Κείμενο: Άννα Σταυροπούλου

«Θεωρώ ότι κάθε επιχείρηση πρέπει να προσφέρει στην κοινωνία του τόπου όπου δραστηριοποιείται. Αντισταθμίζεις με διάφορους τρόπους, δίνοντας μέρος των κερδών σου στην τοπική κοινωνία. Η τοπική φορολόγηση, οι θέσεις εργασίας, τα τοπικά προϊόντα που καταναλώνεις… Αν είναι με μέτρο και το αντιστάθμισμα επιστρέφει στην κοινωνία, για να αποκαταστήσει την όποια ανισορροπία προκαλεί, τότε μιλάμε για δίκαιη, ηθική επιχειρηματικότητα».

Η κουβέντα με τον κ. Ανδρέα Μεταξά, ιδιοκτήτη του Ομίλου Επιχειρήσεων Μεταξά στην Κρήτη και πρόσφατα στη Σαντορίνη, ξεκίνησε από τον όρο δίκαιη επιχειρηματικότητα και επεκτάθηκε στα τοπικά προϊόντα και την προώθησή τους, την Κρήτη, την πολιτιστική κληρονομιά. Με τον κ. Μεταξά γνωριστήκαμε κατά την προετοιμασία του ντοκιμαντέρ «Αναζητώντας τον Καζαντζάκη», παραγωγής ελculture που θα προβληθεί τη νέα σεζόν στο Cosmote History, καθώς αποτελεί τον Μέγα Χορηγό του. «Μας άρεσε η ιδέα! Ο Καζαντζάκης συνδέεται άρρηκτα με την Κρήτη, τον πολιτισμό της, τον τόπο και τους ανθρώπους του. Καθώς ενδιαφερόμαστε για τη στήριξη και προβολή του τόπου μας και της κουλτούρας του, και κατανοώντας ότι πρόκειται για μια ποιοτική, υψηλού επιπέδου παραγωγή που θα προβληθεί από την ερχόμενη σεζόν στον Cosmote History και θα συμμετέχει σε φεστιβάλ, αποφασίσαμε να το στηρίξουμε», μου είπε.

Τον ρωτάω για την ιδιαίτερη αγάπη των Κρητικών για τον τόπο τους: «Κι όσοι έρχονται στην Κρήτη, μετά από κάποια χρόνια παθιάζονται κι αυτοί σε βαθμό… κακουργήματος! Είναι ο τόπος, το DNA του. Ο κάθε τόπος έχει τη δικιά του μαγεία που σε απορροφά, σε αφομοιώνει. Αν ζήσετε κάποια χρόνια θα πάθετε το ίδιο. Το συνάντησα όμως κι αλλού, στη Μυτιλήνη, στη Νάξο… Αν παρεκτραπεί αγγίζει τα όρια του τοπικισμού, αλλά εκεί μιλάμε για σύγκριση κι απάρνηση άλλων τόπων. Εγώ μιλάω για πάθος, αγνή αγάπη για τον τόπο σου».

Τρύγος με τους πελάτες του Creta Maris Beach Resort, στα κτήματα του ξενοδοχείου

Ολοκληρώθηκαν τα γυρίσματα του ντοκιμαντέρ για τον Νίκο Καζαντζάκη «Αναζητώντας τον Καζαντζάκη»

