Όταν άρχισα να σκέφτομαι το άρθρο μου με αφορμή τη Record Store Day, θυμήθηκα ένα αγόρι του σχολείου μου που διέφερε από τ’ άλλα και αγαπούσε πολύ τους δίσκους. Έκανε πάρτι με τις ωραιότερες μουσικές και μας εξηγούσε την αξία του βινυλίου και πώς το φρόντιζε. Μ’ αυτό το αγόρι ήμασταν σχεδόν όλες ερωτευμένες – και δεν ξέρω αν θα ήμασταν, αν δεν υπήρχαν οι δίσκοι!

Στις 21 Απριλίου γιορτάζεται κάθε χρόνο, παντού στον κόσμο, η Record Store Day. Μια γιορτή για τα ανεξάρτητα δισκοπωλεία που ξεκίνησε στην Αμερική πριν από 11 χρόνια πριν και πλέον είναι μια μεγάλη εταιρεία με τεράστιο μάρκετινγκ. Εξακολουθεί να αποτελεί, πάντως, μια αφορμή να μιλήσουμε και να γιορτάσουμε το βινύλιο – που παραμένει ερωτικό. Με ανθρώπους που αγαπούν και στηρίζουν, ο καθένας με τον τρόπο του, την παραγωγή και διάδοση του βινυλίου:

 

Δημήτρης Μπούρας / Inner Ear Records

Ο Δημήτρης Μπούρας από την ελληνική δισκογραφική εταιρεία Inner Ear η οποία κυκλοφορεί και σε βινύλια την κάθε νέα δουλειά που υποστηρίζει, σχολιάζει: «Η Record Store Day ξεκίνησε ως γιορτή για τα ανεξάρτητα δισκάδικα και παραμένει κίνητρο για να επισκεφθεί ο κόσμος αυτά τα φυσικά σημεία πώλησης. Μετά άρχισαν πολλά πάρτι και άλλα πράγματα εκτός αντικειμένου και ξέφυγε, άρχισε η εκμετάλλευση και η εμπορευματοποίηση. Βγαίνουν δίσκοι σε πολύ μικρό τιράζ και πολύ ακριβοί, που τρέχουν να τους αρπάξουν και μετά τους πουλάνε σε εξωφρενικές τιμές στο διαδίκτυο. Πάντως μ’ αρέσει που γιορτάζουμε τα δισκάδικα έστω κι έτσι!

«Η ζήτηση είναι μεγάλη και τα εργοστάσια λίγα»

Δεν θέλουμε να είναι συλλεκτικοί οι δίσκοι μας, ούτε να κοστίζουν μια περιουσία σε μεταπωλήσεις, αλλά να είναι αισθητικά και ηχητικά καλοί, εκεί δεν κάνουμε εκπτώσεις. Συνεργαζόμαστε με γραφίστες και καλλιτέχνες. Είναι δεδομένα τα πράγματα στην παραγωγή βινυλίου και το κόστος δεν έχει πέσει – αντιθέτως. Η ζήτηση είναι μεγάλη και τα εργοστάσια λίγα, οπότε είναι δεδομένες οι καθυστερήσεις. Τα εργοστάσια παραγωγής είναι κυρίως σε Γερμανία, Τσεχία, Αγγλία… Γίνονται απόπειρες και στην Ελλάδα, αλλά είναι ακριβό να αγοράσεις πρέσα βινυλίου.

Πολλές κυκλοφορίες βγαίνουν σε βινύλιο εξ ολοκλήρου. Έχει αυξηθεί το ενδιαφέρον του κόσμου και η παραγωγή. Το βινύλιο αντιμετωπίζεται με μεγαλύτερο σεβασμό, είτε λόγω φορμάτ -ως vintage, έργο τέχνης-, πολλοί θεωρούν ότι βγάζει καλύτερο ήχο απ’ το cd. Η πτώση των πωλήσεων των cd είναι μεγάλη, έχουν απαξιωθεί. Γιατί; Ίσως λόγω της ευκολίας που το παίρνεις, το δίνουν ελεύθερα, δώρα σ’ εφημερίδες, κρέμονται σε περίπτερα… Η γενιά των δεκαοχτάρηδων ενδιαφέρεται περισσότερο για το βινύλιο, ίσως λόγω γενικότερου κλίματος, λόγω μόδας, ενδιαφέρονται για τη φυσική του μορφή. Ενώ οι εικοσιπεντάρηδες – τριαντάρηδες πιο δύσκολα αγοράζουν, γιατί μεγάλωσαν με την έκρηξη του ίντερνετ και τους κάνει εντύπωση ν’ αγοράσει κανείς κάτι. Το download είναι ένα δεδομένο της εποχής. Προφανώς έβλαψε τις πωλήσεις, παρ’ όλα αυτά, εν μέρει βοήθησε κόσμο να έρθει σε επαφή με διάφορα είδη μουσικής, να έχει πρόσβαση, οπότε εύκολα μπορεί να σ’ ακούσει κάποιος που δεν θα σε άκουγε στο παρελθόν από την άλλη άκρη της γης.

