου, στη μαμά μου», λέει η μικρή Νάντια στους δημοσιογράφους που, εντυπωσιασμένοι, την ρωτούν για τη μεγαλύτερή της επιθυμία. Η μαμά της, μια υπάλληλος γραφείου έβλεπε μια ταινία όταν ήταν έγκυος που η πρωταγωνίστρια ονομαζόταν Νάντια. Τότε αποφάσισε να δώσει στην κόρη της αυτό το όνομα. Ο πατέρας της ήταν μηχανικός αυτοκινήτων, η οικογένεια δεν είχε καμία σχέση με τον αθλητισμό. Η Νάντια Κομανέτσι ήρθε στον κόσμο ένα παγωμένο πρωινό, στις 12 Νοεμβρίου του 1961 σε μια εργατούπολη της Ρουμανίας. Οι γιατροί ενημερώνουν τη μητέρα της ότι στο κεφάλι της μικρής υπάρχει μια κύστη με υγρό και ότι, ακόμα και εάν το βρέφος ζήσει, θα πάσχει από νοητική υστέρηση. Όταν τελικά γεννιέται χωρίς πρόβλημα, επιστρέφουν στο σπίτι τους, αλλά εξαιτίας μιας χιονοθύελλας  η στέγη πάνω από το κρεβάτι της Νάντια κατέρρευσε , μόνο που η μικρή σώθηκε, γιατί λίγα δευτερόλεπτα νωρίτερα, τυχαία, την είχε απομακρύνει από εκεί ο παππούς της.

Η Κομανέτσι μεγαλώνει σαν αγοροκόριτσο, ενώ στο νηπιαγωγείο παρίστανε τη γυμνάστρια και προπονούσε τα μικρότερα παιδιά. Αγαπημένο της παιχνίδι ήταν οι «ρόδες» (περιστροφική κίνηση του σώματος με ώθηση από τα χέρια που στηρίζονται στο έδαφος). Έτσι ακριβώς την είδαν για πρώτη φορά οι φημισμένοι προπονητές, ο Μπέλα και η Μάρτα Κάρολι που γύριζαν τα σχολεία της χώρας για να βρουν νέα ταλέντα. Η Ρουμανία ζούσε στη σφαίρα της αθλητικής ανάπτυξης και όπως όλες οι χώρες του τότε υπαρκτού σοσιαλισμού, ήξεραν πως αυτός είναι ο μόνος τρόπος να βγουν στα διεθνή φόρα και να ακουστούν στη Δύση.

Η Ρωσία φυσικά κρατούσε τα σκήπτρα της γυμναστικής με την εκπληκτική Όλγα Κόρμπουτ. Η Κόρμπουτ στους Ολυμπιακούς του 1972, είχε εκτελέσει το περίφημο «Korbut Flip», μια φιγούρα που απαγορεύθηκε επειδή έθετε σε κίνδυνο τη σωματική ακεραιότητα των αθλητών, τόσο εντυπωσιακή που έγραψε ιστορία στο αγώνισμα. Σε ηλικία 17 ετών, η γελαστή Όλγα ήταν ήδη τέσσερις φορές Ολυμπιονίκης και η υψηλότερη βαθμολογία που είχε πάρει ήταν το 9,8. Ποιος θα μπορούσε να φανταστεί ότι έχει γεννηθεί το κορίτσι που θα πάρει τα σκήπτρα από τις Ρωσίδες; Κανένας μέχρι την εμφάνιση της Κομανέτσι.

Ο Μπέλα Καρόλι, προπονητής της επί σειρά ετών, θυμάται την πρώτη μέρα που τη βρήκε. «Μια μέρα πήγα σχολείο ψάχνοντας για παιδιά με ταλέντο και γυμναστική και είδα στον κήπο δύο κοπέλες να παίζουν στο διάλειμμα. Έτρεχαν και πηδούσαν παριστάνοντας τις γυμνάστριες. Μέχρι να τις πλησιάσω, είχε χτυπήσει το κουδούνι, μπήκαν στην τάξη τους και τις έχασα. Άρχισα να ρωτάω ποια παιδιά αγαπούσαν τη γυμναστική. Σε κάθε τάξη κάποια κοριτσάκια σήκωναν το χέρι τους, αλλά σε μια τάξη δύο κοπέλες πετάχτηκαν από το θρανίο τους κι άρχισαν να φωνάζουν εγώ. Ήταν η Νάντια και άλλη μία κοπέλα, που σήμερα είναι μια πολλά υποσχόμενη μπαλαρίνα».

