Μια παράφωνη, με πλήρη άγνοια της ασχετοσύνης της και με μεγάλη ιδέα για τον εαυτό της, σοπράνο ή μια παθιασμένη, αν και ατάλαντη, λάτρις της όπερας που κερδίζει τη συμπάθεια;

Ο Γιάννος Περλέγκας σκηνοθετεί το έργο του Στήβεν Τέμπερλεϋ «Ενθύμιο» (το πρωτογνωρίσαμε πριν από μερικά χρόνια με τον τίτλο «Μαντάμ Φλο» σε σκηνοθεσία του Γιώργου Καραμίχου), που βασίζεται στη ζωή της Φλόρενς Φόστερ Τζέκινς: της καλλιτέχνιδας που έχει μείνει στην ιστορία ως η «πιο φάλτσα σοπράνο», μια «αντι-Κάλλας», που έδωσε, παρ’ όλ’ αυτά, σειρά από σόλο ρεσιτάλ, τραγουδώντας μέχρι και Μότσαρτ, ενώπιον ενός πιστού κοινού που λάτρευε να τη μισεί.

Το έργο ονοματίζεται από το συγγραφέα του ως «φαντασία», αν και μεταφέρει πραγματικά γεγονότα και περιστατικά, ίσως γιατί από το σύνολο της ζωής της Φλόρενς, την τριαντάχρονη καριέρα της και την πορεία της προσωπικής της ζωής, φέρνει στο επίκεντρο τα χρόνια της συνεργασίας της με τον πιανίστα της, Κόσμε Μακ Μουν· αυτός δίνει και τον τόνο του έργου, καθώς μέσα από τη δική του οπτική εκτυλίσσεται η όλη πλοκή. Με επίκεντρο την περίοδο από τις αρχές του ’30 μέχρι και τα μέσα της δεκαετίας του ’40, όταν πέθανε η Φλόρενς -λίγο αφότου είχε εκπληρώσει το μεγάλο της όνειρο να δώσει ρεσιτάλ στο Carnegie Hall-, το έργο εστιάζει στη γνωριμία των δύο, τη σχέση που αναπτύσσουν και προχωράει, μέσα από την εξέλιξή της, στην «αποκατάσταση» του ονόματος της τραγουδίστριας.

Φλόρενς Φόστερ Τζένκινς – Ενθύμιο

Τουλάχιστον όσον αφορά αυτήν την «αποκατάσταση», εκεί οδηγεί αδιαμφισβήτητα η παράσταση του Περλέγκα με τη βαθιά ανθρώπινη προσέγγισή της. Χωρίς ιδιαίτερα σκηνοθετικά ευρήματα ή «τερτίπια», ο σκηνοθέτης εστιάζει στους δύο ήρωες, και κατ’ αρχήν στην ιδιοσυγκρασία αυτής της γυναίκας που παρουσιάζεται μοιρασμένη ανάμεσα στο πάθος της για την όπερα και την τρομακτική αδυναμία να αντιληφθεί τη δική της ανεπάρκεια. Η Ναταλία Τσαλίκη που την υποδύεται αποδεικνύεται εύστοχη επιλογή -ακόμη και ως physique χάρη στην εύθραυστη φιγούρα της- και ενσαρκώνει με ολοφάνερη κατανόηση το ρόλο της, ισορροπώντας μεταξύ του κωμικού και του δραματικού – σχεδόν τραγικού· οι θεατές αμφιταλαντεύονται μεταξύ της απόρριψης -ή και του χλευασμού- και της, αληθινά συγκινητικής, αποδοχής της ηρωίδας, με τη δεύτερη να είναι αυτή που επικρατεί.

Φλόρενς Φόστερ Τζένκινς – Ενθύμιο

Ο έτερος ρόλος, αυτός του πιανίστα, είναι που καθοδηγεί το βλέμμα μας, αφού μέσα από τα δικά του μάτια καθορίζεται και η δική μας θέση, έτσι όπως μεταστρέφεται από την απόγνωση ή τις εκρήξεις οργής που δημιουργεί η μουσική ανεπάρκεια της Φλόρενς στην κατανόηση ενός πλάσματος ευαίσθητου και παθιασμένου, που μοιάζει να αντιδράει όπως ένα παιδί (και που γι’ αυτό μας κερδίζει).

Η χημεία των δύο ηθοποιών καθορίζει αποφασιστικά την επιτυχία της παράστασης

Ο Προμηθέας Αλειφερόπουλος έχει, έτσι, την ευκαιρία να μην υποβιβαστεί σε έναν απλώς υποστηρικτικό της βασικής «πρωταγωνίστριας» ρόλο, αλλά να πάρει από το χέρι το θεατή και να τον καθοδηγήσει στην ουσία του όλου ζητούμενου· την εκμεταλλεύεται στο έπακρο. Η χημεία, δε, των δύο ηθοποιών -πλην της ατομικής δουλειάς του καθένα με το ρόλο του- καθορίζει αποφασιστικά την επιτυχία της παράστασης.

Από εκεί και πέρα, το αποτέλεσμα αποζημιώνει και με την αισθητική του ταυτότητα· ωραία ιδέα το κρεμαστό πατάρι ως σκηνικό μιας παράστασης που συνεχώς θέτει το θέμα της αμφιταλάντευσης και εύστοχη η πολυτελής αίσθηση της όψης που αντιπροσώπευσε τη σουίτα του ακριβού ξενοδοχείου όπου ζούσε η Φλόρενς. Τα κοστούμια εμπλουτίζουν οπτικά μια φαινομενικά λιτή παράσταση, ενώ αποκτούν εξέχοντα ρόλο στην αναπαράσταση της συναυλίας στο Carnegie Hall, όταν η τραγουδίστρια επιδόθηκε σε μπαράζ μεταμφιέσεων για τις ανάγκες των σόλο της.

Φλόρενς Φόστερ Τζένκινς – Ενθύμιο

Τα βίντεο που κατά σκηνοθετική επιλογή παρεμβαίνουν στη δράση, υπενθυμίζουν το ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο και επιπροσθέτως παρέχουν πληροφορίες για την ενδεχόμενη αιτία της μουσικής ανεπάρκειας της Φλόρενς, που φέρεται να είχε προσβληθεί από σύφιλη, νόσο που επηρεάζει τη λειτουργία της ακοής.

Εντέλει, η παράσταση εγγράφεται ως μια σκηνική απόπειρα που επιθυμεί να αναμετρηθεί, πέραν του επιπέδου μιας προσωπογραφίας, με θέματα όπως η πρόσληψη της τέχνης, οι ανθρώπινες δυνατότητες και οι ανθρώπινες αδυναμίες, η αγάπη και η αποδοχή – δηλαδή με την ίδια τη ζωή. Έτσι, αφήνει την ίδια γλυκόπικρη αίσθηση.

Φλόρενς Φόστερ Τζένκινς – Ενθύμιο

Info παράστασης: Φλόρενς Φόστερ Τζένκινς – Ενθύμιο, σε σκηνοθεσία Γιάννου Περλέγκα | 4 Νοεμβρίου 2016 – 29 Ιανουαρίου 2017 | Παρασκευή, Σάββατο & Κυριακή, στις 21:00 | Είσοδος 7 – 15€ | Θέατρο Θησείον