Ένας αγαπημένος μου δίσκος είναι το Evol (αναγραμματισμός του Love!) των Sonic Youth. Στις 4 Μαΐου 2018 είναι και η επίσημη κυκλοφορία του νέου δίσκου των Στέρεο Νόβα, Ουρανός. Είμαστε χαρούμενοι που έχουμε αυτή την τιμή, μετά από 21 χρόνια, κι ανυπομονούμε! Είναι ένας πολύ καλός δίσκος που δεν είναι 90’s, αλλά ούτε και ακολουθεί αγχωμένος μουσικά την εποχή του. Είναι ένας δίσκος Στέρεο Νόβα 2018!

Ζαχαρίας Βρελιανάκης

Ζαχαρίας ©Δανάη Κωτσάκη

Ζαχαρίας ©Δανάη Κωτσάκη

Για τη Record Store Day ξεκίνησε κι η κουβέντα με τον Ζαχαρία Βρελιανάκη, στο κατάστημα με το όνομά του σε νέον πινακίδα, σε μια στοά-σημείο κατατεθέν στην Ηφαίστου στο Μοναστηράκι: «Αρχικά συμμετείχαμε στους εορτασμούς, μετά δεν μας άρεσε όλο αυτό που γίνεται. Είναι εταιρεία πια η Record Store Day και βγάζει πολλούς δίσκους που παίρνει από παλιότερο υλικό, αλλάζει το εξώφυλλο, βάζει ένα επιπλέον τραγούδι και είναι πολύ ακριβοί. Μοιάζει λίγο ξαναζεσταμένο φαγητό και μόδα, αν και η μέρα αυτή είναι πολύ σημαντική παγκοσμίως. Το βινύλιο είχε πέσει πολύ γύρω στο 2010-11, μετά έκανε ένα μπαμ γύρω στο ’14, που συνεχίζεται, ειδικά στο εξωτερικό.

Ζαχαρίας ©Δανάη Κωτσάκη

Ζαχαρίας ©Δανάη Κωτσάκη

Αυξάνεται η παραγωγή δίσκων και μικραίνει η ηλικία ζήτησης. Έρχονται δεκατετράχρονοι με τους μπαμπάδες τους που μου λένε ότι τους έβαλαν και κατέβασαν το πικ απ απ’ το πατάρι. Ίσως επειδή είναι μια ψυχρή εποχή όπου όλα είναι ψηφιακά, ψάχνουν το παλιό που είναι πιο αυθεντικό και πρωτότυπο. Τους αρέσει η ιδέα ότι βάζεις το κομμάτι να παίξει, έχεις μια πιο φυσική σχέση. Εν τω μεταξύ, οι μουσικές των νέων γκρουπ μοιάζουν πάρα πολύ με αυτές των παλιότερων. Νέα ροκ γκρουπ μιμούνται Floyd, Zeppelin, κ.λ.π., των οποίων βέβαια τα πρωτότυπα είχαν βγει σε βινύλιο. Η δε μουσική δεν έχει αλλάξει τα όργανά της, οπότε όλοι βασίζονται στους παλιούς. Υπάρχει λοιπόν περισσότερη εκτίμηση στο πρώτο, το παλιό. Έχουν επιστρέψει τα κλασικά πράγματα, αυτά που πριν έρχονταν με το κιλό και λέγαμε «άντε πάλι», τώρα τα ζητούν όλοι: Doors, Stones, Beatles, Gallaher, Bob Marley, Marvin Gaye… αλλά και ρεμπέτικα ή έντεχνο.

«Έχουν επιστρέψει τα κλασικά πράγματα, αυτά που πριν έρχονταν με το κιλό και λέγαμε “άντε πάλι”»

Ξεκίνησα να πουλάω στο δρόμο, μετά σε ένα μαγαζί λίγο πιο πάνω και μετά εδώ. Αγαπάω πολύ τους δίσκους κι αγόραζα. Είχα πάει στην Αμερική, που όλοι τότε ξεφορτώνονταν τους δίσκους τους – και μετά το μετάνιωσαν βέβαια!… Πρόλαβα τα yard exchanges, τότε που έφευγαν οι Αμερικανοί απ’ τη βάση στη Γλυφάδα και πήρα πολλούς δίσκους. Είχα πάει στο πρώτο παζάρι δίσκων το 1989 στο κλαμπ West, στη αρχή της Βουλιαγμένης… Πολλοί πουλάνε γιατί σταμάτησαν να ακούνε ή επειδή απλά τους κληρονόμησαν. Είναι και η κρίση. Εγώ δουλεύω πολύ με τουρισμό κι έτσι βλέπω την ανάπτυξη του βινυλίου.

