«ἀφρήτωρ – ἀθέμιστος – ἀνέστιος»

«Ανέστιος, δίχως νόμο ούτε φυλή»

Μετά την «Έκρηξη» (A Βlast) και ενώ βρίσκεται στην προ-παραγωγή της καινούργιας του ταινίας «Το Θαύμα της Θάλασσας των Σαργασσών», ο Σύλλας Τζουμέρκας επιστρέφει στο φεστιβάλ του Λοκάρνο για να παρουσιάσει εκτός συναγωνισμού τη μικρού μήκους ταινία “Α Manifesto for the Un-Communal” («Ένα Μανιφέστο για τους Απόξενους») – ένα 11λεπτο φιλμ που είναι μαζί πολυφωνικό ντοκιμαντέρ, ημερολόγιο και καθαρή προπαγάνδα, εμπνευσμένο από τα τρία απανωτά επίθετα στον στίχο 63 της ραψωδίας Ι’ της Ιλιάδας.

Μοναχές, στρατιώτες, πρόσφυγες, ψαράδες, νοικοκυρές, κορίτσια και αγόρια, περαστικοί, όλοι απόξενοι επί 11 λεπτά – και για μια ζωή – διακηρύσσουν με κέφι και την αντίστοιχη μελαγχολία το υπαρξιακό α-συλλογικό πολεμικό τους μανιφέστο.

Α Manifesto for the Un-Communal

«Τα τρία επίθετα (“ανέστιος, χωρίς νόμο ούτε φυλή”) πού ‘ναι το μότο του ντοκιμαντέρ, τα γλυκολέει νουθετώντας ένας γέροντας στον Αχιλλέα ως βρισιές και κατάρες, για να τον κάνει να υποχωρήσει σε κάτι ζοφερούς τύπους σαν τον Αγαμέμνονα. Στην ταινία, είναι πόνος, μόχθος, παράσημο και ευλογία», λέει ο σκηνοθέτης Σύλλας Τζουμέρκας.

«Οι σημερινοί απόξενοι είναι όσοι, λιγότερο ή περισσότερο ένδοξα, δραπετεύουν απ’ τη φυλή τους, όποια και ό,τι κι αν είναι αυτή. Στην ταινία, το φανταστικό τους μανιφέστο που τους το ‘γραψα εγώ, μπλέκεται και συναρθρώνεται παρέα με αληθινές και κατασκευασμένες βιογραφίες πολύ αξιοσημείωτων ανθρώπων. Αυτοί είναι οι απόξενοι, και όπως λένε στην αρχή της ταινίας “we are the un-communal and it’s the last time you’re gonna hear us use the word we”».

Α Manifesto for the Un-Communal

«Το ντοκιμαντέρ  υπερασπίζεται κάθε άναρχο εαυτό – κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσιν του άναρχου Θεού για να το πω λίγο πιο προκλητικά. Όσο για το ευθύβολα προπαγανδιστικό σινεμά, και ειδικότερα το προπαγανδιστικόντοκιμαντέρ“, υπάρχουν κάποια (λίγα) έργα του είδους που ο ευθύβολος, ενίοτε εγκληματικός, παιδαριώδης ακτιβισμός τους σε συνδυασμό με το οπτικό τους ύψος, έχουν μια μοναδική έκθεση και ένταση. Εδώ, βέβαια στο Μανιφέστο για τους Απόξενους, τα πράγματα είναι πολύ πιο ειρωνικά, γι’ αυτό και λέμε καθαρή προπαγάνδα στην περίληψη».

Α Manifesto for the Un-Communal

«Έκανα ένα πολύ ωραίο γύρισμα με το καινούργιο iphone και είχα χρόνια από την πρώτη μου μικρού μήκους «Τα Μάτια Που Τρώνε» να νιώσω ξανά αυτή τη χαρά τού εντελώς χειροποίητου σινεμά. Να σηκώνεις δηλαδή την κάμερα ανά πάσα στιγμή, να τραβάς λίγο προσεκτικά, και μετά αυτό που τραβάς να μπορεί να σταθεί μετά σε σινεμασκόπ προβολή με ικανοποιητική ποιότητα. Και δεν διάλεξα τις πόλεις. Με διαλέξανε με την έννοια του ό,τι όπου έτυχε να με καλέσουν ή να ταξιδέψω επί έξι μήνες, μπορούσα να κινηματογραφώ και να συμπληρώνω το παζλ που είχα στο μυαλό μου. Σκόπιμα, δηλαδή με συγκεκριμένο σχέδιο για κάποια από τις βιογραφίες, πήγα σε πολύ λίγα μέρη: στην Ειδομένη, στις Σέρρες, στην Ιχθυόσκαλα στο Κερατσίνι και τη Χάιφα».

