Θέλετε να δείτε από κοντά πρωτότυπα χειρόγραφα και σχέδια του Ιουλίου Βερν, props από τις ταινίες Godzilla και Jurassic Park, το πολεμικό κράνος του Νταρθ Βέιντερ από την ταινία Star Wars: The Empire Strikes Back, το μοντέλο διαστημόπλοιου Ranger από την ταινία Interstellar και τη διαστημική στολή του Σποκ (Leonard Nimoy) από την ταινία Star Trek: The Motion Picture, πρώτες εκδόσεις εμβληματικών κειμένων, όπως το The Handmaid’s Tale της Μάργκαρετ Άτγουντ, το Fahrenheit 451 του Ρέι Μπράντμπερι, το The Hunger Games της Σουζάν Κόλινς, το Κουρδιστό πορτοκάλι του Άντονι Μπέρτζες και το 1984 του Τζορτζ Όργουελ, αλλά και να «μπείτε» στα γυρίσματα μιας sci-fi ταινίας;

Δύο χρόνια μετά την έκθεση “Digital Revolution”, η Στέγη συνεργάζεται ξανά με το Barbican του Λονδίνου για την έκθεση «Science Fiction: Ταξίδι στο Άγνωστο», παρουσιάζοντας τη μακρόχρονη επιρροή της επιστημονικής φαντασίας σε όλο το εύρος της σύγχρονης κουλτούρας. Ετοιμαστείτε για ένα ταξίδι με οδηγό την επιστημονική φαντασία: από το 19ο αιώνα στο μέλλον και πίσω στο σήμερα, στα βάθη της ανθρώπινης αντίληψης.

Η έκθεση περιλαμβάνει περισσότερα από 800 εκθέματα και χωρίζεται σε τέσσερις ενότητες (Παράξενα ταξίδια / Οδύσσειες του Διαστήματος / Θαυμαστοί Καινούργιοι Κόσμοι / Απώτατα Σύμπαντα). Εμείς, λίγο πριν ανοίξει η έκθεση στη Στέγη, σας παρουσιάζουμε σε αποκλειστικότητα ορισμένα από τα εκθέματα που θα δούμε από τη Δευτέρα στην έκθεση. Ακούμε αυτό κατά προτίμηση και ξεκινάμε την περιήγηση!

Space Odyssey -1986 - Courtesy Roger Grant Archive

Space Odyssey -1986 – Courtesy Roger Grant Archive

 

Trevor Paglen: Τροχιακό κάτοπτρο (Παραλλαγή διαμαντιού)
[Ανεξάρτητο μοντέλο για φουσκωτό διαστημικό σκάφος]

Μπαίνοντας στη Στέγη, στο ισόγειο μας υποδέχεται το έργο του Τρέβορ Πάγκλεν, που ονομάζεται Orbital Reflector (Diamond Variation), το οποίο αποτελεί μέρος της εν εξελίξει σειράς Nonfunctional Satellite, που αναπτύχθηκε σε συνεργασία με μηχανικούς αεροδιαστημιακής προκειμένου να φανταστεί ο καλλιτέχνης πώς θα μπορούσαν να έμοιαζαν τα αντικείμενα σε τροχιά εάν σχεδιάζονταν έτσι ώστε να είναι ορατά από την επιφάνεια της Γης με το μάτι, χωρίς κάποιο βοήθημα. Κατασκευασμένο από αλουμίνιο εξαιρετικής αντανάκλασης, το Orbital Reflector (Diamond Variation) είναι σχεδιασμένο για να αντανακλά το ηλιακό φως από το διάστημα στην επιφάνεια της Γης και, εφόσον εκτοξευόταν σε χαμηλή τροχιά γύρω από τον πλανήτη, θα εμφανιζόταν ως ένα έντονα φωτεινό σημείο που κινείται αργά στον ουρανό.

