Η Ινώ Βαρβαρίτη γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε Χημεία και στη συνέχεια Ζωγραφική στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών Αθήνας και στο Πανεπιστήμιο των Τεχνών Βερολίνου (UdK). Έχει συμμετάσχει σε πολυάριθμες ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, σε Biennale Αθήνας και Θεσσαλονίκης και τα τελευταία εφτά χρόνια είναι μέλος της καλλιτεχνικής ομάδας Campus Novel.

Από το 2011 ζει στο Βερολίνο και ενίοτε μεταξύ Βερολίνου και Αθήνας. Οι καλλιτεχνικές της πρακτικές σχετίζονται με το αρχείο και την κατασκευή της Ιστορίας μέσω ντοκουμέντων και στερεοτύπων. Αυτή τη στιγμή συμμετέχει μαζί με τον Γιάννη Δελαγραμμάτικα στην έκθεση Der Standpunkt war nur ein Aussichtspunkt (The point of view was just a viewpoint) στη Stadtgalerie PROGR της Βέρνης, όπου έρχονται σε διάλογο με τη δουλειά της Ελβετίδας εικαστικού Daria Gusberti εξετάζοντας πολιτισμικές συμβάσεις και τουριστικά στερεότυπα και το πώς αυτά διαμορφώνουν την εικόνα Ελλήνων και ξένων για την Ελλάδα.

Ινώ Βαρβαρίτη

Ινώ Βαρβαρίτη

1.

Η έκθεση στη Βέρνη είναι μια έκθεση πάνω στο φαινόμενο του τουρισμού. Πώς νομίζεις ότι μας επηρεάζει (είτε ως ντόπιους είτε ως τουρίστες) και πώς εκφράζεται αυτό στη δουλειά που παρουσιάζετε με τον Γιάννη Δελαγραμμάτικα;
Στο πλαίσιο της έκθεσης διερευνούμε ατομικές και συλλογικές προβολές καθώς και πολιτιστικές συμβάσεις, που σχετίζονται με τον τουρισμό, μέσα από την επεξεργασία εικόνων και αντικειμένων όπως τουριστικοί οδηγοί, αναμνηστικά τουριστικά αντικείμενα καθώς και προσωπικές ταξιδιωτικές φωτογραφίες. Πιο συγκεκριμένα, το εικαστικό-ερευνητικό πρότζεκτ με γενικό τίτλο The willingness to revisit έχει ήδη ξεκινήσει στο Βερολίνο το 2012, όπου συλλέγαμε και καταγράφαμε αναμνηστικά αντικείμενα – souvenir, μουσειακά κεραμικά αντίγραφα αγγείων, απομιμήσεις αγαλμάτων, καρτ-ποστάλ και φωτογραφίες/άλμπουμ ταξιδιών από υπαίθριες αγορές Ελληνικών πόλεων.

«Τα τουριστικά αντικείμενα/εικόνες διαμορφώνουν και επηρεάζουν έντονα την αντίληψη μας για έναν τόπο»

Το ενδιαφέρον μας εστίασε στις βιογραφίες αυτών των αντικειμένων/εικόνων, από τους όρους παραγωγή τους, την εμπόρευσή τους στα χαρακτηριστικά σταντ, πάγκους έξω σχεδόν από κάθε αρχαιολογικό χώρο και παραθεριστικό μέρος, στο ταξίδι τους στα χέρια των τουριστών στον κόσμο και τέλος έως τη κατάληξή τους ως «απορρίμματα» στα παζάρια. Μέσα από την εικαστική έρευνά μας διαπιστώσαμε ότι τα τουριστικά αντικείμενα/εικόνες διαμορφώνουν και επηρεάζουν έντονα την αντίληψή μας για έναν τόπο και τίθενται ερωτήματα για το πώς δημιουργείται μια στερεοτυπική θέαση του Άλλου, πώς εξωτικοποιείται και ρομαντικοποιείται η εικόνα ενός τόπου και των αρχαιοτήτων αλλά και από την άλλη πόσο συμβάλει στην προώθηση και ανάπτυξη του τουρισμού με οικονομικούς όρους και στην κατασκευή αφηγημάτων, όπως η ελληνικότητα. Οι διαφορετικές αυτές προσλαμβάνουσες δημιουργούν ενδεχόμενα και εγγραφές που αποτελούν και το σημείο εκκίνησης της έκθεσης, για να ενεργοποιηθούν συσχετισμοί, αλλαγές θέσεων, προοπτικών και παραδειγμάτων επιχειρώντας να εντοπιστούν και να φανερωθούν τα σημεία επαφής και απώθησης με το φαινόμενο του τουρισμού.