Α Manifesto for the Un-Communal

«Ένα προσωπικό μανιφέστο με κανένα τρόπο δε γίνεται συλλογικό. Με κανένα. Γίνεται κατ’ επίφαση, είτε μέσω της αυταπάτης, είτε της εξαπάτησης είτε του κοινού συμφέροντος. Κατά τ’ άλλα, όπως το ‘χει πει σε μια ηχογράφηση πολύ ωραία ο Βασίλης Διοσκουρίδης παλιότερα, όταν μιλάμε για κείμενα ή εικόνες, “μονάχα η συγκίνηση αντέχει” μέσα στον καθένα μας, είτε ξεχωριστά είτε μαζί».

«Στη διάρκεια των γυρισμάτων μιλούσα, γνώριζα, ζούσα σε μέρη και καταστάσεις για λίγο, πολύ λίγο ή για περισσότερο και εφάρμοζα σ’ αυτά που έβλεπα πράγματα που είχα ήδη καταλάβει, σκεφτεί και νιώσει ή που καταλάβαινα, σκεφτόμουν και ένιωθα αντανακλαστικά εκείνη τη στιγμή. Δεν είναι ντοκιμαντέρ με αυτόν τον τρόπο όπου ο σκηνοθέτης υποτίθεται ότι παρατηρεί και μαθαίνει κλπ… Η αίσθηση του είναι πιο κοντά στη γραμμή παραγωγής Δάντη-Ουίτμαν-Πάουντ (και πιο πρόσφατα – ερήμην – του Glawogger), όπου μια ιδέα ή τα παιχνίδια της γλώσσας τού γράφοντος ανακατεύονται με το ρέψιμο ενός φαντάρου (Πάουντ) ή την πορδή ενός δαίμονα (Δάντης), ή με το θραύσμα από μια φράση κάποιου άλλου συγγραφέα – ισότιμα».

Α Manifesto for the Un-Communal

Συμπαραγωγή Γερμανίας και Ισραήλ, σινεμασκόπ γυρισμένο με iphone σε πολλούς τόπους και χώρες (Αθήνα, Βερολίνο, Ρώμη, Oρμπετέλο, Χάιφα, Ιερουσαλήμ, Τελ Αβίβ, κ.α.), το Μανιφέστο για τους Απόξενους συντέθηκε από τον Σύλλα Τζουμέρκα στο πλαίσιο της σπονδυλωτής ταινίας ντοκιμαντέρ μεγάλου μήκους Οut-of-Place, μιας πρωτοβουλίας του Gesher Multicultural Fund για την προώθηση κοινωνικών αλλαγών μέσα από τη δύναμη του ντοκιμαντέρ μικρού φορμά.

Ως ανεξάρτητη μικρού μήκους, η ταινία θα προβληθεί σε παγκόσμια πρεμιέρα στο Τμήμα Fuori Concorso του Φεστιβάλ Λοκάρνο, όπου προβάλλονται εκτός συναγωνισμού, ταινίες μικρού και μεγάλου μήκους, video essays και ντοκιμαντέρ γνωστών σκηνοθετών.

Την πρωτότυπη μουσική της ταινίας υπογράφουν οι drog_A_tek και το μοντάζ η Κάτριν Ντίτσελ. Συμμετέχουν οι Μαρία Φιλίνη, Γιούλα Μπούνταλη και Αγγελική Παπούλια, ένω συμπληρωματικούς διαλόγους ηχογράφησαν ο σκηνοθέτης Νόαζ Ντέσε και ο Μάκης Παπαδημητρίου.

Κάτριν Ντίτσελ & Σύλλας Τζουμέρκας

Κάτριν Ντίτσελ & Σύλλας Τζουμέρκας

Κεντρική φωτογραφία άρθρου: (αριστερά) ©Spiro Stergiou