Η σειρά Nonfunctional Satellite [Μη λειτουργικός δορυφόρος] αποτελεί μια συνέχεια της έρευνας του Πάγκλεν πάνω στα επιχειρηματικά και στρατιωτικά συμφέροντα που βρίσκονται πίσω από την αεροδιαστημική βιομηχανία, μια έρευνα που έχει περιλάβει επίσης τον εντοπισμό και τη φωτογράφιση όλων των διαβαθμισμένων «αόρατων» διαστημικών σκαφών που βρίσκονται σε τροχιά γύρω από τη Γη.

Trevor Paglen: Τροχιακό κάτοπτρο (Παραλλαγή διαμαντιού)

Trevor Paglen: Τροχιακό κάτοπτρο (Παραλλαγή διαμαντιού)

Ρομπότ / Μοντέλα

Ναι, όπως είναι αναμενόμενο, θα δούμε πολλά ρομπότ και μοντέλα στην έκθεση, από αγαπημένες κλασικές και σύγχρονες Sci – Fi ταινίες. Μεταξύ αυτών, το ρομπότ Sonny από την ταινία I, Robot του 2004, ένα μοντέλο του Godzilla (1998), ένα κεφάλι εξωγήινου με ειδικά εφέ από την ταινία Aliens του 1986. Εκεί όμως που μάλλον θα σταθούμε λίγο περισσότερο και θα βγάλουμε οι περισσότεροι μια φωτογραφία, είναι το πολεμικό κράνος του Νταρθ Βέιντερ από την ταινία Star Wars: The Empire Strikes, του 1980 (κεντρική φωτο). Δεν θα λείπουν βέβαια και τα πρωτότυπα κράνη Stormtrooper που χρησιμοποιήθηκαν στις ταινίες Star Wars™ και Star Wars: The Empire Strikes Back (1977–80), αλλά και η διαστημική στολή του Σποκ (Leonard Nimoy) από την ταινία Star Trek: The Motion Picture (1979).

Black Mirror: 15 Million Merits 2017. Ψηφιακή προβολή
Δημιουργήθηκε από τους Charlie Brooker, Konnie Huq, Euros Lyn και Annabel Jones, με μοντάζ από τον Gus Herdman

Η παρουσία των οθονών και η εξάρτησή μας από αυτές είναι η βάση της – εξαιρετικής – τηλεοπτικής σειράς Black Mirror [Μαύρος καθρέφτης, 2011–] του Τσάρλι Μπρούκερ, η οποία διερευνά τις επιπτώσεις της τεχνολογικής προόδου στην ανθρωπότητα και τη σχέση μεταξύ της τηλεθέασης και της απάθειας στον ολοένα αυξανόμενα εικονικό κόσμο μας. Η νέα ανάθεση που παρουσιάζεται εδώ είναι βασισμένη σε ένα επεισόδιο της πρώτης σαιζόν, με τίτλο 15 Million Merits [Δεκαπέντε εκατομμύρια μονάδες], στο οποίο οι άνθρωποι ζουν σε ένα υπερβολικά τεχνητό περιβάλλον, όπου πρέπει να παράγουν πιστωτικές μονάδες παίζοντας βιντεοπαιχνίδια που ενεργοποιούν κάνοντας ποδήλατο, προκειμένου να γίνουν δεκτοί για ακρόαση σε έναν τηλεοπτικό διαγωνισμό ταλέντων, τύπου ριάλιτυ. Το 15 Million Merits, κάνοντας μια ανησυχαστική προβολή στο μέλλον της τρέχουσας τεχνολογικής πραγματικότητάς μας, θέλει να δείξει ότι η κατασκευή και διατήρηση των εικονικών μας άβαταρ γίνεται όλο και σημαντικότερη για μας σε σχέση με τον πραγματικό μας εαυτό και ότι η εξουσία που έχουμε πάνω στη ζωή μας ακυρώνεται, μέσω της υποταγής μας στις οθόνες που κυριαρχούν στη ζωή μας.