Το στοιχείο της τοπικότητας ως μοχλός ανάπτυξης εκφράζεται για τον κ. Μεταξά μέσα κι από το πρόγραμμα We do local, ένα καινοτόμο προϊόν τοπικής παραγωγής και φιλοξενίας, το οποίο προσφέρει στον επισκέπτη μία ολοκληρωμένη «γεύση» από τον τόπο που βρίσκεται, αλλά και τον στηρίζει. Το πρόγραμμα δημιουργήθηκε από την Τοπική Παραγωγή & Φιλοξενία Α.Ε. με διευθύνοντα σύμβουλο τον κ. Μεταξά, σε συνεργασία με τον φορέα πιστοποιήσεων Cosmocert AE και την Local Food Experts sce. Οι επιχειρήσεις που φέρουν το σχετικό λογότυπο στηρίζουν εγγυημένα και μετρήσιμα την παραγωγή, την οικονομία και το εργατικό δυναμικό του τόπου τους. Ακόμα, αναδεικνύουν τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της περιοχής τους, προστατεύουν το περιβάλλον και προβάλλουν τον πολιτισμό, τα ήθη, έθιμα και την τοπική γαστρονομία. «Ξεκίνησα με ορισμένους ξενοδόχους και το εφάρμοσα σε εμάς πρώτα, συνεργατικά. Βασίζεται στην παγκόσμια τάση της εντοπιότητας, locality, που συνδέεται με την ηθική επιχειρηματικότητα. Η δε πράξη αυτή που βοηθά την τοπική κοινωνία, γίνεται βασικό εργαλείο μάρκετινγκ. Αυτό που λέμε στους παραγωγούς, είναι να φτιάχνουν προϊόντα με το σήμα τους και να έρχονται με αυτά σε εμάς. Ο ξένος που απολαμβάνει εδώ το συγκεκριμένο επώνυμο γιαούρτι, θα το πάρει αν το δει έξω στην αγορά. Παράλληλα θα θυμηθεί ότι το έτρωγε στο συγκεκριμένο μέρος στην Ελλάδα και θα θέλει να ξανάρθει. Κάθε φορά που ένας ταξιδιώτης επισκέπτεται έναν τόπο, θέλει να γνωρίσει το ιδιαίτερο άρωμά του, να νιώσει τη μοναδική αύρα του και να ακολουθήσει το νήμα που ξεκινάει από το χθες της συγκεκριμένης περιοχής και φτάνει μέχρι και το σήμερα. Θέλουμε να φαίνεται λοιπόν το brand. Βοηθά τη μεταπώληση, να το βρίσκουν στα σούπερ μάρκετ του εξωτερικού».

Στο πατητήρι

«Χρειάζεται μεγαλύτερη εξωστρέφεια, να βγουν κι οι παραγωγοί, ειδικά οι νεότεροι, απ’ το καβούκι τους», συνεχίζει ο κ. Μεταξάς. «Δεν φτάνει μόνο να παράγεις πρώτη ύλη, να πουλάς φτηνά και το δίκτυο διανομής να καρπώνεται το κέρδος αυτών των καταπληκτικών προϊόντων. Αν δεν καρπωθεί το ξενοδοχείο τις υπεραξίες της εντοπιότητας – τοπικό καλό προϊόν, τοπικό εργατικό δυναμικό, τοπικά ήθη κι έθιμα – κάποια στιγμή δεν θα μπορεί να την υποστηρίξει. Έτσι και με το ελληνικό πρωινό, που ακούγεται τελευταία: Έχει μεθοδευτεί κι από το επιμελητήριο ν’ αποκτήσει πιστοποίηση, ώστε να τηρεί ο ξενοδόχος τις σχετικές προδιαγραφές, αλλά και για να βγει σαν όνομα στην αγορά του εξωτερικού. Αυτό θα είναι επιτυχία, όταν έρχονται εδώ και ζητούν το γνήσιο ελληνικό πρωινό».

Σύμφωνα με την πολιτική του Ομίλου Επιχειρήσεων Μεταξά υπάρχουν τρεις πυλώνες αειφορίας: Το περιβάλλον, η κοινωνία και αγορά και οι εργαζόμενοι.  Τον ρωτάω για τους τελευταίους, το κριτήριο εντοπιότητας και τις άθλιες συνθήκες εργασίας που συχνά βλέπουμε: «Οι εργαζόμενοι είναι κατά μεγάλο ποσοστό απ’ τον τόπο, ώστε αυτός να είναι βιώσιμος και να αναπτύσσεται. Αν θες να είσαι πετυχημένο ξενοδοχείο πρέπει να έχεις ευχαριστημένο προσωπικό. Τότε μόνο υπάρχουν και ευχαριστημένοι πελάτες. Αλλιώς προσβάλλεις τον ίδιο σου τον εαυτό. Ψυχρά και χωρίς καν να το δεις ανθρώπινα αλλά με αριθμούς, δεν σε συμφέρει γιατί δεν πουλάς καλό προϊόν. Αυτοκαταστρέφεσαι με ημερομηνία λήξης! Θνησιγενές είναι και το φτηνό all inclusive, με φτηνό εισαγόμενο προσωπικό και κακής ποιότητας προϊόντα. Η λύση είναι να αναβαθμίσουν οι ξενοδόχοι τις υπηρεσίες και τα προϊόντα τους με ταυτόχρονη αύξηση της τιμής. Όσο ανεβαίνεις κατηγορία, ο τουρίστας βγαίνει έξω, γιατί έχει τη δυνατότητα να ξοδέψει κι έξω. Έτσι γίνεται τελικά το all inclusive πιο προσιτό στην τοπική κοινωνία».

