Ο Μιχαήλ Μπαρίσνικοφ έμαθε την ιστορία του Βάτσλαβ Νιζίνσκι όταν ξεκίνησε χορό στα δώδεκά του χρόνια, στην Ακαδημία Βαγκάνοβα στο τότε Λένιγκραντ. Στη δεκαετία του ’60 στη Σοβιετική Ένωση ο θρύλος του Νιζίνσκι, του τελειότερου χορευτή του κόσμου και των Ρώσικων Μπαλέτων (Ballets Russes) κρατιόταν σε μια ήρεμη λήθη. Το μόνο που υπήρχε από τον Νιζίνσκι ήταν το κοστούμι του από το Le Specter de la Rose, καλυμμένο με ξεθωριασμένα πέταλα, σε μια γυάλινη θήκη. Ο κόσμος των «Ρώσικων Μπαλέτων» ήταν πολιτικά μολυσμένος, αφού ο περίφημος ιμπρεσάριός τους, Σεργκέι Ντιαγκίλεφ, πήρε τους καλύτερους χορευτές, έφυγαν στη Δύση και δεν επέστρεψαν ποτέ.

Ο Μπαρίσνικοφ λέει σε κάθε συνέντευξή του, πως με τον Νιζίνσκι έχει μόνο ένα κοινό, «υπήρξαμε και οι δυο παιδιά της επαρχίας που εκπαιδευτήκαμε στο Μαριίνσκι και αφού το εγκαταλείψαμε, δεν επιστρέψαμε ποτέ. Αυτό είναι το μόνο πράγμα που ενώνει τον μέγα Νιζίνσκι κι εμένα. Κατά τα άλλα, ακολουθήσαμε διαφορετικές κατευθύνσεις και είχαμε διαφορετικές προθέσεις. Ήταν ο τελειότερος χορευτής που έχω δει. Είχε σπάνια καθαρότητα προθέσεων: ήταν άνθρωπος και καλλιτέχνης ταυτόχρονα. Ακόμη και στις πιο δυστυχισμένες και τραγικές του στιγμές, πίστευε ότι ο Θεός θα του έλεγε τι να κάνει, θα του έδειχνε ποιος είναι ο σωστός δρόμος. Όσο για την κληρονομιά του, είναι απλό: μετατόπισε την προοπτική για όλους».

 Ρόμπερτ Γουίλσον – Μιχαήλ Μπαρίσνικοφ Γράμμα σ’ έναν άντρα

Ρόμπερτ Γουίλσον – Μιχαήλ Μπαρίσνικοφ, Γράμμα σ’ έναν άντρα

O μεγαλύτερος χορευτής της εποχής μας, ο οποίος κατά τη διάρκεια της μακράς καριέρας του έχει χορέψει σχεδόν όλους τους ρόλους του Νιζίνσκι, κλασικούς και μη κλασικούς, με μια χειρονομία ερμηνεύει την προσωπικότητα του σπουδαιότερου χορευτή όλων των εποχών. Ο Νιζίνσκι έλαμψε με την εκτυφλωτική ταχύτητα μιας φλεγόμενης σφαίρας στο γαλαξία του χορού, πριν βυθιστεί στην τρέλα και πριν η σταδιοδρομία του λήξει άδοξα στα 29 του χρόνια. Μέχρι σήμερα, το όνομά του έχει κάτι από το μύθο των σταρ που χάνονται νωρίς, χωρίς να φθαρούν από το χρόνο. Ο Νιζίνσκι είναι ένας μύθος του χορού και λόγω της ουσίας του έργου του, ακριβώς επειδή τοποθέτησε την τόσο αφηρημένη εικόνα του χορού σε ένα πλαίσιο, όπως δεν είχε τοποθετηθεί μέχρι τότε.