©Δανάη Κωτσάκη

©Δανάη Κωτσάκη

Συλλέκτες; Συναντάς τα πάντα! Έχω πάει εδώ κι έξω σε πάρα πολλά σπίτια. Έχω δει τους πιο σπάνιους δίσκους αξίας 2 ή 3 χιλιάδων ευρώ μέσα σε καφάσια σε σπίτια 25 τετραγωνικών. Συνάντησα άνθρωπο που ζούσε με το τίποτα σ’ ένα υπόγειο, αλλά είχε στερεοφωνικά των 100.000 και 30 αναλογικούς δίσκους.

©Δανάη Κωτσάκη

©Δανάη Κωτσάκη

©Δανάη Κωτσάκη

©Δανάη Κωτσάκη

Ζώης Χαλκιόπουλος ή αλλιώς Mr.Z.

O dj, μουσικός και συλλέκτης βινυλίου Ζώης Χαλκιόπουλος ή αλλιώς Mr.Z., μας μιλάει για το “μικρόβιο” του συλλέκτη: «Ο πατέρας μου έβαζε δίσκους στο σπίτι, είναι σ’ όλες τις φωτογραφίες μου.

Ξεκινάς επειδή απλά ακούς μουσική και καταλήγει όντως το αντικείμενο να είναι ισχυρότερο, σ’ ενδιαφέρει το φορμάτ, θες τους δίσκους και όλες τις εκδόσεις τους, συγκεκριμένες, επανεκδόσεις, παλιό, πρωτότυπο, νέο, κλπ! Κοιτάς το χαρτί, την αφή, την ετικέτα…

Ο Ζώης και οι δίσκοι του

Αν σου αρέσει μια μπάντα, ψάχνεις ό,τι έχει βγάλει για να τα έχεις όλα απ’ αυτήν, ακόμα κι αν κάτι δεν σου αρέσει. Είναι ανταγωνιστικό το άθλημα – τι έχεις εσύ, εγώ κλπ. Κι είναι ακριβό σπορ. Πάντα ήταν, αλλά τώρα έχουν ανέβει πολύ πλέον οι δίσκοι, και σ’ αυτό παίζει ρόλο και η Record Store Day.

Ποτέ δεν ικανοποιείσαι με λίγους δίσκους, πάντα θες παραπάνω και σε βαραίνει το ίδιο σου το χόμπι. Καθότι “χρηματιστήριο”, δίνεις και παίρνεις. Σκέφτεσαι την τιμή αγοράς, γιατί σκέφτεσαι τη μεταπώλησή του. Παίζει ρόλο και το hype που θα κάνει ένας δίσκος κι ας μην αξίζει πολλά.

Το να μαζεύεις πράγματα, ειδικά για μας τους Έλληνες, είναι πολύ συνηθισμένο. Οι συλλέκτες κάνουν δισκοβόλτες στα Εξάρχεια, στο Μοναστηράκι και στις αγορές. Ξυπνάς πρωί και ψάχνεις στα παζάρια, που είναι αρκετά στην Αθήνα, όπου μπορεί να βρεις δίσκους από σπίτια που αδειάζουν. Βρισκόμαστε όλοι μαζί εκεί και μιλάμε για παράλογα πράγματα που ακούγονται ηλίθια.

«Παίζει ρόλο και το hype που θα κάνει ένας δίσκος κι ας μην αξίζει πολλά»

Πλέον οργανώνω κι εγώ το Μπιτ Παζάαρ – το επόμενο είναι στις 13 Μαΐου. Με ενδιαφέρει να προσεγγίζω και κόσμο που δεν ξέρει, που μπαίνει στο παιχνίδι γιατί απλά θέλει ένα δίσκο. Συλλέγω πολλά είδη μουσικής. Λίγοι είναι αυτοί που περιορίζονται σ’ ένα είδος. Είναι πολύ βασική η μουσική απ’ τον τόπο σου, ελληνικής κοπής ή ελληνικοί δίσκοι γενικότερα.

Υπάρχουν πια πολλές προσεγμένες κυκλοφορίες και self releases, καθώς και νέα συγκροτήματα που βγάζουν πια μόνο βινύλιο. Το cd θεωρείται πια δεύτερο. Αν προσέξεις, βλέπεις ότι αν μια μπάντα δεν έχει κάνει δίσκο, δύσκολα μένει στο χρόνο. Αν έχει βγάλει έστω ένα maxi single, μένει.