Ινώ Βαρβαρίτη - Γιάννης Δελαγραμμάτικας

Ινώ Βαρβαρίτη – Γιάννης Δελαγραμμάτικας

2.

Η τουριστική προώθηση βασίζεται πάνω στο στερεότυπο και αναπαράγει πολιτισμικές συμβάσεις. Πόσο πιστεύεις ότι επιδρά στην τοπική αισθητική η τόσο κυρίαρχη για την Ελληνική οικονομία, τουριστική βιομηχανία;
Η μεταπολεμική ανασυγκρότηση της Ελλάδας έχει συνδεθεί στενά με τον τουρισμό, που αποτελεί μια ιδιότυπη «βιομηχανία» και σημείο αναφοράς πολιτικών και οικονομικών συσχετισμών. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο οι αρχαιότητες και το ελληνικό τοπίο, πόλος έλξης για τα πρώτα κύματα τουριστών από την Ευρώπη γίνονται προϊόντα συνώνυμα του εκμοντερνισμού και της ανάπτυξης. Οι αισθητικές επιταγές λιγότερο ή περισσότερο οργανωμένες, είτε από τους κρατικούς φορείς, είτε από τις ιδιωτικές πρωτοβουλίες διαμορφώνονται σε ένα εμπορικό πλαίσιο που επιδιώκει με στρατηγικούς όρους την εξαγωγή της πολιτιστικής κληρονομιάς και της κατανάλωσής της. Η αναπαραγωγή των πολιτισμικών συμβάσεων επικεντρώνεται στη σχέση παραγωγού και καταναλωτή. Στο πρότζεκτ μας εστιάζουμε σε αυτές τις σχέσεις και συνδέσεις, εντοπίζοντας από τη μια τους αποκλεισμούς και τις συμπεριλήψεις ιστοριών και αισθητικών αλλά και από την άλλη τους συναισθηματικούς δεσμούς και εμπλοκές που γεννιούνται με τα τοπία, τους ανθρώπους, καθώς και οι εντυπώσεις που προκαλούν αυτά τα αντικείμενα/εικόνες, μια «ψευδαίσθηση» οικειότητας με το πραγματικό.

Ινώ Βαρβαρίτη-Γιάννης Δελαγραμμάτικας

Ινώ Βαρβαρίτη-Γιάννης Δελαγραμμάτικας

3.

Το θέμα του τουρισμού στην Ελλάδα, του σουβενίρ, του φολκλόρ στοιχείου και της εξωτικοποίησης που διαμορφώνουν είναι όπως βλέπω ένα on going project. Από πότε ασχολείσαι με αυτά και πόσο έχει να κάνει με το γεγονός ότι μένεις εκτός Ελλάδας; Πιστεύεις ότι όταν κανείς μένει έστω και για λίγο καιρό εκτός Ελλάδας διαμορφώνει μια πιο κριτική ματιά απέναντι στη σχέση της καρτ ποστάλ εικόνας του ειδυλλιακού Ελληνικού τοπίου με την τρέχουσα πραγματικότητα μιας χώρας σε οικονομική κρίση;
Το ενδιαφέρον μου για τις στερεοτυπικές εικόνες για την Ελλάδα υπήρχε ήδη σε παλαιότερα πρότζεκτ μου σε σχέση με τους περιηγητές και το οπτικό υλικό που παρήγαγαν στα ταξίδια τους στον ελλαδικό χώρο. Παράλληλα και ο Γιάννης Δελαγραμμάτικας ασχολείται στα δικά του πρότζεκτ με αντίστοιχες θεματικές όπως με τις μεταμορφώσεις της πολιτισμικής κληρονομιάς σε ένα παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον. Έτσι κάπως ξεκινήσαμε το 2012 το πρότζεκτ που ένα μέρος του παρουσιάζουμε στη Βέρνη.