Κανένας χορευτής σήμερα δε θα διανοούνταν να αποτολμήσει να ανέβει στη σκηνή για να παραστήσει τον Ντιαγκίλεφ. Ο Μπαρίσνικοφ είναι σαφής ως προς αυτό, «Είναι μια παράξενη παράλληλη ιστορία για τη φωνή αυτού του ατόμου, όχι τη φυσική του κατάσταση ». Ενώ στο παρελθόν είχε απορρίψει δεκαπέντε προτάσεις (ανάμεσά τους και μια από τον Ίγκμαρ Μπέργκμαν) σχετικά με το να ενσαρκώσει τον Νιζίνσκι, πριν από τέσσερα χρόνια όταν συνεργάστηκε με τον Μπομπ Ουίλσον στο The Old Woman του Δανιήλ Χαρμς, το αποφάσισε με ένα «ή τώρα ή ποτέ» γιατί «Ο χρόνος κυλά γρήγορα και δεν θα μπορώ να είμαι μόνος στη σκηνή για μια ολόκληρη ώρα όταν περάσω τα 70».

 Ρόμπερτ Γουίλσον – Μιχαήλ Μπαρίσνικοφ, Γράμμα σ’ έναν άντρα

Ρόμπερτ Γουίλσον – Μιχαήλ Μπαρίσνικοφ, Γράμμα σ’ έναν άντρα

Έτσι, η παράσταση «A letter to a man», (έρχεται στην Αθήνα, στο Φεστιβάλ Αθηνών, από τις 10 έως τις 13 Ιουλίου), βασισμένη στα ημερολόγια του Νιζίνσκι που περιγράφουν την εφιαλτική κάθοδό του στον κόσμο της σχιζοφρένειας, ανέβηκε το 2015 στο Σπολέτο και από τότε περιοδεύει σε όλο τον κόσμο. Η παράσταση, αμφιλεγόμενη και ενδιαφέρουσα, δημιουργεί εκρηκτικά συναισθήματα στους κριτικούς, -άλλοι τη θεωρούν έργο τέχνης και άλλοι εξεζητημένη και πληκτική. Συμφωνούν ωστόσο στη διαπίστωση ότι ο Μπαρίσνικοφ, στα 70 σχεδόν, παραμένει ένας μεγάλος χορευτής, σαγηνευτικός επί σκηνής και ιδανικός στο ρόλο του μεγάλου Νιζίνσκι.

Ο Μπαρίσνικοφ επί σκηνής σε μια σόλο παράσταση σκιαγραφεί, υπό τους ήχους των Τομ Γουέιτς, Άρβο Περτ, Χένρυ Μαντσίνι και του Σοβιετικού φουτουριστή συνθέτη Αλεξάντερ Μοσόλοφ, τη βασανισμένη προσωπικότητα του Νιζίνσκι, τη σύγκρουση ανάμεσα στη διφορούμενη σεξουαλικότητα, τις ταραγμένες σχέσεις και την πνευματικότητα, όπως τα κατέγραψε ο ίδιος στο ημερολόγιό του, σε ένα ντοκουμέντο το οποίο είναι το μοναδικό, όπως γράφει η κριτικός χορού Joan Acocella, γραμμένο από ένα σπουδαίο καλλιτέχνη, που μαρτυρά την εμπειρία από την είσοδό του στην ψύχωση, την ώρα που αυτό συμβαίνει και όχι αναδρομικά. Ο Χένρι Μίλλερ έγραψε πώς «αν δεν είχε καταλήξει στο άσυλο, ο Νιζίνσκι-συγγραφέας θα γινόταν ισάξιος με τον Νιζίνσκι-χορευτή» και δεν είναι ο μόνος που έχει αναφερθεί στη λογοτεχνική αξία αυτών των ημερολογίων.

 Ρόμπερτ Γουίλσον – Μιχαήλ Μπαρίσνικοφ, Γράμμα σ’ έναν άντρα

Ρόμπερτ Γουίλσον – Μιχαήλ Μπαρίσνικοφ, Γράμμα σ’ έναν άντρα

Τα ημερολόγια μιας ιδιοφυΐας από την αποθέωση στη σχιζοφρένεια

 