Έτσι άλλαξε για πάντα η ζωή της Νάντια. Η Κομανέτσι πήγε στο ειδικό σχολείο για αθλητές, όπου έκανε τέσσερις ώρες την ημέρα γυμναστική και πέντε ώρες μάθημα. Στα επτά της χρόνια -μικρότερη από κάθε άλλη- κατετάγη 13η στο Εθνικό Πρωτάθλημα Νέων της Ρουμανίας. Την επόμενη χρονιά ήταν πρώτη. Το 1975 κερδίζει το χρυσό στους Πανευρωπαϊκούς και ανακηρύσσεται από την Παγκόσμια Ομοσπονδία Γυμναστικής, αθλήτρια της χρονιάς.

Το 1976 συμμετέχει στους Ολυμπιακούς αγώνες του Μόντρεαλ. Ήδη, την πρώτη μέρα των αγώνων, παίρνει από έναν κριτή το πρώτο δεκάρι στην ιστορία της γυμναστικής. Τις επόμενες πέντε μέρες παίρνει άλλα έξι δεκάρια και κερδίζει συνολικά τρία χρυσά μετάλλια -ασύμμετροι ζυγοί, δοκός και σύνθετο ατομικό- ένα αργυρό κι ένα χάλκινο. Ήταν μόλις 14 ετών, με ύψος 1,50 και βάρος 39 κιλά. Η άνεσή της, η καταπληκτική ηρεμία σε κάθε κίνησή της και η πρωτοτυπία των ασκήσεών της, έκαναν την Κομανέτσι μοναδική. Έπειτα από αυτήν, είπαν ότι το άθλημα έγινε πολύ πιο δύσκολο και εξαιρετικά δημοφιλές. Είχε γίνει το πρόσωπο της ημέρας, το πρόσωπο της χρονιάς, λαϊκή ηρωίδα για τους Ρουμάνους, αλλά η ζωή της γίνεται πιο δύσκολη καθώς είναι αναγκασμένη να ακολουθεί μόνο το αυστηρό πρόγραμμα προπονήσεων. Η Νάντια είναι μια παγκοσμίου φήμης αθλήτρια, αλλά ένα παιδί που δε χαίρεται τίποτα.

Το διαζύγιο των γονιών της τη συνθλίβει. Παίρνει κιλά. Στο Ευρωπαϊκό του 1977, παρά τα δύο χρυσά, δεν ήταν ο εαυτός της. Το 1978 της επιτρέπουν να επιστρέψει στους προπονητές της. Χάνει κιλά και το 1979 γίνεται η πρώτη γυμνάστρια που κερδίζει τρεις συνεχόμενους ευρωπαϊκούς τίτλους. Στο Παγκόσμιο του 1979 «κόβει» το χέρι της στη δοκό αλλά, παρά την απαγόρευση των γιατρών, φεύγει από το νοσοκομείο για να βοηθήσει τη χώρα της να κατακτήσει τον αγώνα στο ομαδικό.

Κυριαρχεί και στην Ολυμπιάδα της Μόσχας το 1980, με δύο χρυσά μετάλλια και δύο αργυρά. Στους Ολυμπιακούς της Μόσχας, η κόντρα των καθεστώτων ΜπρέζνιεφΤσαουσέσκου μεταφέρεται στα Ολυμπιακά ταπί. Η Γελένα Νταβίντοβα την κερδίζει και η Μόσχα αποθεώνει την Ολυμπιονίκη της. Κερδίζει τον τίτλο του Ήρωα της Σοσιαλιστικής Εργασίας της Ρουμανίας. Ήταν η πιο νέα που κέρδισε το βραβείο αυτό κατά τη διάρκεια της διοίκησης του Νικολάε Τσαουσέσκου.

