Τα έργα του κοσμούν την Αθήνα και τις ελληνικές πόλεις και καθόρισαν την αρχιτεκτονική φυσιογνωμία της πρωτεύουσας.

Ο Έρνστ Τσίλερ, από τη Δρέσδη έφτασε στην Αθήνα το 1861, σε ηλικία 24 ετών μετά από προτροπή του Δανού αρχιτέκτονα Θεόφιλου Χάνσεν, με τον οποίο είχε έρθει σε επαφή, προκειμένου να εποπτεύσει το κτίσιμο της Σιναίας Ακαδημίας, έργο που είχε αναλάβει την περίοδο εκείνη ο Χάνσεν. Αγάπησε την Ελλάδα σαν δεύτερη πατρίδα του και εργάστηκε ως καθηγητής στο Πολυτεχνείο Αθηνών για δέκα χρόνια 1972-1882, ενώ έδειξε μεγάλο ενδιαφέρον για την αρχαιολογία. Ανακάλυψε την ηθελημένη καμπυλότητα του Παρθενώνα καθώς και άλλων μνημείων. Ανέσκαψε και αποτύπωσε το Θέατρο του Διονύσου, μελέτησε την αρχιτεκτονική δομή του Παρθενώνα και υπήρξε ένας από τους πρώτους ερευνητές που κατέγραψαν την πολυχρωμία στα αγάλματα και τα αρχιτεκτονικά μέλη του Θησείου, του Ερεχθείου, του Ναού της Αθηνάς Αφαίας.

Το ύφος του εκλεκτικό στο πλαίσιο του νεοκλασικισμού, εμπνεύστηκε από την Αρχαιότητα, το Βυζάντιο, την Αναγέννηση και τα βορειοευρωπαϊκά ρεύματα. Κόσμησε με κτίρια του πολλές ελληνικές πόλεις αλλά οι οικονομικοί του χειρισμοί τον οδήγησαν στην πτώχευση. Ο Τσίλερ, ο άνθρωπος που άφησε πίσω του μια σπουδαία αρχιτεκτονική κληρονομιά έχασε τελικά ακόμα και το σπίτι του. Πέθανε στην Ελλάδα το 1923.

Προεδρικό Μέγαρο, Αθήνα

Το Προεδρικό Μέγαρο αποτελεί ένα νεοκλασικό τριώροφο κτίριο με λιτή και αυστηρή πρόσοψη, ενώ η είσοδος του κτιρίου διαθέτει πρόστυλο με κίονες ιωνικού ρυθμού. Το 1891 ξεκίνησαν οι εργασίες ανέγερσής του, με αφορμή τη γέννηση του Κωνσταντίνου, γιου του βασιλιά Γεωργίου Α’.

Το 1913 έγινε η επίσημη βασιλική κατοικία μετά τη δολοφονία του Γεωργίου Α΄ και την άνοδο στον θρόνο του Κωνσταντίνου. Από το 1974 με τη μεταπολίτευση απέκτησε την οριστική του μορφή ως έδρα της Προεδρίας της Δημοκρατίας και κατοικία του εκάστοτε προέδρου.

Οικία Σλήμαν – Ιλίου Μέλαθρον, Αθήνα

Η κατοικία του ανθρώπου που ανακάλυψε το θησαυρό της Τροίας, του Ερρίκου Σλήμαν, σχεδιάστηκε από τον Τσίλερ το 1878 στην οδό Πανεπιστημίου.

Αποτέλεσε μία από τις πιο εντυπωσιακές κατοικίες της περιόδου, ενώ σήμερα στο Ιλίου Μέλαθρον στεγάζεται το Νομισματικό Μουσείο Αθηνών. Ο Τσίλερ επέλεξε τον αναγεννησιακό ρυθμό συνδυάζοντας τον με τις διατάξεις του ελληνικού ώριμου κλασικισμού. Παράλληλα Βαυαροί και Βιεννέζοι ζωγράφοι πραγματοποίησαν τις Πομπηϊανές τοιχογραφίες και τις ζωγραφικές συνθέσεις τόσο του εσωτερικού όσο και των δύο εξωστών. Η βασική σύλληψη του διακόσμου έγινε από τον Τσίλερ, ο οποίος εμπνεύστηκε από τα τρωικά και τα μυκηναϊκά ευρήματα για την τοποθέτηση των μωσαϊκών πατωμάτων, θέλοντας να καταδείξει και την αγάπη του Σλήμαν για την Ελλάδα.