Στις 19 Ιανουαρίου του 1919, ο 29χρονος Βάτσλαβ Νιζίνσκι χορεύει τελευταία φορά μπροστά σε λίγους θεατές, ενώ η καριέρα του βρίσκεται σε κατακόρυφη πτώση. Η παράσταση θα έχει μοιραίο τέλος. Το ίδιο βράδυ, τον στέλνουν στο φρενοκομείο. Η καριέρα του έχει κρατήσει λιγότερο από μια δεκαετία, έχουν περάσει μόνο επτά χρόνια από τις 29 Μαΐου του 1912 όταν χόρεψε «Το απομεσήμερο ενός φαύνου» που έμελλε να μείνει στην ιστορία όχι μόνο γιατί ήταν η πρώτη χορογραφική δουλειά του, αλλά και γιατί άλλαξε μια για πάντα το ύφος του χορού με το μοντερνισμό του. Έχει περάσει λιγότερο από μια δεκαετία από τη στιγμή που όλο το Παρίσι είχε το όνομα «Νιζίνσκι» στο στόμα του. Από το 1919 μέχρι το τέλος της ζωής του, το 1950, ο Νιζίνσκι μπαινοβγαίνει στα ψυχιατρεία.

O Nιζίνσκι στο "Afternoon of a Faun," το 1912

O Nιζίνσκι στο “Afternoon of a Faun,” το 1912

«Τα ημερολόγια του Νιζίνσκι» είναι οι προσωπικές σημειώσεις που κρατούσε για ένα διάστημα έξι εβδομάδων (9 Ιανουαρίου – 4 Μαρτίου 1919), μια πυρετώδης αυτοβιογραφική μαρτυρία με τις τελευταίες διαυγείς σκέψεις του για το Θεό, το σεξ, τον πόλεμο και τη φύση του κόσμου, και για τη δική του κατεστραμμένη ζωή, ενώ, φτάνοντας προς το τέλος, η παραληρηματική γραφή φέρνει στην επιφάνεια την απόλυτη διαταραχή του. Όσο ζούσε, ο Νιζίνσκι, δεν επέτρεψε σε κανέναν να το διαβάσει. Το ημερολόγιο βρέθηκε τυχαία μέσα στα προσωπικά αντικείμενα της κόρης του και πρωτοεκδόθηκε το 1936, σε μία μετάφραση από την οποία η Ρομόλα Νιζίνσκι, η σύζυγός του, είχε αφαιρέσει όλα τα ηθικώς επιλήψιμα μέρη, παραλείποντας σχεδόν το μισό κείμενο. Η πρώτη παγκόσμια έκδοση χωρίς περικοπές έγινε το 1995.

 

Ο σύντομος, ταραχώδης βίος του πιο μεγάλου χορευτή του κόσμου

 

Ο  Βάτσλαβ Νιζίνσκι (Vaslav Fomich Nijinsky) γεννήθηκε στο Κίεβο περίπου το 1889 και ήταν γιος Πολωνών χορευτών, οι οποίοι περιόδευαν στην Ρωσία. Στα εννιά του άρχισε να φοιτά στην αυτοκρατορική σχολή μπαλέτου της Αγίας Πετρούπολης, στο ίδιο σχολείο που φοίτησαν ο Μιχαήλ Φοκίν, ο Ζορζ Μπαλανσίν, η Άννα Πάβλοβα, ο Ρούντολφ Νουρέγιεφ και ο Μιχαήλ Μπαρίσνικοφ. Δε χρειάστηκε πολύς χρόνος για να καταλάβουν όλοι ότι είχαν μπροστά τους έναν χαρισματικό χορευτή μπαλέτου, έτσι όταν αποφοίτησε το 1907, άρχισε να χορεύει στο αυτοκρατορικό μπαλέτο της Αγίας Πετρούπολης, ως παρτενέρ της πρώτης μπαλαρίνας. Την ίδια χρονιά γνωρίζει τον 30χρονο πρίγκηπα Πάβελ Λβοφ, την πρώτη του πιθανώς ερωτική σχέση με τις ευλογίες της μητέρας του, που αποθάρρυνε τις σχέσεις του με γυναίκες, αφού ένας γάμος θα μπορούσε να σταθεί εμπόδιο στην καριέρα του.

