Στο Σύλλογο Μερίμνης Ανηλίκων και Νέων που υπάρχει από το 1924 και φιλοξενεί ασυνόδευτους ανήλικους πρόσφυγες, ζουν δεκαπέντε αγόρια που επέζησαν και έφτασαν με τα πόδια ή με βάρκες  από το Ιράκ, το Αφγανιστάν, τη Συρία. Σπανίως μιλούν για τις ιστορίες τους. Κάποια από αυτά τα παιδιά παίρνουν μέρος στο Evros Walk Water 2, που παρουσιάζεται στη Στέγη στο πλαίσιο του Fast Forward Festival.

O Daniel Wetzel των Rimini Protokoll έχει συνεργαστεί με τα αγόρια για πρώτη φορά πριν από δυο χρόνια για να αναπτύξει ένα σκηνικό και ηχητικό δράμα, το οποίο συνδέεται με τη μουσική του John Cage, στο οποίο τα αρχικά όργανα και οι ήχοι αντικαταστάθηκαν από τις ιστορίες των αγοριών, καθώς μιλάνε για τους λόγους που διέφυγαν από την πατρίδα τους, το ταξίδι τους στην Ευρώπη και την καθημερινότητά τους στην Αθήνα. Μερικά από αυτά έχουν ήδη επανενωθεί με τις οικογένειές τους στην Ευρώπη. Οι θεατές παίρνουν τη θέση τους στη σκηνή και ενώ ακούνε τις αφηγήσεις τους, ακολουθώντας τις οδηγίες των αγοριών, εκτελούν τη συναυλία του έργου του Κέιτζ. Η κοινή εμπειρία η οποία δημιουργείται βάζει το θεατή στη θέση των παιδιών δημιουργώντας μουσική αντί για αυτούς και για αυτούς, στο παιχνιδιάρικο και κωμικό sound-fest του John Cage.

Στον ξενώνα συναντιόμαστε με τον Τζ. Είναι η δεύτερη ή η τρίτη φορά που βλεπόμαστε. Ο Τζ. παρακολούθησε την παράσταση και πήρε μέρος ως θεατής. Ήταν απέναντί μου και χαμογελούσε ακούγοντας τις ιστορίες, τη δική του και των φίλων του. Όταν συναντηθήκαμε μια από τις επόμενες ημέρες, με περίμενε ακούγοντας ειδήσεις από το Πακιστάν.

Παρακολουθείς τα νέα από το Πακιστάν;
Στην τηλεόραση μου αρέσει να βλέπω BBC, ναι τα παρακολουθώ.

Έχεις κρατήσει επαφή με τους ανθρώπους πίσω;
Πιο πολύ με αυτούς που είναι στην Ευρώπη, κάποια ξαδέρφια μου, θείους..

Εσύ πόσο χρονών έφυγες;
Από τα 12.

Δηλαδή πώς έφυγες; Πώς αποφάσισες να φύγεις; Το σκέφτηκες εσύ ή στο σπίτι, οι δικοί σου;
Δεν ήταν εύκολα. Ο πατέρας μου είναι σε τρίτο γάμο, η μητέρα μου έχει πεθάνει.

Αδέρφια;
Έχω μια αδερφή και άλλα δυο αδέρφια από το δεύτερο γάμο του πατέρα μου.

Αυτό το ταξίδι πώς ξεκίνησε; Δε σου άρεσε η χώρα;
Όχι, η χώρα μου άρεσε, δε μου άρεσε το πώς ζούσα εκεί.

Πού ζούσατε;
Ήμουνα στη Λαχώρη, μετά πήγαμε σε μια άλλη πόλη κοντά, μετά σε άλλη, μετακομίσαμε σε πολλές πόλεις και αφού πέθανε η μητέρα μου πήγα να ζήσω με τον πατέρα μου σε ένα χωριό.