«Η μετακίνηση προφανώς οδηγεί αναπόφευκτα σε μια μετατόπιση του τρόπου θέασης»

Στο Βερολίνο βρέθηκα το 2011 για τις σπουδές και αυτή η μετακίνηση προφανώς οδηγεί αναπόφευκτα σε μια μετατόπιση του τρόπου θέασης, έξω από ένα περιβάλλον που έχει κανείς συνηθίσει να βιώνει, ίσως αυτό συνέβαλε και στο να δω πράγματα με άλλο μάτι και να υπάρξουν εναύσματα για πρότζεκτ που μπορεί ενδεχομένως αν βρισκόμουν συνέχεια στην Ελλάδα να μην είχα εκκινήσει ή διαχειριστεί με τον ίδιο τρόπο. Γενικά το να μένεις μακριά ή να αλλάζεις τόπο για κάποιο χρονικό διάστημα και η εν δυνάμει απομάκρυνση και αποστασιοποίηση σου δίνουν μία ευκαιρία για να αναστοχαστείς πράγματα και καταστάσεις. Κάτι τέτοιο συμβαίνει και με άλλες καλλιτεχνικές διαμονές μου, όπως η παραμονή μου στη Βιέννη το 2007 που είχε επίσης επιδράσει καταλυτικά στο τρόπο δουλειάς μου και εμπλούτισε τις θεματικές μου.

4.

Πώς λειτουργεί η χρήση του αρχείου στη δουλειά σου;
Στο συγκεκριμένο πρότζεκτ η επίπονη αναζήτηση αναμνηστικών στο πλήθος των αντικειμένων της υπαίθριας αγοράς, η συλλεκτική δραστηριότητα, η ιδιοσυγκρασιακή καταγραφή των αναμνηστικών, η έρευνα και η αναζήτηση στοιχείων σε άλλα αρχεία και βιβλιοθήκες αποτελούν αρθρώσεις αρχειοθετικών πρακτικών. Οι αρχειοθετικές διαχειρίσεις προκαλούν σχεσιακές δυνατότητες, διασταυρώσεις και νέες συνδέσεις, που εμπλέκουν άμεσα τον καλλιτέχνη-σχεδιαστή-ιστορικό, αρχαιολόγο του σύγχρονου, μπαίνοντας στη διαδικασία να αναστοχαστεί την υλική πραγματικότητα και να οραματιστεί καινούργιους χώρους και χρόνους. Οι πρόχειρες διατάξεις της συλλογής θέτουν ήδη ερωτήματα στο πώς επιστρέφει πίσω μια καρτ-ποστάλ ή ένα αναμνηστικό αντικείμενο, με ποιους όρους και γιατί «επαναπατρίζεται» ή «αποκαθίσταται» στα χέρια μας, ποιες ιδεολογικές και αισθητικές σχέσεις φανερώνονται με την επεξεργασία και την ταξινόμηση του υλικού, πώς οργανώνεται και σχεδιάζεται μια ιδιοσυγκρασιακή συλλογή και ποια η θέση και η προοπτική του καλλιτέχνη-ερευνητή.

5.