Ο πρίγκιπας εξασφαλίζει στον Νιζίνσκι ένα μεγάλο διαμέρισμα, μια μεγαλοπρεπή γκαρνταρόμπα, γίνεται ο εραστής προστάτης του. Αναλαμβάνει την προστασία της μητέρας του Νιζίνσκι, η οποία ζούσε μια πολύ φτωχή ζωή. Ο Λβοφ του γνωρίζει τον δυναμικό 34χρονο Σεργκέι Ντιαγκίλεφ, θεατρικό ιμπρεσάριο και κριτικό της τέχνης, διευθυντή της επιθεώρησης «Ο κόσμος της τέχνης», όπου υποστήριζε την κοσμοπολίτικη αξία της. Ήταν αυτός που ίδρυσε τα Ρώσικα Μπαλέτα και οργάνωσε τις παραστάσεις των μπαλέτων με τους καλύτερους καλλιτέχνες της Μόσχας και της Αγίας Πετρούπολης στη Δύση. Γεννήθηκαν έτσι τα Ρωσικά Μπαλέτα, στα οποία η ιδιόρρυθμη συμβολή της χορογραφίας, της σκηνογραφίας, της καινούργιας μουσικής, δημιούργησε μια ριζική στροφή στην ιστορία του σύγχρονου χορού, που θεμελιωνόταν τώρα στην τέλεια ισορροπία όλων των αντιπροσωπευτικών, μιμικών και μουσικών στοιχείων.

Ο Νιζίνσκι στο Le Dieu Bleu

Ο Νιζίνσκι στο Le Dieu Bleu

Νιζίνσκι και Ντιαγκίλεφ γίνονται εραστές, πρόκειται για μια μοιραία συνάντηση που θα καθορίσει τις ζωές τους. Το 1909 φτάνουν στο Παρίσι και εκεί ο Νιζίνσκι χορεύει στην παράσταση Le Dieu de la Danse γνωρίζοντας μεγάλη επιτυχία. Τα Ρώσικα Μπαλέτα είναι η πιο λαμπερή και επιδραστική θεατρική επιχείρηση στην Ευρώπη, με τον Νιζίνσκι απόλυτο σταρ των χορογραφιών του Φοκίν στα έργα Les Sylphides, Scheherazade, Le Specter de la Rose, Petrouchka. Για το ακροατήριο ο Νιζίνσκι ήταν κάτι εντελώς απρόβλεπτο, ένα θαύμα.

Στο Παρίσι, Νιζίνσκι και Ντιαγκίλεφ ζουν μέσα στην αίγλη μιας ατμόσφαιρας σκανδάλου. Ζουν ανοιχτά ως εραστές και κάποιοι λένε ότι οι ρόλοι του Φοκίν για τον Νιζίνσκι ήταν συχνά αμφιφυλόφιλοι και έντονα σεξουαλικοί. Ο ίδιος είναι πρωταγωνιστής «φανταστικών μύθων», ο σαγηνευτικός σχεδόν εξωτικός χορευτής με την ισχυρή προσωπικότητα επί σκηνής που ενσάρκωνε ανυπόκριτα όλη τη διεστραμμένη φαντασία του fin de siècle, στα παρασκήνια ήταν αφελής, ντροπαλός, υποχωρητικός – σχεδόν κενός.

Ο Ντιαγκίλεφ επίσης τον ενθαρρύνει να ασχοληθεί και με τη χορογραφία και του δίνει γι’ αυτό τον σκοπό τους καλύτερους χορευτές να τον πλαισιώσουν, καθώς και όλα τα δυνατά μέσα. Ο Νιζίνσκι εργάζεται σκληρά και τα τέσσερα επόμενα μπαλέτα, τα L’Après-midi d’un faune (1912), Le Sacre du printemps (1913), Jeux (1913), και Till Eulenspiegel (1916), μπορεί μεν να ήταν οικονομικά αποτυχημένα, όμως χαρακτηρίστηκαν ως ρηξικέλευθες παραστάσεις, μνημείο μοντέρνας χορογραφίας, που δεν έμοιαζαν με τίποτα με αυτά που προηγουμένως ο κόσμος ονόμαζε μπαλέτο.

