Πάνω στον τάφο του Πικάσο τοποθετήθηκε το άγαλμα της Μαρί Τερέζ Βαλτέρ, ίσως της μεγαλύτερης αγάπης της ζωής του. Η Ντόρα Μάαρ, κάποια στιγμή του είχε πει: «Μπορεί σαν καλλιτέχνης να είσαι εκπληκτικός, αλλά ηθικά είσαι άχρηστος». Η Φρανσουάζ Ζιλό ήταν η μοναδική γυναίκα που «διασώθηκε» από τον Πικάσο. Από τις γυναίκες που πέρασαν από τη ζωή του, η Μαρί Τερέζ κρεμάστηκε, η Ζακλίν Ροκ αυτοκτόνησε με πιστόλι, ενώ η Όλγα Τσέλκοβα, η πρώτη σύζυγός του, και η Ντόρα Μάαρ έχασαν τα λογικά τους.

Μοντέλα, μούσες, εφήμερες ερωμένες, οι μητέρες των τεσσάρων παιδιών του, οι δυο σύζυγοί του μίλησαν κατά καιρούς πολύ και όχι πάντα καλά για τον μεγάλο ζωγράφο. Κανένας ζωγράφος δεν είχε τόσες πολλές και επεισοδιακές σχέσεις, που ακόμα και σήμερα αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του μύθου και των έργων του. Ο μύθος του Πικάσο χωρίς τις ιστορίες των γυναικών δεν υπάρχει.

Ο Patrick O’Brian στη βιογραφία του ζωγράφου γράφει πως το αποτύπωμα που άφησαν οι μεγάλες σχέσεις στο έργο του είναι βαθύ και μοναδικό. Ήταν ευγενικός κι ευαίσθητος, αλλά από την άλλη απίστευτα εγωιστής, τυραννικός και κυριαρχικός, είχε μία σχεδόν σχιζοφρενική συμπεριφορά απέναντι στις γυναίκες.

Olga Khokhlova, 1923

Olga Khokhlova, 1917

Olga Khokhlova with a Mantilla, Barcelona, 1917

Portrait d’Olga dans un fauteuil, 1917-18

Μια από τις πρώτες μεγάλες και θρυλικές του σχέσεις ξεκινά το 1916, όταν ο Ζαν Κοκτώ, του ζήτησε να ζωγραφίσει το σκηνικό για μια παράσταση μπαλέτου. Έτσι γνώρισε και ερωτεύθηκε τη Ρωσίδα μπαλαρίνα Όλγα Xoχλόβα. Το 1918 την παντρεύτηκε. Η ευτυχισμένη περίοδος της σχέσης τους κράτησε λίγο καθώς εκείνος ήταν τύπος μποέμ, αντισυμβατικός και αδιάφορος για την κοινωνική του θέση, εκείνη ήταν αστή, με έντονο ενδιαφέρον για την κοινωνική της θέση και παθολογικά ζηλιάρα. Μαζί απέκτησαν έναν γιο, τον Πάουλο.

Οι συνεχείς απιστίες του Πικάσο την οδήγησαν σε νευρικό κλονισμό. Εννέα χρόνια μετά το γάμο τους ο Πικάσο γνώρισε μία όμορφη ξανθιά κοπέλα, μόλις 17 χρονών, τη Μαρί-Τερέζ Βαλτέρ, αν και ο ίδιος ήταν 46. Η σχέση τους τον έκανε πραγματικά ευτυχισμένο και αληθινά παράτολμο αφού είχε εγκαταστήσει την οικογένειά του σε ένα εξοχικό μέρος και την ερωμένη του λίγο μακρύτερα. Κάθε πρωί εγκατέλειπε τη σύζυγο και τον γιο του για να συναντηθεί με τη Μαρί Τερέζ.

Λίγα χρόνια αργότερα, αποκτά μαζί της μια κόρη, τη Μάγια. Επόμενη κατάκτησή του ήταν μία 29χρονη καλλονή με γιουγκοσλαβική καταγωγή. Λέγεται ότι οι δύο γυναίκες κάποια στιγμή συναντήθηκαν στο στούντιό του τυχαία και η Μαρί Τερέζ απαίτησε από εκείνον να επιλέξει. Τότε εκείνος τους είπε να παλέψουν εκείνες για το ποια θα τον κρατήσει. Κι εκείνες πραγματικά πάλεψαν.

Le Rêve (The Dream) (1932), Marie-Therese Walter.

Femme avec Livre 1932, a portrait of Marie-Thérèse

Portrait of Marie-Thérèse Walter, 1937

Η Ντόρα Μάαρ κέρδισε και μετακόμισε στο σπίτι του Πικάσο, ενώ η προηγούμενη αγαπημένη του και η κόρη της έμειναν κοντά τους σ’ ένα διαμέρισμα. Η ιστορία επαναλαμβάνεται σε ένα καφέ στο Παρίσι του 1943 όταν συνάντησε την 21χρονη Φρανσουάζ Ζιλό. Μόλις η Ντόρα Μάαρ έμαθε για τη νέα σχέση του κατέρρευσε. Μεταφέρθηκε σε κλινική με νευρικό κλονισμό και δεν ξαναέκανε άλλη σχέση λέγοντας «μετά τον Picasso, ο Θεός».

Η Φρανσουάζ Ζιλό του χάρισε δυο παιδιά έναν γιο και μία κόρη, αλλά κουράστηκε γρήγορα καθώς δεν άντεχε τον ερωτύλο σύζυγό της και βυθίστηκε σε απόλυτη μελαγχολία. Το 1951 τον εγκατέλειψε. Ο Πικάσο λίγα χρόνια αργότερα γνώρισε την 27χρονη Ζακλίν Ροκ και το 1961 την παντρεύτηκε. Έζησαν είκοσι χρόνια μαζί, μέχρι το θάνατό του σε ηλικία 92 ετών. Τα τελευταία του λόγια ήταν: «Πιείτε στην υγειά μου».

The Weeping Woman, Dora Maar

Tête de Femme (Dora Maar), 1939.

1939, Head of a Woman No. 1. Portrait of Dora Maar

Portrait of Francoise Gilot – by Pablo Picasso, 1946

Pablo Picasso – La mujer del collar amarillo (Françoise Gilot), 1947

Francoise Gilot and son

Portrait Of Jacqueline Roque With Her Hands Crossed

Bust of a Woman with a Hat, 1939.

Femme au chien, Jacqueline Roque.

Κεντρική φωτογραφία άρθρου: Pablo Picasso – Jeune Fille Endormie (1935)