Σκηνή από το επεισόδιο 15 Million Merits της τηλεοπτικής σειράς Black Mirror

Σκηνή από το επεισόδιο 15 Million Merits της τηλεοπτικής σειράς Black Mirror

Μεγάλο αφιέρωμα σε κόμικς, περιοδικά & βιβλία

Επιλογή από κόμικς με θέμα το διάστημα  1954–1995:

Τη δεκαετία του 1920, οι εφημερίδες στις  ΗΠΑ άρχισαν να δημοσιεύουν κόμικ στριπ επιστημονικής φαντασίας: το Buck Rogers ήταν βασισμένο σε μια ιστορία που δημοσιεύτηκε στο λαϊκό εικονογραφημένο περιοδικό Amazing Stories και ενέπνευσε τα ανταγωνιστικά Brick Bradford και Flash Gordon, που όλα τους αφηγούνται απόκοσμες περιπέτειες σε εξωτικούς πλανήτες, με μυώδεις πρωταγωνιστές και ελαφρώς ενδεδυμένες ηρωίδες. Από τη δεκαετία του 1950, οι διαστημικές περιπέτειες άρχισαν να απειλούν τη θέση των κόμικς με υπερήρωες στις καρδιές (και τα χαρτζιλίκια) των παιδιών στις ΗΠΑ, με τη διάδοση των κόμικς Mystery in Space, Strange Adventures και Forbidden Worlds. Στη Μεγάλη Βρετανία, το Dan Dare (που δημοσιευόταν στο περιοδικό κόμικς  Eagle) έγινε το σημαντικότερο κόμικ στριπ επιστημονικής φαντασίας. Αναγνωρίζοντας την αυξανόμενη δημοτικότητα των περιπετειών με θέμα το διάστημα, η Marvel Comics απέτυχε να προσελκύσει τους αναγνώστες επιστημονικής φαντασίας με το Unknown Worlds of Science Fiction, σε αντίθεση με άλλους εκδότες κόμικς που σημείωσαν επιτυχία με τις διασκευές δημοφιλών τηλεοπτικών σειρών επιστημονικής φαντασίας, όπως ήταν το Star Trek και ο Dr Who. Στη δεκαετία του 1970, το Heavy Metal, η αμερικανική εκδοχή του γαλλικού πρωτοποριακού ιλουστρασιόν περιοδικού Métal Hurlant, δημοσίευσε νέους εικονογράφους, όπως τον Moebius, τον Enki Bilal ή τον Philippe Druillet, οι οποίοι επρόκειτο να κυριαρχήσουν αργότερα στη βιομηχανία.

Επιλογή από κόμικς με υπερήρωες του Χρυσού και Αργυρού Αιώνα 1939–1968

Οι ιστορίες ανθρώπων με εξαιρετικές δυνάμεις αφθονούν στην επιστημονική φαντασία. Οι σταυροφόροι με τις μπέρτες και οι κακοί που έκαναν από νωρίς την εμφάνισή τους στο ραδιόφωνο, τον κινηματογράφο και την τηλεόραση ορίστηκαν και προήλθαν από τα βιβλία κόμικς. Με τα σώματά τους εξοπλισμένα με τις τελευταίες υπέρ-τεχνολογικές συσκευές ή ενισχυμένα μέσω γενετικών μεταλλάξεων, οι πρωταγωνιστές ήταν σε θέση να κρατήσουν σε απόσταση τρελούς επιστήμονες και να προστατέψουν τον κόσμο χάρη στη διαρκώς ανανεωνόμενη ανδρεία τους: για κάθε υπερήρωα είναι έτοιμος να αναδυθεί ένα υπέρ-κακός, για να υποδουλώσει ή να σπείρει την καταστροφή ξανά και ξανά.