Από το 2011 είσαι μέλος της εικαστικής ομάδας Campus Novel. Προτιμάς να δουλεύεις μόνη σου ή ομαδικά και γιατί; Ποιες είναι οι δυσκολίες μιας καλλιτεχνικής ομάδας;
Η ομάδα Campus Novel πρόκειται για μια συνθήκη εμπιστοσύνης χωρίς όμως προσαγορεύσεις ή μακροπρόθεσμες δεσμεύσεις αρμονίας και σύμπλευσης. Είναι ένα «επιχειρησιακό» σχήμα που διερευνά τρόπους και πρακτικές μέσα από την ανταλλαγή και την αλληλοσυμπλήρωση, με καταθέσεις δεξιοτήτων, γνώσεων και πολύτιμου χρόνου. Η διαμόρφωση ενός κοινού πεδίου ενδιαφερόντων αναπτύσσει συσχετισμούς, αναπάντεχα συμβάντα, αμφίδρομες επικοινωνίες και δυναμικές που κάνουν την ομάδα μια ξεχωριστή οντότητα που αναστοχάζεται στο πεδίο της σύγχρονης καλλιτεχνικής παραγωγής. Είναι ένα μικροδίκτυο που θέλει να συνδεθεί, να επικοινωνήσει, να συνεργαστεί διατηρώντας όμως ταυτόχρονα και την αυτονομία του. Το να δουλεύεις ομαδικά αποτελεί μια άλλη φόρμα εργασίας. Είτε με την ομάδα, είτε σε άλλες συνεργασίες επιλέγεις συνειδητά να ακολουθήσεις αυτό το τρόπο. Κάθε φορά οι δυναμικές είναι απρόβλεπτες και το αποτέλεσμα διαφορετικό και αυτό το κάνει ιδιαίτερα ενδιαφέρον. Είναι μια επιλογή που υπερασπίζεσαι χωρίς συμβιβασμούς ή υποχωρήσεις αλλά ως πρακτική. Οπότε οι όποιες δυσκολίες προκύπτουν παραμένουν σε αυτό το επίπεδο, ως θέση.

Ινώ Βαρβαρίτη - Γιάννης Δελαγραμμάτικας

Ινώ Βαρβαρίτη – Γιάννης Δελαγραμμάτικας

6.

Ως μέλος τόσο της καλλιτεχνικής κοινότητας του Βερολίνου όσο και της Αθήνας παρατηρείς διαφορές; Πώς θα περιέγραφες την εμπειρία σου και στις δύο αυτές κοινότητες;
Η δική μου οπτική δεν αφορά τόσο κοινότητες ή μέλη, αλλά περισσότερο μικροδίκτυα ανθρώπων συναντήσεις και ανταλλαγές, που φεύγουν από τα όρια του Βερολίνου και της Αθήνας. Δε θα μπορούσα να περιορίσω την καλλιτεχνική πρακτική στα στενά γεωγραφικά όρια μιας πόλης, αλλά περισσότερο σε ανθρώπους και σκέψεις που εκτείνονται και ενεργούν πέρα από αυτά. Η καλλιτεχνική παραγωγή στο Βερολίνο και στην Αθήνα δραστηριοποιείται κάτω από διαφορετικούς όρους σε σχέση με την ιστορία της πόλης, τις πολιτιστικές πολιτικές, οικονομικές συνθήκες κ.α., και δεν μπορούν να συγκριθούν. Οι δύο πόλεις για μένα εμπνέουν με ιδιαίτερο τρόπο και δημιουργούν ξεχωριστές προοπτικές ανάπτυξης για καλλιτεχνικές δράσεις και πρακτικές.

Κεντρική φωτογραφία άρθρου: Daria Gusberti

Info έκθεσης:

Der Standpunkt war nur ein Aussichtspunkt (Το σημείο θέασης ήταν απλά ένα σημείο με θέα) | 22.2. — 24.03.2018,  Δ-Π: 14—18, Σ: 12—16 | Είσοδος ελεύθερη | Stadtgalerie PROGR, Waisenhausplatz 30 3011, Bern | www.stadtgalerie.ch