Ιδιαίτερες καινοτομίες εφαρμόσθηκαν στο Ιλίου Μέλαθρον όπως η εξασφάλιση από πυρκαγιά, σύστημα εξαερισμού, πρωτοποριακά ρολά στις πόρτες και τα παράθυρα, εγκατάσταση φωταερίου σε όλα τα δωμάτια καθώς κι ένα περίπλοκο σύστημα θέρμανσης. Αποτελεί ένα πρότυπο οικοδομικής τελειότητας.

Εθνικό θέατρο, Αθήνα

Το Βασιλικό Θέατρο, όπως ονομαζόταν, άρχισε να κτίζεται από τον Τσίλερ το 1891 με πρότυπο τη βιβλιοθήκη του Αδριανού. Οι αρχικές εσωτερικές  εγκαταστάσεις σκηνής, φωτισμού και θέρμανσης ήταν από τις πιο προηγμένες της εποχής.

Το κεντρικό τμήμα είναι εξαιρετικά πλούσιο σε διακοσμητικά στοιχεία με κιονοστοιχία κορινθιακού ρυθμού, ενώ τα δύο πλευρικά τμήματα αποτελούν τυπική νεοκλασική σύνθεση. Το κτίριο ανακαινίστηκε για πρώτη φορά το 1930-31, υπό την εποπτεία του σκηνογράφου Κλεόβουλου Κλώνη. Η αναβάθμιση και η νέα διαρρύθμισή του ολοκληρώθηκε τον Οκτώβριο του 2009.

Μέγαρο Σταθάτου, Αθήνα

Το Μέγαρο Σταθάτου αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα δείγματα νεοκλασικής αρχιτεκτονικής της Αθήνας. Είναι ένα τετραώροφο κτίριο το οποίο χτίστηκε το 1895 ως κατοικία-στέγαση των επιχειρήσεων του Αθηναϊκού ζεύγους, Ιθακήσιου στην καταγωγή, Όθωνος και Αθηνάς Σταθάτου, στη συμβολή των οδών Βασιλίσσης Σοφίας και Ηροδότου.

Το κτίριο αποτελείται από δύο πτέρυγες κατά μήκος των δύο δρόμων που ορίζουν το γωνιακό οικόπεδο. Όπως τα περισσότερα νεοκλασικά κτίρια, γίνεται προσπάθεια για συμμετρική σύνθεση μολονότι η ανάγκη να ακολουθηθεί η οικοδομική γραμμή του περιβάλλοντα αστικού χώρου, καθώς και η λειτουργικότερη διαμόρφωση του εσωτερικού οδήγησαν σε λιγότερο συμμετρική διάταξη. Σήμερα στεγάζει το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης.

Μέγαρο Μελά, Αθήνα

Το 1873 ο μεγαλέμπορος Βασίλειος Μελάς αγόρασε το οικοδομικό τετράγωνο που περικλείεται από τις οδούς Αιόλου, Σοφοκλέους, Στρέιτ και Κρατίνου, στη νοτιοανατολική γωνία της τότε πλατείας Λουδοβίκου (σημερινής πλατείας Δημαρχείου).

Ανέθεσε στον Τσίλερ την κτίση του και επρόκειτο για το μεγαλύτερο Αθηναϊκό ιδιωτικό κτίριο της εποχής, του οποίου η ανέγερση κόστισε το υπέρογκο ποσό των 1.000.000 δραχμών. Μετά το θάνατο του Μελά, μεταξύ των ετών 1900-1973, στεγάστηκε εκεί το κεντρικό Ταχυδρομείο των Αθηνών. Το κτίριο μισθώθηκε από τη Εθνική Τράπεζα, η οποία ανέλαβε, την αποκατάστασή του στην αρχική του μορφή, με κατεδάφιση της προσθήκης του τρίτου ορόφου που είχε προστεθεί προγενέστερα.