Ζούσατε καλά;
Όσο ήμουνα με τη μητέρα μου ζούσα πολύ ωραία, πηγαίναμε ιδιωτικό σχολείο, μαθαίναμε αγγλικά, βγαίναμε. Με τον πατέρα μου δεν ήταν καλά. Σκεφτόμουνα ότι ήμουνα σε μικρή ηλικία και δούλευα. Ήταν πολύ σκληρή δουλειά, πρόσεχα τα ζώα μας, τις αγελάδες. Ξέρετε οι αγελάδες τρώνε πολύ, τρώνε τρεις φορές, έπρεπε να τις πλένω, να κόβω χορτάρι, να τις πηγαίνω βόλτα. Είναι δύσκολη δουλειά, έπρεπε να προσέχω πολύ και όταν γινόταν κάποιο λάθος έτρωγα πολύ ξύλο. Και στο σχολείο έτρωγα ξύλο. Στις περιοχές που ήμουνα -είμαι από μια οικογένεια αγροτική, ήταν φτωχή οικογένεια, όταν ο παππούς μου πέθανε, η μητέρα μου ορκίστηκε να πάρει εκδίκηση.

Από ποιον;
Ακούστε, το μεγαλύτερο πρόβλημα σε εμάς δεν είναι οι Ταλιμπάν, είναι οι βεντέτες. Εδώ και πολλά χρόνια σκοτώνονται μεταξύ τους, τώρα τα τελευταία χρόνια είναι λιγότερες. Δεν μπορούσαν να λυθούν αλλιώς οι διαφορές τους. Έπρεπε να σκοτώσεις για να λυθούν. Οι βεντέτες κρατούσαν χρόνια, δεν μπορούσες να περάσεις από περιοχές, ήσουνα σαν κυνηγημένος. Και περνούσαν και σε εμάς, τα παιδιά. Στα σπίτια υπήρχαν πολλά όπλα, η αστυνομία ήταν μέσα σε αυτή την κατάσταση, τους δωροδοκούσαν οι αντίπαλες οικογένειες. Και η μητέρα μου ήταν σε μια βεντέτα. Ήταν μια πολύ ψηλή, δυνατή γυναίκα, εγώ δεν είμαι ψηλός.

Είσαι μικρός ακόμα…
Όχι, εγώ δεν ψήλωσα πολύ γιατί όταν πέθανε η μητέρα μου ήμουνα πολύ λεπτός και αδύναμος και δεν μπορούσα να φάω και μετά ήμουνα στο χωριό και δούλευα, έβαζα πολύ βάρος στο κεφάλι, όταν σηκώνεις βάρη στο κεφάλι δεν ψηλώνεις πολύ. Τα ξαδέρφια μου είναι πολύ ψηλά. Και η αδερφή μου είναι ψηλή. Όσο ήμουνα στο Πακιστάν δεν πήρα ύψος. Πρόλαβα να έρθω στα 12, έτσι ψήλωσα. Πολλές οικογένειες λένε μη σηκώνεις βάρη, πιέζεται η σπονδυλική στήλη.

Έβρος, το πέρασμα

Έβρος, το πέρασμα

Εσένα σε κυνηγούσαν από την άλλη οικογένεια, για βεντέτες;
Ναι, γι’ αυτό και έπρεπε να φύγω, γι’ αυτό και δεν μπορώ να πάω πίσω, γιατί ήταν δυνατή η οικογένεια και του πατέρα μου, ξέρετε εκεί όταν σκότωναν τους αντίπαλους φέρναν στο χωριό τα κεφάλια τους. Νομίζω αν έμενα, κάποια στιγμή θα είχα μπλέξει. Και η μητέρα μου είχε φύγει, αλλά πιάστηκε στην Τουρκία και τη γύρισαν πίσω. Ήμουνα έξι, επτά χρονών τότε. Νομίζω ήξερε ότι θα πεθάνει όταν γύρισε πίσω. Γιατί αν σε έπιανε ο στρατός στα σύνορα, είχες τελειώσει. Ότι θα τη σκότωναν. Γιατί είχαν σκοτώσει πολλούς. Πίσω από αυτό υπήρχε μια ιστορία με παράνομα όπλα, στο Πακιστάν υπάρχουν πολλά παράνομα όπλα και πολλές τέτοιες ιστορίες.

Όλα τα σπίτια στο Πακιστάν έχουν όπλα, όπως καταλαβαίνω…
Ναι, όλα. Και τα παιδιά είναι πολύ εξοικειωμένα με τα όπλα από μικρά ξέρουν πολλά.