Καθώς το 1981 ο προπονητής της αυτομόλησε στις ΗΠΑ, ως αντίδραση στην καταπιεστική διακυβέρνηση Τσαουσέσκου, η Κομανέτσι φοβούμενη για την οικογένειά της, όπως λέει σήμερα, μένει πίσω. Αρχίζουν οι σκοτεινές σελίδες της ζωής της στις οποίες αναφέρεται εκτενώς στην αυτοβιογραφία της, ρίχνοντας τόσο φως όσο η ίδια επιθυμούσε. Το όνομά της συνδέθηκε με πραγματικές και φανταστικές ιστορίες, αλλά και σκοτεινές ιστορίες στη χώρα της, τη Ρουμανία του Τσαουσέσκου. Ένα είναι βέβαιο: οφείλει τα πάντα στη σκληρή της δουλειά και την πνευματική της ευστροφία.

«Η ζωή μου έγινε κατάμαυρη», γράφει στην αυτοβιογραφία της. Ήταν ερωμένη του υιού Τσαουσέσκου και «σκλάβα» στα περίεργα γούστα του; Ζούσε σαν βασίλισσα στη Ρουμανία, όταν οι υπόλοιποι συμπατριώτες της πεινούσαν; Έκανε απόπειρα αυτοκτονίας με χλωρίνη; Η ίδια δεν παραδέχεται τίποτα. «Ήμουν δυστυχισμένη το 1978. Δεν αποπειράθηκα, όμως, να αυτοκτονήσω επειδή είδα το αγόρι μου με άλλη κοπέλα. Ζούσα σ’ ένα διαμέρισμα γεμάτο “κοριούς. Με παρακολουθούσαν συνεχώς πράκτορες. Έτσι, μια ημέρα τους έδειξα τη χλωρίνη και τους είπα ότι θα αυτοκτονήσω για να γλιτώσω», γράφει.

Το καθεστώς Τσαουσέσκου φοβάται ότι η κορυφαία του αθλήτρια θα αυτομολήσει στη Δύση. Το 1981 της απαγορεύουν την έξοδο από τη χώρα. Δουλεύει ως προπονήτρια παιδιών, αλλά έχει πάρει ήδη τις αποφάσεις της. Στα 19 της χρόνια, συμμετείχε στο τελευταίο της μεγάλο αθλητικό γεγονός, ενώ κατόπιν αποσύρθηκε από την ενεργό δράση, με την επίσημη διακήρυξη της αποχώρησής της να λαμβάνει χώρα λίγο πριν από τους Ολυμπιακούς του ’84 του Λος Άντζελες.

Το 1989, με τη βοήθεια ενός οικοδόμου, του Κονσταντίν Πανέτ, περνάει λαθραία στην Ουγγαρία, την Αυστρία και φτάνει στην Αμερική. Αφήνει πίσω της μια μεγάλη συλλογή από κούκλες και μετάλλια. Απασχολεί τα σκανδαλοθηρικά περιοδικά και το Life γράφει για την «Πτώση ενός Αγγέλου». Συναντά στη ζωή τον Αμερικανό Ολυμπιονίκη, Μπαρτ Κόνερ. Ερωτεύονται και παντρεύονται το 1996. Η λαμπρή τελετή έγινε στο Βουκουρέστι και το περιοδικό Sports Illustrated την αποκάλεσε«την εκδοχή του βασιλικού γάμου στον κόσμο των σπορ». Η δημοκρατική κυβέρνηση της Ρουμανίας τής συμπεριφέρθηκε σαν βασίλισσα, δίνοντάς της ακόμα και την προεδρική κατοικία για τις ανάγκες της γαμήλιας τελετής. Στις 3 Ιουνίου 2006, θα ερχόταν στον κόσμο και ο γιος της, Ντίλαν Πιλ Κόνερ.

Η Νάντια Κομανέτσι, η γυναίκα που άλλαξε για πάντα την ιστορία της ενόργανης γυμναστικής ανεβάζοντας τον πήχη στο ουράνιο δεκάρι, ζει στις ΗΠΑ, γράφει βιβλία, δίνει διαλέξεις, ασχολείται με το φιλανθρωπικό της έργο, το γυμναστήριό της, αποφεύγει να μιλά για το παρελθόν και βλέπει μόνο το μέλλον. Σαρανταένα χρόνια μετά το περίφημο δεκάρι του Μόντρεαλ, είναι ένας θρύλος της γυμναστικής που ανέτειλε σε πολύ σκοτεινούς καιρούς.