Τα έντεκα λεπτά που έχουν σωθεί από τη χορογραφία, αρκούν για να δείξουν τον τρόπο με τον οποίο ο Νιζίνσκι μετατόπισε τα μπαλέτα προς τον μοντερνισμό. Οι χορογραφίες του προκάλεσαν αναταραχή, οι θεατές στο θέατρο των Ηλυσίων Πεδίων σχεδόν εξεγέρθηκαν στη διάρκεια της παράστασης «Ιεροτελεστία της Άνοιξης». Μια νέα εποχή ανοίγει για το χορό και τη σύγχρονη αντίληψή του. Οι χορευτές είναι σήμερα, στον 21ο αιώνα, αυτό που ήταν τότε ο Νιζίνσκι. Το εργαλείο είναι ένα: το σώμα που έχει μυαλό, φωνή, ψυχή και έκφραση. Οι Παριζιάνοι άρχισαν να τον αναφέρουν ως «le dieu de la danse», είναι πιθανό η ιδέα του αυτή ότι ήταν θεός να ξεκίνησε από την εμπειρία του να ονομάζεται θεός από το παριζιάνικο κοινό.

Ο Νιζίνσκι και ο Στραβίνσκι στο ανέβασμα της "Πετρούσκα"

Ο Νιζίνσκι και ο Στραβίνσκι στο ανέβασμα της «Πετρούσκα»

Η φήμη γύρω από το όνομά του φέρνει ένα κοινωνικά ανίκανο αγόρι σε θέση να μη μπορεί να διαχειριστεί τη διασημότητά του. Η χορογραφική του καριέρα ήταν ένας εφιάλτης. Έπρεπε να αντιμετωπίσει κοινό, κριτικούς και χορευτές. Οι χορευτές των Ballets Russes είχαν εκπαιδευτεί στο ακαδημαϊκό ύφος. Για να τους εξαναγκάσει να ξεχάσουν όλα αυτά και να μετακινούνται σαν φιγούρες σε μια αρχαία ζωφόρο χρειαζόταν πειθαρχία, υπομονή και άριστες επικοινωνιακές δεξιότητες: ακριβώς αυτά που του έλειπαν.

Την ίδια στιγμή, η σχέση του με τον Ντιαγκίλεφ περνάει κρίσεις. Ο Ντιαγκίλεφ φαίνεται να εγκαταλείπει καλλιτεχνικά τον Νιζίνσκι, ο οποίος το καλοκαίρι του 1913 σε μια περιοδεία των μπαλέτων στη Νότιο Αμερική παντρεύεται την 22χρονη Ρομόλα ντε Πούλτσκι, κάτι που εξοργίζει τον Ντιαγκίλεφ. Τον απολύει και αυτή είναι η αρχή του τέλους. Ο Νιζίνσκι χάνει στην ουσία τα πάντα. Γιατί του ήταν πολύ δύσκολο να συνεργαστεί με οποιοδήποτε άλλο μπαλέτο, ένα «κανονικό» μπαλέτο.

Νιζίνσκι και Ταμάρα Καρσάνιβα, Ζιζέλ, 1910

Νιζίνσκι και Ταμάρα Καρσάνιβα, Ζιζέλ, 1910

Ούτε λόγος να έχει δικά του μπαλέτα, η μόνη εμφάνισή του στο Λονδίνο, μια ταπεινωτική και δαπανηρή αποτυχία, θεωρείται και η αρχή της νευρικής του κατάρρευσης. Ένα χρόνο αργότερα γεννιέται η πρώτη του κόρη, Κίρα. Το 1916 ο Νιζίνσκι χορεύει στη Μετροπόλιταν Όπερα της Νέας Υόρκης, σε μια περιοδεία με τα Ρώσικα Μπαλέτα που κράτησε τέσσερις μήνες και από την οποία η Όπερα έχασε 250.000 δολάρια. Οι ανύπαρκτες διοικητικές ικανότητες του Νιζίνσκι προκαλούν χάος, ενώ την ίδια περίοδο αρχίζει να επηρεάζεται από τη θρησκευτική φιλοσοφία του Τολστόι και γίνεται χορτοφάγος. Την επόμενη χρονιά, στις 30 Σεπτεμβρίου 1917, έκανε την τελευταία εμφάνισή του, σε μια βραδιά που δεν μπορούσε να αντιμετωπίσει το κοινό. Ο Αρθούρος Ρουμπινστάιν τον κοίταζε δακρυσμένος να καταρρέει στη σκηνή, λεπτό προς  λεπτό. Ήταν 28 ετών.