Θέατρο Απόλλων, Πάτρα

Το θέατρο «Απόλλων» βρίσκεται στην Πάτρα, στο κέντρο της πόλης, στη βορειοανατολική πλευρά της Πλατείας Γεωργίου Α΄ και κατασκευάστηκε το 1872 σε σχέδια του Τσίλερ. Είναι μικρογραφία της Σκάλας του Μιλάνου και αποτελεί το παλαιότερο από τα σωζόμενα κλειστά θέατρα των νεοτέρων χρόνων και το εντυπωσιακότερο αρχιτεκτονικό στολίδι της πόλης της Πάτρας.

Θεμελιώθηκε στις 11 Φεβρουαρίου του 1871 και η κατασκευή του ολοκληρώθηκε στις 10 Οκτωβρίου του 1872. Το έργο χρηματοδοτήθηκε από την αστική κοινωνία της Πάτρας. Τα υλικά που χρησιμοποιήθηκαν ήταν τα ακριβότερα και πολυτελή της εποχής: πέτρα Τεργέστης, κάγκελα από την Αγγλία, αγάλματα από τη Βιέννη, μάρμαρα από το Λιβόρνο, πέτρα από τον Αστακό και διάφορα άλλα από την υπόλοιπη επικράτεια της Ελλάδας. Το εσωτερικό του περιλαμβάνει την πλατεία με 108 θέσεις και 30 θεωρεία σε δύο ορόφους.

Η πρώτη παράσταση στο θέατρο Απόλλων ήταν στις 10 Οκτωβρίου 1872 με το μελόδραμα Un balo in Mashera του Βέρντι. Το θέατρο Απόλλων είναι σήμερα ένα από τα 3 μόνο νεοκλασικά θέατρα που διασώζονται ανά την Ελλάδα (τα άλλα δύο είναι το Μαλλιαροπούλειο Θέατρο της Τρίπολης που ανεγέρθη το 1910 και το Θέατρο Απόλλων της Σύρου στην Ερμούπολη με έτος ανέγερσης το 1864).

Παλαιό Χημείο, Αθήνα

Πρόκειται για διώροφο κτίριο σε σχέδια Τσίλερ όπου χτίστηκε την περίοδο 1887-1889 και συγκαταλέγεται ανάμεσα στα πρώιμα έργα του στην Αθήνα. Η ανέγερσή του συνδέεται με τον σπουδαίο επιστήμονα Αναστάσιο Χρηστομάνο, ο οποίος θεωρείται ο πατέρας της Χημείας στην Ελλάδα.

Το κτίριο θεμελιώθηκε το 1887 και οι εργασίες ολοκληρώθηκαν το 1889. Στην πρόσοψη κυριαρχούν η μαρμάρινη, μνημειακών διαστάσεων, σκάλα και οι δωρικού στιλ κίονες που στηρίζουν το τριγωνικό αέτωμα του προστώου. Το κτίριο έχει συνδεθεί με μεγάλες στιγμές της ιστορίας της Ελλάδας καθώς από το σταθμό ασυρμάτου του Χημείου γίνονταν η επικοινωνία με τα Ελληνικά Στρατεύματα στη Μικρά Ασία. Ο ραδιοφωνικός σταθμός που βρίσκεται ακόμα στο ισόγειο του κτιρίου λειτούργησε παράνομα την περίοδο της κατοχής και το 1944 μετέδωσε το μήνυμα της απελευθέρωσης. Σήμερα στεγάζει το Μουσείο Ιστορίας Φυσικών Επιστημών και Τεχνολογίας, την Κεντρική Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου, καθώς και ένα Κέντρο Πολιτιστικών Δραστηριοτήτων.