Μετά την εμφάνιση του Σούπερμαν στα Action Comics το 1938, τον ακολούθησαν αναρίθμητοι γενναίοι στις ΗΠΑ, οι οποίοι συχνά συνεργάζονταν  με το κράτος για τη διατήρηση του νόμου και της τάξης. Ανάμεσά τους ήταν ο Κάπταιν Αμέρικα, η Γουόντερ Γούμαν και ο Μπάτμαν. Δύο εκδοτικές εταιρείες, η Detective Comics (DC) και η Marvel, έμελλε να κυριαρχήσουν στο είδος, επινοώντας τους χαρακτήρες του Ανθρώπου-Αράχνη (Σπάιντερμαν), του Χουλκ και των X-Men. Ωστόσο, η υπόσχεση περί νόμου και τάξης δεν ήταν πάντα καλοδεχούμενη από το αναγνωστικό κοινό – ο Νοτιοαφρικανός «ήρωας» Tiger Ingwe αποδείχθηκε ένα προπαγανδιστικό εργαλείο του καθεστώτος απαρτχάιντ και, ως αποτέλεσμα, οι αναγνώστες του κόμικς από το Σοβέτο έθεσαν στο στόχαστρό τους την εκδοτική επιχείρηση Africomics, στη διάρκεια της εξέγερσης του 1976.

Επιλογή περιοδικών pulp με θέματα  «τις πόλεις του μέλλοντος» και «το τέλος  του κόσμου» 1929– 1969

Η γένεση της επιστημονικής φαντασίας ως όρου και αυτοπροσδιοριζόμενου είδους είναι το pulp, ένα φτηνό περιοδικό το οποίο τυπωνόταν σε χαμηλής ποιότητας χαρτί που παραγόταν από ξυλοπολτό, εξ’ ου και η ονομασία του (pulp = πολτός). Τον Απρίλιο του 1926, ένας εκδότης τεχνικών περιοδικών, ο Hugo Gernsback, κυκλοφόρησε  το μηνιαίο περιοδικό Amazing Stories αφιερωμένο στη scientifiction, όπως ο ίδιος την αποκάλεσε, δημοσιεύοντας μόνο φανταστικές ιστορίες στο πνεύμα των Βερν, Γουέλς και Πόε. Η εποχή των περιοδικών pulp επιστημονικής φαντασίας συνεχίστηκε μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1950, μια περίοδος που κατά γενική ομολογία θεωρείται σήμερα ο Χρυσός Αιώνας του είδους.  Με χαρακτηριστικό τους τα εντυπωσιακά εξώφυλλα, τα περιοδικά pulp συνέβαλαν στην καλλιέργεια μιας παράδοσης στην εικονογράφηση της επιστημονικής φαντασίας, απεικονίζοντας απόκοσμους εξωγήινους, τοπία μετά από ολοκληρωτική καταστροφή ή τα θαύματα του αύριο. Τα περιοδικά Wonder Stories, Astounding  και Startling Stories έπαιξαν καθοριστικό ρόλο  στα πρώτα βήματα της σταδιοδρομίας μεγάλων συγγραφέων του είδους, όπως των Isaac Asimov,  A. E. van Vogt και Robert Heinlein. Η ισχυρή  αίσθηση της κοινότητας και του οπαδικού πνεύματος που συνδέθηκε με το είδος έχει τις ρίζες της στη δημοσίευση επιστολών των αναγνωστών στα περιοδικά pulp.

Βιβλία

Ανάμεσα στα εκθέματα της έκθεσης θα δούμε πολλές πρώτες εκδόσεις διάσημων βιβλίων που έχουμε αγαπήσει, όπως τα εξής:

– Francis Bacon, New Atlantis (1626, Η Νέα Ατλαντίδα)
– Jonathan Swift, Gulliver’s Travels (1726, Τα ταξίδια του Γκιούλιβερ)
– H. Rider Haggard, King Solomon’s Mines (1885, Οι θησαυροί  του βασιλιά Σολομώντα)
– Jules Verne, Robur the Conqueror (1886, Ροβήρος ο κατακτητής)
– Ray Bradbury, The Martian Chronicles (1950, Τα Χρονικά του Άρη)
– Stanisław Lem, Solaris (1961, Σολάρις)
– C. J. Cherryh, Cyteen (1988)
– Dan Simmons, Hyperion (1989, Υπερίων)
– Mary Shelley, The Last Man (1827, Ο τελευταίος άνθρωπος)
– Clifford D. Simak, City (1952)
– Nevil Shute, On the Beach (1957)
– Robert Silverberg, The World Inside (1971)
– Christopher Priest, Inverted World (1974)
– William Gibson, Neuromancer (1984, Νευρομάντης)
– Nalo Hopkinson, Midnight Robber (2000)
– China Miéville, The City and the City (2009, Η πόλη και η πόλη)

