Αν και κάθε παράσταση στηρίζεται στο πρωταρχικό στοιχείο της θεατρικής τέχνης, στην αναπαράσταση δηλαδή ιστοριών που προορίζονται να παιχτούν ενώπιον κοινού, υπάρχουν κάποιες ομάδες των οποίων οι δουλειές αποσκοπούν ευδιάκριτα σε αυτό: να «παρουσιάσουν μια ιστορία» στους θεατές. Συνήθως, οι παραστάσεις τους μεταχειρίζονται έντονα θεατρικά στοιχεία, εκμεταλλεύονται τη χρησιμότητα της αφήγησης και την εναλλαγή της με τη δράση, παίρνουν υπ’ όψιν τους την παρουσία των θεατών -δεν τους εμπλέκουν απαραίτητα στη δράση, αλλά σίγουρα δεν αγνοούν την παρουσία τους, καθώς τα σκηνικά δρώμενα, εμμέσως ή φανερά, απευθύνονται σε αυτούς-, ενώ οι συντελεστές τους φέρουν κάτι από τους θεατρίνους παλαιότερων, λαϊκών μορφών θεάτρου, λειτουργώντας στο μεταίχμιο του αφηγητή/storyteller και του υποκριτή (χωρίς -όμως- να υπολείπονται σε επαγγελματισμό).

«Σοφία Λασκαρίδου, μια αγάπη μεγάλη» από τους 4Frontal

Μία από αυτές τις ομάδες, με σταθερή παρουσία τα τελευταία χρόνια και με αξιοσημείωτες δουλειές, είναι η 4Frontal, η οποία φέτος, υπό τη σκηνοθετική καθοδήγηση του Παντελή Δεντάκη, θέλησε να μας συστήσει την ερωτική ιστορία της ζωγράφου Σοφίας Λασκαρίδου (1876-1965) και του συγγραφέα Περικλή Γιαννόπουλου (1869-1910), που διαδραματίστηκε στις αρχές του 20ού αιώνα. Το υλικό της παράστασής τους «Σοφία Λασκαρίδου, μια αγάπη μεγάλη» έχει βασιστεί στα Ημερολόγια της ζωγράφου, όπου στη δύση της ζωής της (1960), αφηγείται τη σχέση της με το συγγραφέα, τον αποχωρισμό τους όταν η ίδια έφυγε για σπουδές στην Ευρώπη και την τραγική, μυθιστορηματικής υφής, κατάληξή της, όταν ο Γιαννόπουλος πραγματοποίησε τη μεγαλειώδη του «έξοδο»: αυτοκτόνησε με μια σφαίρα στον κρόταφο, ιππεύοντας ένα λευκό άλογο μέσα στη θάλασσα του Σκαραμαγκά.

Μέσα από την αφήγηση της Λασκαρίδου αναδύεται ένα πλούσιο υλικό, δίπλα και χάρη στην ερωτική ιστορία: γλαφυρές εικόνες από την Αττική της πρώτης δεκαετίας του 20ού αιώνα, μια ιδέα της ζωής των Ελλήνων καλλιτεχνών στην Ευρώπη και πρωτίστως, η φυσιογνωμία της ζωγράφου, μιας δυναμικής γυναίκας, της πρώτης που φοίτησε στη Σχολή Καλών Τεχνών· εμμέσως, φωτίζεται και η λογοτεχνική προσωπικότητα του Γιαννόπουλου, του πιστά αφοσιωμένου στην Ελλάδα και την αττική γη, τις μοναδικές πηγές έμπνευσής του.

«Σοφία Λασκαρίδου, μια αγάπη μεγάλη» από τους 4Frontal

Αυτό το πλούσιο υλικό μεταχειρίστηκε η ομάδα των έξι ηθοποιών με τρόπο εξωτερικά σύνθετο, που έρρεε όμως αβίαστα και αποδείχθηκε εντέλει καίριος. Το κείμενο μοιράστηκε σε αφήγηση και διάλογο/δράση, επιλέχθηκε ένας «πολυφωνικός», ομαδικός τρόπος ερμηνείας -ο ρόλος της Σοφίας παίχτηκε και από τις τέσσερις ηθοποιούς, όπως ο ρόλος του Περικλή και από τους δύο άνδρες της ομάδας-, ο λόγος ειπώθηκε με την καθαρότητα και την αγάπη που του άξιζε, δημιουργήθηκαν εικόνες και, κυρίως, αισθήσεις επί σκηνής, παρά τα λιτά σκηνικά μέσα.