Δράση για το περιβάλλον με παιδιά

Ο κ. Μεταξάς σπούδασε στη Γερμανία τουριστικά επαγγέλματα, διοίκηση επιχειρήσεων στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο και τώρα κάνει μεταπτυχιακές σπουδές για το περιβάλλον στο ΕΚΠΑ. «Με ξεκουράζει μετά τις διοικητικές δουλειές, το βράδυ να κάνω την εργασία μου και να μελετώ για την ενέργεια ή τα οικοσυστήματα». Αν δεν έκανε αυτή τη δουλειά, τι θα έκανε; «Ταξιτζής, να ταξιδεύω και να αποδεικνύω ότι υπάρχουν καλοί και περιποιητικοί ταξιτζήδες!»

Στα ξενοδοχεία του υπάρχουν βραβευμένα έργα της Μπιενάλε, θεσμό που είχε καθιερώσει εκεί η επιχείρηση σε συνεργασία με τις Ανώτατες Σχολές Καλών Τεχνών Αθήνας και Θεσσαλονίκης, το Πανεπιστήμιο της Κύπρου και το περιοδικό “Τα Νέα της Τέχνης”. Επίσης, η επιχείρηση πραγματοποιεί δωρεές στο Κοινωνικό Παντοπωλείο, στο Τμήμα Κοινωνικής Προστασίας, στο κυνοκομείο Ηρακλείου, στην εθελοντική ομάδα GIVE, στην Πυροσβεστική του Δήμου Χερσονήσου, στο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου (ΠΑΓΝΗ), συμβάλει στην έκδοση βιβλίων, την  προώθηση της Αιγιακής γραφής Γραμμική Β, κ.ά. Επίσης έχει ενταχθεί στο πρόγραμμα Food 4 Feed, μια καινοτόμα διεργασία για τη μετατροπή των υπολειμμάτων τροφίμων του ξενοδοχείου σε ζωοτροφές, οι οποίες θα δίνονται στα αδέσποτα ζώα.

Καθαρισμός παραλίας

Από τον Οκτώβριο του 2017, το ξενοδοχείο έχει πάρει όλα τα αναγκαία μέτρα για τη διαφύλαξη και την προβολή των αρχαιολογικών ευρημάτων του 6ου και 7ου αιώνα μ.Χ. που βρέθηκαν στις εγκαταστάσεις του. Η σχέση όμως με την αρχαία κληρονομιά και την προστασία της μετρά πολύ περισσότερα χρόνια:

«Ο πατέρας μου, Νικόλαος Μεταξάς, είχε μεγάλο πάθος με την ιστορία!», μου λέει ο κ. Μεταξάς. «Ο φίλος του Νικόλαος Πλάτωνας, γνωστός αρχαιολόγος και έφορος αρχαιοτήτων Ηρακλείου, τον έβλεπε να μαζεύει διάφορες συλλογές και του πρότεινε να του δώσει άδεια να συλλέγει αρχαία, γιατί τα έκλεβαν. Έτσι, απέκτησε άδεια συλλέκτη αρχαίων το 1959, ώστε να αγοράζει αρχαία εμποδίζοντάς τα να βγουν στο εξωτερικό. Ο Πλάτωνας τον καθοδηγούσε να αναζητά σφραγιδόλιθους, οικογενειακές σφραγίδες με απίστευτη μικροτεχνία που τα έκλεβαν εύκολα. Ο πατέρας μου ήταν πάντα παθιασμένος, επένδυσε πολλά χρήματα εκεί. Αγόραζε και τηλεφωνούσε στον έφορο, έρχονταν εκτιμητές και καταχωρούνταν στη συλλογή. Δημιούργησε μια συλλογή από 2229 αρχαία αντικείμενα που χρονολογούνται από την 4η χιλιετηρίδα π.Χ. έως τον 3ο αιώνα μ.Χ.. Όταν μεγάλωσε, το 1997 τα δώρισε άνευ όρων στο κράτος ως φυσικό αποδέκτη αυτών των αντικειμένων. Σήμερα βρίσκονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου. Για την ηθική της δωρεάς του αυτής και τη συμβολή του στη διατήρηση και ανάδειξη ενός σημαντικού μέρους της εθνικής μας κληρονομιάς, η Ακαδημία Αθηνών τον βράβευσε με την ύψιστη τιμή, το Χρυσό Μετάλλιο».