Διαδραστική εγκατάσταση Territory Studio

Αν έχετε όρεξη για κάτι πιο διαδραστικό, αυτή η εγκατάσταση είναι για εσάς, καθώς μας καλεί να «μπούμε» στα γυρίσματα της ταινίας  The Martian του Ρίντλεϊ Σκοτ, στο ρόλο του Τεχνικού Γραφικών Οθόνης στο Κέντρο Ελέγχου Αποστολής της NASA, έχοντας ενεργό ρόλο και ακούγοντας τις οδηγίες του Α΄ Βοηθού Σκηνοθέτη:

Σήμερα, γυρίζουμε διάφορες σκηνές που απαιτούν την προβολή διαφορετικού περιεχομένου στην κύρια γιγαντοοθόνη του Κέντρου Ελέγχου Αποστολής που βρίσκεται απέναντί σου. Η δουλειά σου είναι να αλλάζεις το περιεχόμενο που παίζει στη μικρή οθόνη (μόνιτορ) μπροστά σου, το οποίο, με τη σειρά του, τροφοδοτεί την κύρια οθόνη.

Κι αν τα παραπάνω σας κινούν την περιέργεια, εδώ λίγα περισσότερα λόγια για τις τέσσερις θεματικές ενότητες στις οποίες είναι χωρισμένη η έκθεση.

Παράξενα ταξίδια

Με «χάρτη» τη δουλειά των πρωτοποριακών οραματιστών του είδους, οι επισκέπτες ερευνούν τις άγνωστες και απρόσιτες περιοχές της Γης και των πλανητών. Περιπλανώνται σε χαμένες πόλεις, αντιμετωπίζουν τους δεινοσαύρους και κατακτούν μυστηριώδη νησιά. Ταξιδεύουν σε όλη την υδρόγειο, στον αέρα και βαθιά κάτω από τη θάλασσα. Από τα πρωτότυπα χειρόγραφα και σχέδια του Ιουλίου Βερν έως τα props από τις ταινίες Godzilla (κομμάτι της έκθεσης αποτελεί το μοντέλο του Godzilla) και Jurassic Park και από τη Νέα Ατλαντίδα του Φράνσις Μπέικον, τον Ροβινσώνα Κρούσο του Ντάνιελ Ντεφόε, το With the Night Mail του Ράντγιαρντ Κίπλινγκ, στα Ταξίδια του Γκιούλιβερ του Τζόναθαν Σουίφτ και το Tarzan and the Lost Empire του Έντγκαρ Ράις Μπάροουζ.

Photography by Dan Tobin Smith, design by Praline

Photography by Dan Tobin Smith, design by Praline

 

Οδύσσειες του Διαστήματος

Στη δεύτερη ενότητα της έκθεσης, αφού οι επισκέπτες έχουν εξερευνήσει πια τον πλανήτη Γη, κατευθύνονται στις Οδύσσειες του Διαστήματος, όπου συναντούν όντα από άλλους πλανήτες, διαστημόπλοια σε μέρη μακρινά. Περιηγούνται ανάμεσα σε αντικείμενα από ταινίες όπως οι Στενές επαφές τρίτου τύπoυ, Aliens, Stargate, Independence Day, καθώς και σε έργα βασισμένα στο Alien, το District 9 και το First Men in the Moon. Θα έχουν την ευκαιρία να δουν από κοντά το πολεμικό κράνος του Νταρθ Βέιντερ από την ταινία Star Wars: The Empire Strikes Back, το μοντέλο διαστημόπλοιου Ranger από την ταινία Interstellar και τη διαστημική στολή του Σποκ (Leonard Nimoy) από την ταινία Star Trek: The Motion Picture. H έκθεση φιλοξενεί, επίσης, μία κούκλα με εξωγήινη βιοστολή από την ταινία Independence Day και ένα κεφάλι εξωγήινου με ειδικά εφέ από την ταινία Aliens, δίνοντας μία γερή δόση διαστήματος σε όσους λατρεύουν τις ταινίες επιστημονικής φαντασίας.