Δημαρχείο Ερμούπολης, Σύρος

Το Δημαρχείο της Σύρου στην πλατεία Μιαούλη της Ερμούπολης είναι το πιο επιβλητικό κτίριο του νησιού και ένα από τα μεγαλύτερα δημαρχεία της χώρας. Έργο του Τσίλερ, θεμελιώθηκε το 1876 και τα εγκαίνια έγιναν το 1898. Στοίχισε τότε στο Δήμο 1.300.000 δραχμές, ποσό υπέρογκο για την εποχή.

Το κεντρικό τμήμα του  Δημαρχείου της Σύρου είναι έντονα τονισμένο. Δεξιά και αριστερά εκτείνονται δύο πτέρυγες με πέντε κατακόρυφους άξονες παραθύρων η καθεμιά, χωρισμένους με παραστάδες. Τα ακριανά τμήματα των προσόψεων τονίζονται με προεξοχή και πύργους στις τέσσερις γωνίες του κτιρίου. Ο πρώτος όροφος του Δημαρχείου της Σύρου, στον οποίο οδηγεί μνημειακή σκάλα πλάτους 15,5 μέτρων, είναι τοσκανικού ρυθμού και ο δεύτερος, ιωνικού. Στο αέτωμα του κεντρικού τμήματος του Δημαρχείου της Σύρου, εξ ολοκλήρου μαρμάρινο, βρίσκεται η επιγραφή της ανέγερσης: «Eρμού Δήμος τάδ’ είσατο δημαρχούντος Δ. Βαφιαδάκη». Εκτός από τις δημοτικές υπηρεσίες, στο Δημαρχείο της Σύρου στεγάζονται και τα δικαστήρια, το υποθηκοφυλακείο, το Αρχαιολογικό Μουσείο και άλλοι δημόσιοι φορείς.

Μέγαρο Ανδρέα Συγγρού

Το νεοκλασικό μέγαρο του Ανδρέα Συγγρού, απέναντι από τα Παλαιά Ανάκτορα του Όθωνα, οικοδομήθηκε μεταξύ των ετών 1872 – 1873 σε σχέδια του Τσίλερ. Το αρχικό όμως σχέδιο του Τσίλερ, όπως αναφέρει ο Συγγρός στα «Απομνημονεύματά» του τροποποιήθηκε με δική του παρέμβαση και «δια τούτο και έγινεν εξαιρετικώς άτεχνον».

Ο Ανδρέας Συγγρός ήταν παντρεμένος με την Ιφιγένεια, το γένος Μαυροκορδάτου, η οποία ήταν και η αποκλειστική κληρονόμος του, δεδομένου ότι δεν είχαν αποκτήσει απογόνους. Το Μέγαρο, με μυστική διαθήκη της Ιφιγένειας Μαυροκορδάτου-Συγγρού, κληροδοτήθηκε μετά το θάνατό της (1921) στο Ελληνικό Δημόσιο «ίνα χρησιμεύει διαρκώς ως κατάστημα του Υπουργείου Εξωτερικών». Είναι η σημερινή έδρα του ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών, στη συμβολή της λεωφόρου Βασιλίσσης Σοφίας 5 και της οδού Ζαλοκώστα.

Ναός Αγίου Γεωργίου Ορφανοτροφείου Χατζηκώνστα (Μεταξουργείου)


Το Ορφανοτροφείο Χατζηκώνστα οικοδομήθηκε το 1890 στην οδό Πειραιώς, μεταξύ των οδών Μυλλέρου και Θερμοπυλών, με κληροδότημα του ομογενούς εμπόρου Γεωργίου Χατζηκώνστα (1753-1845).

Το κτίριο του ιδρύματος δεν υπάρχει πια αλλά διασώζεται ο ναός του Αγίου Γεωργίου που είχε ανεγερθεί μεταξύ των ετών 1899-1901 στο εσωτερικό του περιβόλου του, βάσει σχεδίων του Τσίλερ, με δωρεά της Ελένης Δημητρίου, συζύγου του εγγονού του Χαντζηκώνστα. Πρόκειται για μια εκκλησία του λεγόμενου «νεο-ρωμανικού» ρυθμού, με τους χαρακτηριστικούς πυργίσκους στις εξωτερικές ακμές.