Το εικαστικό κομμάτι; Πολλοί δίσκοι μ’ έχουν απωθήσει για τα εξώφυλλά τους. Ένα δίσκος απ’ τη ράχη μπορεί να μη φαίνεται στο ράφι, αλλά ξέρεις ότι είναι εκεί και σου χαλάει την ιστορία! Υπήρξε π.χ. ένα γιουγκοσλάβικο φολκ του ‘70 με σιχαμερό εξώφυλλο που όταν τελικά το πήρα, ήταν υπέροχο. Πολλοί μαζεύουν δίσκους για τα εξώφυλλα. Ή αναζητούν γνωστούς σχεδιαστές, όπως τα εξώφυλλα του designer Στέργιου Δελιαλή της εποχής ’60-’70 που είναι πολύ ιδιαίτερα και δίνουν μεγάλη αξία.

Ένας απ’ τους αγαπημένους μου δίσκους είναι του Serge Gainsbourg “Histoire de Melody Nelson” από ένα θεατρικό στη Γαλλία του ’70 μ’ ένα κοριτσάκι που κρατά ένα κουκλάκι. Με έχει τυραννήσει λίγο, γιατί τον έχω αναβαθμίσει τρεις φορές. Αγοράζεις πολλές εκδόσεις, γιατί είναι παλιοί οι δίσκοι και τους αναβαθμίζεις μέχρι να τον πετύχεις τέλειο, με την καλύτερη δυνατή ποιότητα δίσκου και εξωφύλλου.

Μέμα Μπινοπούλου / Stereodisc

Μιλήσαμε και με τη Μέμα Μπινοπούλου από το Stereodisc στην καρδιά της Θεσσαλονίκης, στην πλατεία Αριστοτέλους.

«Η Record Store Day ξεκίνησε σαν μια πολύ ωραία γιορτή για τα μικρά ανεξάρτητα δισκοπωλεία. Τελικά όμως τα προϊόντα τους είναι παντού, ακόμα και σε δισκάδικα πολυκαταστημάτων.

Επίσης, ενώ στη αρχή κυκλοφορούσαν ιδιαίτερες εκτελέσεις, τώρα βλέπω π.χ. τα Greatest Hits του Bruce Springsteen σε βινύλιο. Τελικά έγινε η χαρά των πολυεθνικών, μια ευκαιρία να βγάλουν χρήματα από τον κόσμο».

Ένα δισκάδικο ζει, γιατί αυτός που το έχει αγαπά πολύ τη μουσική και ξέρει ότι δεν θα βγάλει πολλά χρήματα, αλλά θα ζει αξιοπρεπώς. Το βινύλιο έχει ανέβει, όπως κι όλες οι μορφές της τέχνης.

«Όλα πλέον τυπώνονται σε βινύλιο, είναι trend»

Όλα πλέον τυπώνονται σε βινύλιο, είναι trend. Το ν’ ακούσεις έναν ολόκληρο δίσκο είναι μια ιεροτελεστία. Οι άνθρωποι που σταμάτησαν να αγοράζουν μουσική, ομολογούν ότι σταμάτησαν και ν’ ακούνε μουσική. Δεν ακούνε τα χιλιάδες κομμάτια στο σκληρό δίσκο. Χάνεται αυτό το κομμάτι της ιεροτελεστίας. Οι πραγματικοί λάτρεις της μουσικής επενδύουν στην ομορφιά του βινυλίου.

Η Μέμα με τον Tricky

Η νέα γενιά είναι πολύ πιο ανοικτή στη μουσική και στα είδη της, παλιότερα ήταν πιο γκετοποιημένη. Ίσως επειδή είναι τόσο εύκολα προσβάσιμη η μουσική κι έρχεσαι σ’ επαφή με πολλά διαφορετικά είδη. Κατεβάζουν τραγούδια, αλλά το βινύλιο είναι αντικείμενο. Έχει να κάνει με την αισθητική και είναι κάτι καινούριο για εκείνους. Γι’ αυτό έρχονται οι νεαρότερες ηλικίες στα δισκοπωλεία. Γίνονται συλλέκτες μιας τέχνης. Και μιας που λέμε για συλλέκτες, υπάρχουν αρκετοί που δίνουν ακόμα χρήματα για τη μουσική. Βλέπω να έρχονται από την Αθήνα, άλλες πόλεις κι από το εξωτερικό, ψάχνουν και μπορεί να βρουν πράγματα που ίσως δεν έχουν στη χώρα τους.

Κεντρική φωτογραφία άρθρου: ©Δανάη Κωτσάκη