«Σοφία Λασκαρίδου, μια αγάπη μεγάλη» από τους 4Frontal

Το μοίρασμα του ρόλου της Σοφίας σε όλες τις ηθοποιούς μεγάλωσε ακόμη περισσότερο το εκτόπισμα της ιστορίας, την άπλωσε στο χώρο, ενώ δημιούργησε και μια ενδιαφέρουσα αίσθηση «αποστασιοποίησης», εφόσον κάθε ηθοποιός περνούσε συνεχώς από τη θέση της ερμηνεύτριας/φορέα της ιστορίας σε αυτή του παρατηρητή. Αξιοσημείωτο το φινάλε της παράστασης, με την καθοριστική συμμετοχή της Μαριέττας Σγουρδαίου, ενέτεινε ακόμη περισσότερο το ειδικό βάρος της ιστορίας, επισημαίνοντας το εύρος του χρονικού πλαισίου της.

Στη συνολικά θετική αίσθηση συνέβαλαν, επίσης, τα ωραία κοστούμια εποχής του Κωνσταντίνου Ζαμάνη, οι μικρές αλλά εμφανώς προσανατολισμένες προς τη μεγέθυνση του συναισθήματος μουσικές επιλογές και η δραματουργική συνοχή. Μια ωραία δουλειά.

«Γκλουμ» από τους C for Circus

Οι C. for Circus από την πλευρά τους επιχειρούν κάτι ριψοκίνδυνο, την ομαδική σκηνοθεσία και ως τώρα φαίνεται να δικαιώνονται. Στην τελευταία τους δουλειά, «Γκλουμ», βασίστηκαν στο έργο του Αλεξάντρ Οστρόφσκι -ενός εκ των σημαντικότερων εκπροσώπων του ρεαλισμού στη ρωσική λογοτεχνία του 19ου αιώνα-, «Το ημερολόγιο ενός απατεώνα». Κεντρικός του ήρωας είναι ο Γκλούμοφ, που προσπαθεί να εισέλθει στην καλή κοινωνία της Μόσχας. Με όπλα την ευστροφία, την πανουργία και την κολακεία του -αλλά και το μυστικό του ημερολόγιο, όπου καταγράφει την τακτική του και τις πραγματικές του σκέψεις για τους ανθρώπους τους οποίους χρησιμοποιεί προς ίδιον όφελος-, ο Γκλούμοφ θα βρεθεί πολύ κοντά στην πραγματοποίηση του σχεδίου του, ώσπου το ημερολόγιό του θα πέσει σε λάθος χέρια και το πλάνο του θα αποκαλυφθεί. Η εξαπατημένη μικρή κοινωνία που τον περιβάλλει θα αντιδράσει, ζητώντας την αποπομπή του. Τελικά, όμως, ο ματαιόδοξος εαυτούλης τους θα αποκαλυφθεί σε όλη του τη μικρότητα· ένας κόλακας τούς είναι απαραίτητος, οπότε ποιος ο λόγος να τον ξεφορτωθούν;

«Γκλουμ» από τους C for Circus

Οι C. for Circus έστησαν μια παράσταση με αφορμή αυτή την κοινωνία των γελοίων ανθρωπάκων, παίρνοντας αρκετές ελευθερίες· εντέλει, δημιούργησαν ένα ευφάνταστο, απολαυστικό θέαμα, που πήρε υπόψη του τη σατιρική ταυτότητα του έργου, απέκτησε όμως μια δική του, νέα ταυτότητα. Οι εφτά ηθοποιοί δημιούργησαν ήρωες-καρικατούρες, τους οποίους υποδύθηκαν με κέφι, μεταχειρίστηκαν ωραία σκηνικά ευρήματα, καθώς και αυτοσχεδιαστικές, σύγχρονες αναφορές με έμπνευση, αλλά και αίσθηση του μέτρου, χρησιμοποίησαν το απλούστερο σκηνογραφικό εργαλείο: μερικά ξύλινα πλαίσια που άλλαξαν δεκάδες ρόλους, φόρεσαν εύστοχα κοστούμια  με ρωσικές αναφορές, εξυπηρετικά της σατιρικής διάθεσης (Τίνα Τζόκα), τραγούδησαν, χόρεψαν και πέρασαν από ρόλο σε ρόλο με αστείρευτη ενέργεια.

«Γκλουμ» από τους C for Circus

Όσον αφορά τη διαπραγμάτευση της ιστορίας, είναι προφανώς χαλαρή και χρειάζεται αρχικά κάποια προσπάθεια για να μπει κανείς στην υπόθεση, να συνθέσει τα κομμάτια του δραματουργικού παζλ και να αντιληφθεί το ρόλο κάθε προσώπου μέσα στον ιστό που έχει υφάνει γύρω του ο Γκλούμοφ. Η παράσταση, όμως, αποδεικνύεται εντέλει καθαρή και συνεπής στον αρχικό της στόχο, να δημιουργήσει δηλαδή ένα αυτόνομο θέαμα με αφορμή τη σάτιρα του Οστρόφσκι.

Info:

Σοφία Λασκαρίδου, μια αγάπη μεγάλη | 27 Ιανουαρίου – 9 Απριλίου 2017 | Θέατρο 104

 “ГЛУМ” (Γκλουμ) για 2η χρονιά | 10 Νοεμβρίου – 29 Δεκεμβρίου 2017 | Θέατρο 104