Εσύ τι θυμάσαι από αυτή την ιστορία;
Μας πήρε η μητέρα μου από το σχολείο και μας πήγε στη γιαγιά μου. Η βεντέτα είχε ξεκινήσει γιατί κάποιοι ήθελαν τα χωράφια μας. Γι’ αυτό και αλλάζαμε πόλεις. Εκείνο το καλοκαίρι μπήκαμε στο λεωφορείο και πήγαμε στη γιαγιά μας. Και εκεί μάθαμε ότι τη σκότωσαν. Αλλά εμείς ήμασταν μικρά δε τα πολυκαταλαβαίναμε. Και πολύ κόσμο θυμάμαι, αυτά. Ήταν πολύ ξαφνικό αυτό, μπαμ. Είχε πολύ θάρρος η μάνα μου. Έκλαψα πολύ, τρόμαξα πολύ όταν είδα το πρόσωπό της.

Τη σκέφτεσαι;
Τελευταία φορά που είδα τη μητέρα μου, θυμάμαι βγαίναμε από το σπίτι εγώ δεν ήθελα να πάω διακοπές, ήθελα να μείνω μαζί της, και ας μας έβαζε να διαβάζουμε, τότε λάτρευα το διάβασμα, θυμάμαι κατεβήκαμε στο δρόμο από την κατηφόρα στα σκαλιά, μπήκαμε στο λεωφορείο, ήτανε γελαστή και μας κουνούσε το χέρι. Και όταν δούλευα στον πατέρα μου και με έδερνε, αυτό σκεφτόμουνα. Το θυμάμαι πολύ συχνά, έτσι τη θυμάμαι. Τον καιρό τον μετράω με τα καλοκαίρια.

Και πώς έφυγες;
Ήταν μια ζωή κόλαση και θα ήμουνα μια ζωή πίσω από τις αγελάδες τρώγοντας ξύλο, τελικά με έστειλε ο πατέρας μου για να  γλυτώσω και να πάω να δουλέψω. Γιατί δούλευα πολύ σκληρά. Εδώ δεν έχω δει τόσες αγελάδες.

Ήξερες πώς ήταν στην Ευρώπη;
Ήξερα λίγο. Όταν ήρθα εδώ δεν ήξερα ότι δεν μπορώ να δουλέψω, είμαι ανήλικος. Περιμένω να γίνω 18 να δουλέψω.

Πώς ήρθες;
Ήρθα σε ένα μήνα, με διακινητή. Ανεβήκαμε την Τουρκία, περπατήσαμε μέχρι την Τουρκία, πήραμε τρένο, περάσαμε δίπλα στην Κωνσταντινούπολη και φτάσαμε στον Έβρο. Από εκεί μπήκαμε. Χωρίς διακινητή δε βγαίνεις από τα σύνορα του Πακιστάν. Βγαίνεις μόνο για τουρισμό. Εμείς βγήκαμε κάτω από τις θέσεις των λεωφορείων, κρυμμένοι.

Ήταν άλλοι μικροί σαν εσένα;
Όχι, όχι.

Αυτό πότε έγινε;
Το 2011, δεν ερχόταν τότε τόσος κόσμος.

Πώς περάσατε τον Έβρο;
Κολυμπώντας, ήταν δύσκολο.

Ήξερες να κολυμπάς;
Είχε ποτάμι στο χωριό μας, με νερά δυνατά και ήξερα. Πριν από εμάς είχε αναποδογυρίσει μια βάρκα και πνίγηκαν δώδεκα.

Evros Walk Water

Evros Walk Water

Με διακινητή ήσουν εκεί;
Ναι, με Τουρκοκούρδο.

Γυναίκες είχατε;
Όχι.

Ήσασταν όλοι Πακιστανοί;
Άραβες ήταν όλοι.

Την Ελλάδα πώς τη φανταζόσουν;
Σαν παράδεισο. Σαν την Αμερική στις ταινίες, με μεγάλα σπίτια, αυτοκίνητα, καλοί άνθρωποι, καλοντυμένοι.

Και όταν μπήκες;
Το πρώτο που είδα ήταν κατσίκες. Α! είπα, έχουν και εδώ κατσίκες. Και θυμάμαι εκεί γύρω στην Αλεξανδρούπολη, καθώς περπατούσαμε είδα μια κοπέλα που καθάριζε στο μπαλκόνι. Ήταν η πρώτη φορά που έβλεπα τόσο λευκή γυναίκα, μου έκανε εντύπωση. Είπα, έτσι είναι ο Έλληνας άνθρωπος.