Ένα χρόνο αργότερα μετακομίζει με την οικογένειά του στο Σεν Μόριτς. Εκεί παρουσιάστηκαν τα συμπτώματα της βαριάς ψυχικής του νόσου και το 1919 οι γιατροί διέγνωσαν σχιζοφρένεια. Στις 8 Απριλίου του 1950, ο χορευτής ο οποίος λατρεύτηκε από το κοινό και έμεινε γνωστός ως ο «θεός του χορού», ενώ πολλοί τον αποκαλούσαν το «8ο θαύμα του κόσμου», πεθαίνει από νεφρική ανεπάρκεια στο Λονδίνο, έχοντας ζήσει 31 χρόνια ανάμεσα σε ψυχιατρικά ιδρύματα και ιδιωτικό εγκλεισμό με φάρμακα στο σπίτι του. Ο μεγαλύτερος μύθος του χορού του 20ού αιώνα, περνά στην αθανασία.

Γράμμα σ’ έναν άντρα 

Από τo βιβλίο «Το ημερολόγιο του Νijinsky» – εκδ. Nεφέλη, 1981 σε μετάφραση Βερονίκης Δαλακούρα

 

«Δεν ξέρω πώς να σας αποκαλέσω, αφού μου είναι αδύνατο να σας δώσω ένα όνομα που να σας ταιριάζει. Σας γράφω, πιστέψτε με, χωρίς αποστροφή, χωρίς εχθρότητα, όσο πιο ήρεμα μπορώ. Δεν έμαθα ποτέ να λέω όμορφες φράσεις, ωστόσο, μπορώ με ευχαρίστηση να σας πω τι σκέφτομαι.

Δε σας φοβάμαι, ξέρω πως στο βάθος της καρδιάς σας δε με μισείτε. Σας αγαπώ, σαν ανθρώπινο πλάσμα, μα δεν επιθυμώ, μαζί σας πια, καμιά συναλλαγή. Και κάτι ακόμη που θέλω να ξέρετε, είναι ότι δεν έπαψα να εργάζομαι ούτε στιγμή. Δεν είμαι ένας νεκρός άνθρωπος. Πώς θα μπορούσα, άλλωστε, όταν εντός μου κατοικεί ο Θεός κι εγώ σ’ Αυτόν! Μ’ απασχολεί ο χορός κάθε στιγμή, και συνεχώς προοδεύω. Καμιά φορά γράφω κιόλας, αν μπορώ, δεν χρησιμοποιώ, όμως, τα όμορφα λόγια που, τόσο εσείς αγαπάτε. Εμένα δε μ’ ενδιαφέρει να οργανώνω θεατρικά συγκροτήματα, είναι η τύχη της ανθρωπότητας που με απασχολεί.

Εσείς, εσείς είστε πεθαμένος, ο θάνατος διακρίνεται πίσω απ’ τα έργα σας.

Ξέρω πως είστε ο χειρότερος εχθρός μου, δεν μπορώ λοιπόν να σας πω φίλο, ωστόσο αυτό δε σημαίνει ότι σκέφτομαι κακό για σας: η αντιπάθεια έχει το στίγμα του θανάτου, και γω πλημμυρίζω ζωή… Είστε κακός, ενώ εγώ σας αγαπώ, (με μια αγάπη βαθιά και διεισδυτική), την ανθρωπότητα την αγαπώ όπως ο καλός Ντοστογιέφσκι.