Tο μοντέλο διαστημόπλοιου Ranger από την ταινία Interstellar

Tο μοντέλο διαστημόπλοιου Ranger από την ταινία Interstellar

 

Θαυμαστοί καινούριοι κόσμοι

Με τη Γη να γίνεται απογοητευτικά μικρή και τον Κόσμο απίστευτα αχανή, η επιστημονική φαντασία έχει επανέλθει συχνά σε περιβάλλοντα που μπορούν να οικοδομηθούν και να ελεγχθούν. Έχοντας ως όραμα τη βελτίωση του πλανήτη, στην τρίτη ενότητα, οι συμμετέχοντες επιστρέφουν στη Γη για να γίνουν μάρτυρες της πτώσης και του αφανισμού της κοινωνίας. Βλέπουν από κοντά τους τόπους και τους πολιτισμούς που δημιούργησε η ανθρωπότητα. Περιπλανώνται σε πολιτείες του μέλλοντος με πανύψηλους ουρανοξύστες και ζουν σε δυστοπικές κοινωνίες με πολέμους και πανωλεθρίες.

Στην καρδιά αυτής της ενότητας, ανακαλύπτουν κάποια από τα πιο εμβληματικά κείμενα, όπως το The Handmaid’s Tale της Μάργκαρετ Άτγουντ, το Fahrenheit 451 του Ρέι Μπράντμπερι, το The Hunger Games της Σουζάν Κόλινς, το Κουρδιστό πορτοκάλι του Άντονι Μπέρτζες και το 1984 του Τζορτζ Όργουελ. Εκτός από στιγμιότυπα από ταινίες και τηλεοπτικές σειρές, όπως το Metropolis, το Dark City και το The Prisoner, αυτή η ενότητα φιλοξενεί αρχιτεκτονικά σχέδια και σκίτσα από την πρόσφατη κινηματογραφική επιτυχία του Μπεν Γουίτλι, High Rise.

In the Future They Ate from the Finest Porcelain, Larissa Sansour, 2016. Courtesy the artist

In the Future They Ate from the Finest Porcelain, Larissa Sansour, 2016. Courtesy the artist

Απώτατα σύνορα

Εκτεινόμενη πέρα από το γεωγραφικό πεδίο, η επιστημονική φαντασία έχει εξερευνήσει το περίπλοκο τοπίο του σώματος και τους διάφορους τρόπους με τους οποίους θα μπορούσαμε να αντιληφθούμε μια αίσθηση του εαυτού μας. Στην τέταρτη ενότητα της έκθεσης, οι επισκέπτες βυθίζονται στο σώμα και το μυαλό τους και αμφισβητούν ακόμα και την ίδια την ύπαρξη της ανθρωπότητας. Με τα όρια της επιστήμης και της τεχνολογίας να διευρύνονται όλο και περισσότερο, γνωρίζουν από κοντά cyborgs, κλώνους και ρομπότ σε βιβλία-ορόσημα, όπως το Δόκτωρ Τζέκιλ και κύριος Χάιντ του Ρόμπερτ Λούις Στίβενσον και Φράνκενσταϊν της Μαίρη Σέλλεϋ, λογοτεχνικά bestsellers των Μιχαήλ Μπουλγκάγκοφ, Φίλιπ Ντικ, Φίλιπ Πούλμαν, Γουίλιαμ Γκίμπσον, αλλά και όπως οι ταινίες και οι σειρές Back to the Future, DoctorWho, Donnie Darko, eXistenZ, The Terminator, Total Recall. Συναντούν το ανδροειδές Ava, πρωταγωνίστρια της ταινίας Ex Machina, τον TARS από το Interstellar, το Robot B-9 από την τηλεοπτική σειρά Lost in Space και τον Sonny από το I-Robot, ενώ παρακολουθούν την εκδοχή της ταινίας Blade Runner που έχει φτιάξει ο Τέρενς Μπρόουντ με τη χρήση αυτόματης κωδικοποίησης.