Καφές στη χόβολη σε ένα από τα καφέ του ξενοδοχείου

Σχετικά με το θέμα του τουρισμού ως βασική πηγή ανάπτυξης, ο κ. Μεταξάς αναφέρει ότι «είναι ο βασικότερος πυλώνας ανάπτυξης κι ευημερίας, επικουρούμενος από τον πρωτογενή τομέα, τα τοπικά προϊόντα που μόνο με αυτά απογειώνεται και γίνεται μοναδικός ο τουρισμός. Η Ελλάδα δεν έχει βιομηχανία και αν την αξιοποιούσε, θα ήταν χρησιμότερη στην παραγωγή ενέργειας ή την εκμετάλλευση και μεταποίηση των πόρων. Οι αγορές γύρω αναπτύσσονται κι ο ανταγωνισμός θα γίνεται σκληρότερος. Όταν βελτιωθεί η κατάσταση και είναι ασφαλέστερη η Τουρκία ή η Αίγυπτος, δεν θα μπορούμε να σταθούμε αν δεν έχουμε αποκτήσει ταυτότητα ως ελληνικός τουρισμός, αν δεν αξιοποιούμε τον τοπικό μας πλούτο ή και τα μνημεία μας αντί να τον καταστρέφουμε ή να τον κρύβουμε».

Μπορούμε να πούμε ότι αναπτύσσεται στην Ελλάδα ο συνεδριακός τουρισμός; «Έχει χτυπηθεί τελευταία. Αρχικά λόγω κρίσης και ανασφάλειας, capital controls, λόγος για grexit κλπ. Εκεί χάσαμε κόσμο που βρήκε αλλού στέγη. Πρόσφατα δε, υπάρχει μια νέα ρύθμιση για τον έλεγχο των δαπανών των φαρμακευτικών κυρίως εταιρειών, σύμφωνα με την οποία, αν μια επιχείρηση δεν είναι αποκλειστικά συνεδριακό κέντρο, αποκλείεται από τη φιλοξενία συνεδρίου. Αν είσαι πεντάστερο ξενοδοχείο, τόσο το χειρότερο. Ενώ λοιπόν έχεις κάνει μια επένδυση για χιλιάδες συνέδρους, την οποία έχει επιδοτήσει το κράτος, τώρα σου απαγορεύει να την αξιοποιήσεις. Κι είναι κρίμα, γιατί η χώρα έχει πλέον μεγάλη ζήτηση ως προορισμός».

Φαίνεται ότι υπάρχουν κι άλλα σημεία όπου η πολιτεία ή το θεσμικό πλαίσιο μπορεί ν’ αποτελέσει ανασταλτικό παράγοντα: «Επενδύσαμε πολλά εκατομμύρια για να φτιάξουμε ένα ιδιωτικό πανεπιστήμιο στην Κρήτη, πιστεύοντας στις διακηρύξεις για την ισοτιμία των πτυχίων. Το Μινωικό πανεπιστήμιο έβγαλε δυο φουρνιές διοίκησης τουριστικών επιχειρήσεων, αλλά τελικά έκλεισε γιατί δεν αναγνωρίζονταν το νομικό υπόβαθρο, παρέμενε κέντρο ελευθέρων σπουδών. Επίσης κοπιάσαμε 80 περίπου επιχειρήσεις να κάνουμε γήπεδο γκολφ, αλλά δεν φαίνεται να προχωρά παρόλο που υπάρχουν οικολογικές μέθοδοι εξοικονόμησης ενέργειας».

Δραστηριότητες με παιδιά

Τι θα συμβουλεύατε τα παιδιά σας, να κάνουν ή να αποφεύγουν; «Δεν θα τα συμβούλευα! Τους μεταφέρω εμπειρίες και σκέψεις, σα να τους μπολιάζω. Αν αρχίσεις τις διδασκαλίες τη στιγμή που ο νέος άνθρωπος ξεκινά να κατακτήσει τον κόσμο, τον έχασες! Τα παιδιά μπορεί να μη θέλουν αυτό που έχεις να τους δώσεις. Έχω κρατήσει κάτι που έλεγε ένα από τα παιδιά του καπετάν Βασίλη Κωνσταντακόπουλου, όταν εκείνος πέθανε, για τη διαδοχή: Τους έλεγε ότι αν αποτύχουν, θα φταίει αυτός. Γιατί αν στη σκυταλοδρομία πέσει η σκυτάλη, φταίει αυτός που τη δίνει, γιατί αυτός βλέπει και τη σκυτάλη και το χέρι που είναι να την πάρει».