Έχετε πει ότι είμαι τρελός, εγώ πιστεύω ότι ο τρελός είστε εσείς. Σας αρέσει να ταπεινώνετε τους ανθρώπους, εγώ αρνούμαι να υποκύψω. Δεν θέλω αυτό το χαμόγελό σας που ο θάνατος ζωγραφίζει. Το δικό μου έχει χαθεί, δεν έχω, όμως, τύψεις γιατί δεν κατέστρεψα τίποτε. Σκοπός του γράμματός μου δεν είναι να σας διασκεδάσει, σας γράφω, αντίθετα, για να σας κάνω να κλάψετε. Είμαι ένα πλάσμα ευαίσθητο, λογικό, ενώ εσείς, μ’ όλο που δεν στερείσθε κρίσεως, δεν έχετε καμιά ευαισθησία και τα αισθήματά σας είναι καταστροφικά. Ορκιστήκατε να με καταστρέψετε, όταν εγώ σκεπτόμουν να σας σώσω. Σας αγαπώ, ελπίζοντας έτσι να δω ευτυχισμένο τον άνθρωπο που με μισεί, κι εύχεται τη δυστυχία μου.

Γνωρίζω τη δολιότητά σας. Όταν ακόμη ζούσα μαζί σας, τα νεύρα μου ξέσπαγαν συχνά, όμως, το πνεύμα μου ήταν πάνω απ’ αυτά τα παιδιαρίσματα, γιατί ο Θεός βρισκόταν στο πλευρό μου. Αντίθετα, εσείς δεν είστε παρά ένα θηρίο που παντελώς αγνοεί τον έρωτα.

Μην σκέφτεστε, μην με παραφυλάτε: δεν είμαι πια δικός σας και σεις δεν μου ανήκετε – και τα αισθήματά μου δεν άλλαξαν: “δικός σας”, αλλά με επιφύλαξη. Στο παρελθόν, ακολουθώντας το παράδειγμά σας, είχα ξεχάσει το Θεό – μονάχα εγώ τον ξαναβρήκα. Η καταστροφή σας διασκεδάζει, σας αρέσει ο θάνατος παρ’ όλο τον τρόμο που σας προξενεί, ενώ εγώ τον θεωρώ κάτι το φυσικό, κάτι απ’ όπου όλοι θα περάσουμε – όντας λοιπόν προετοιμασμένος, δεν τον φοβάμαι καθόλου. Αγαπώ τον έρωτα, αλλά δεν είμαι μόνο σάρκα και αίμα, είμαι όλος μία ψυχή, όλος πνεύμα… Είμαι ο έρωτας… Δεν δείξατε κατανόηση που θα μας επέτρεπε να ζήσουμε μαζί σαν αληθινοί φίλοι. Σας εύχομαι κάθε καλό.

Θα έπρεπε πολλά να σας εξηγήσω. Μάθετε μόνο πως δεν σκοπεύω να ξαναδουλέψω μαζί σας. Ακολουθούμε δρόμους πολύ διαφορετικούς. Εσείς είστε υποκριτής, εγώ δεν θέλω να γίνω – γιατί, πέρα απ’ τη βοήθεια που μπορεί να μου προσφέρει για την επίτευξη κάποιου σκοπού καλού κι ευγενικού, η υποκρισία μού είναι ανυπόφορη.

Είστε κακός άνθρωπος – δεν είστε μήτε τσάρος, μήτε αρχηγός – δεν είστε ο Αυτοκράτοράς μου, αλλά ένας άνθρωπος φαύλος που θέλει το κακό μου, ενώ εγώ ούτε καν επιθυμώ τη δυστυχία σας – εγώ, που είμαι ένα πλάσμα τρυφερό, που προσπαθεί να γράψει για σας ένα νανούρισμα, ένα τραγούδι που θα σας αποκοιμίσει!…

Κοιμηθείτε εν ειρήνη, κοιμηθείτε, κοιμηθείτε ήσυχα».

Βασλάου Νιζίνσκυ

Info παράστασης:

Ρόμπερτ Γουίλσον – Μιχαήλ Μπαρίσνικοφ: Γράμμα σ’ έναν άντρα | 10 – 13 Ιουλίου 2017, 21:00 | Στέγη Ιδρύματος Ωνάση, Κεντρική Σκηνή