Ναός Ευαγγελιστή Λουκά, Αθήνα

Ιστορικό μνημείο μεγάλης αρχιτεκτονικής σπουδαιότητας, από τα πρώτα έργα του Τσίλερ, ο ναός του Ευαγγελιστή Λουκά είναι βυζαντινός εγγεγραμμένος  σταυροειδής μετά τρούλου του τύπου «σύνθετος τετρακιόνιος της Σχολής της Κωνσταντινουπόλεως».

Βρίσκεται στην οδό Πατησίων 289 και τα ιδιαίτερα αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά του είναι ο «αυγοειδής» τρούλος και οι ἰδιάζοντες πυργίσκοι.

Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο

Το Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο Αθηνών είναι ένα από τα 17 ξένα αρχαιολογικά Ινστιτούτα που βρίσκονται στην Αθήνα.

Βρίσκεται στην οδό Φειδίου 1, στη γωνία με την Χαριλάου Τρικούπη. Χτίστηκε με σχέδια του Τσίλερ μεταξύ του 1887 και του 1897.

Ξενοδοχείο Μπάγκειον, Αθήνα

Το ξενοδοχείο Μπάγκειον βρίσκεται επί της πλατείας Ομονοίας, την παλαιότερη πλατεία της Αθήνας, η οποία ως το 1930 ήταν το κέντρο της κοσμικής ζωής και της εμπορικής κίνησης της πόλης.

Το τετραώροφο διατηρητέο κτήριο του ιστορικού ξενοδοχείου Μπάγκειον αποτελεί εξαιρετικό δείγμα αστικής αρχιτεκτονικής της Αθήνας, το οποίο χρονολογείται στα τέλη του 19ου αιώνα. Είναι έργο του Τσίλερ και οικοδομήθηκε μεταξύ των ετών 1890-1894 κατόπιν δωρεάς του Ιωάννη Μπάγκα (ή Πάγκα).

Η ανέγερσή του «Μπαγκείου» (μαζί με το δίδυμό του “Μέγας Αλέξανδρος”, λίγο νωρίτερα) εγκαινίασε, κατά κάποιο τρόπο μια νέα εποχή για τα αθηναϊκά ξενοδοχεία, από πλευράς μεγέθους, εσωτερικής διάταξης και εξωτερικής μορφής. Σε αντίθεση με τα περισσότερα ξενοδοχεία της ευρύτερης περιοχής της Ομόνοιας, που παρήκμασαν μεταπολεμικά, το «Ξενοδοχείο Μπάγκειον» παρουσίασε μια αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, καθώς λειτουργούσε ακόμη τουλάχιστον μέχρι το 1969.

Οικία Σπύρου Μεταξά, Πειραιάς

Η έπαυλη του Σπυρίδωνα Μεταξά, επί της Λεωφ. Γρηγορίου Λαμπράκη 101 και Λεωφ. Βασιλέως Γεωργίου Β’, αποτελεί σήμερα ένα από λίγα ιστορικά κτίρια στο κέντρο του Πειραιά και είναι διαρρυθμισμένο σε δύο ανεξάρτητες λειτουργικές ενότητες, με εμπορικό χώρο συνολικής επιφάνειας 1.100 τ.μ. περίπου και πολυτελή γραφεία επιφανείας 450 τ.μ. περίπου στον δεύτερο και τρίτο όροφο.

Η οικία Μεταξά οικοδομήθηκε την περίοδο 1897- 1899 από τον Τσίλερ και σε αυτήν μάλιστα πέρασε μέρος των παιδικών του χρόνων και ο κορυφαίος ζωγράφος Γιάννης Τσαρούχης αφού η σύζυγος του Σπυρίδωνα Μεταξά, ήταν αδερφή της μητέρας του.