Και μετά πού πήγατε;
Στο αστυνομικό τμήμα. Μας έβαλαν για έλεγχο, εμένα με είχαν στην άκρη, μου δώσανε ένα σάντουιτς και κάτι γλειφιτζούρια, ένιωθα πιο ασφαλής. Τη νύχτα ανάψαμε φωτιά και κοιμηθήκαμε έξω από το αστυνομικό τμήμα. Μετά μας πήγαν σε ένα στρατόπεδο και έβγαλαν χαρτιά και μας άφησαν.

Φουσκωτές βάρκες στον Έβρο

Φουσκωτές βάρκες στον Έβρο

Και βγήκες στο δρόμο μόνος σου;
Μας πήγαν στο ΚΤΕΛ και μας άφησαν. Εκεί είχε κάτι σουβλάκια, εγώ είχα λεφτά από το σπίτι μου, δολάρια μέσα στα στριφώματα. Έδινα δολάρια και έπαιρνα σουβλάκια. Εννοείται μας κορόιδευαν, τώρα το λέω και γελάω. Μου άρεσε πολύ το σουβλάκι. Και μετά έφτασα στην Αθήνα.

Δε φοβήθηκες ότι είναι επικίνδυνα;
Νομίζω ήμουνα μικρός και δε μου πέρασε από το μυαλό. Πιο επικίνδυνα ήταν πριν, στο Πακιστάν και στην Τουρκία, αν ας πούμε δεν είχαν χρήματα για τους διακινητές, τους σκότωναν. Όχι, εδώ, δε φοβήθηκα. Έφτασα στη Θεσσαλονίκη, έμεινα σε ένα κέντρο εκεί, είκοσι μέρες, μίλησα με τον ξάδερφό μου και ήρθα με το ΚΤΕΛ σε ένα σπίτι γνωστών μας στο Αιγάλεω. Και κοιμήθηκα, νομίζω μέρες.

Ο κόσμος δεν έβλεπε ένα παιδί μόνο του να κυκλοφορεί;
Ναι, μάλλον, κανείς δε με ρώτησε.

Τους γνωστούς σου πας τώρα και τους βλέπεις;
Μου λένε έλα, έλα αλλά εγώ δε θέλω να μένω αλλού, εδώ είναι το σπίτι μου, στον ξενώνα. Πάω και τους βλέπω αλλά όχι συχνά.

Εδώ στον ξενώνα πόσα χρόνια είσαι;
Έξι χρόνια.

Με το σχολείο πώς τα πας;
Τώρα πάω στο Παγκράτι, όχι στο πολυπολιτισμικό, είναι καλά, τώρα έχω στρωθεί.

Οι βαθμοί σου πώς είναι;
Ένα 13-14 το βγάζω.

Και τι άλλο κάνεις;
Κάνω μάι τάι, κάνω αθλητισμό, παίζουμε και κρίκετ. Κάνω και γιόγκα, με τη γιόγκα γίνεσαι πιο ειρηνικός.

Evros Walk Water - ©StavrosPetropoulos

Evros Walk Water – ©StavrosPetropoulos

Με τους Rimini Protokoll πώς γνωριστήκατε;
Ήρθαν και μας βρήκαν και είπαμε τις ιστορίες και μετά από δυο χρόνια για το τωρινό πρότζεκτ ξανασυναντηθήκαμε, όλα τα παιδιά, ακόμα και αυτά που ζουν έξω, οι Rimini Protokoll τα έφεραν εδώ, τους τα πλήρωσαν όλα. Για τη συνέχεια του πρότζεκτ. Έτσι ξανασυναντηθήκαμε και εμείς μεταξύ μας. Και μετά πήραμε μέρος και σε ένα βίντεο-κλιπ, πήραμε άδεια από εισαγγελέα για να το κάνουμε.

Είσαι ευχαριστημένος;
Είμαι, έχω ό,τι χρειάζομαι, δεν αισθάνομαι τόσο χάλια, είμαι ευχαριστημένος. Ανησυχούσα για πολλά και δεν ασχολιόμουν με το σχολείο, τώρα είναι καλό το σχολείο.

Με τους συμμαθητές σου;
Είμαστε καλά, είμαι κι εγώ ήσυχος και εκείνοι δεν ενοχλούν, είναι οκ παιδιά. Δεν υπάρχει πρόβλημα.

Η παράσταση πώς σου φάνηκε;
Δουλέψαμε πολύ σκληρά για την παράσταση πολλές ώρες, τώρα που την είδα μου άρεσε πολύ, έχουν κάνει πολύ καλή δουλειά, απίστευτη.

Άκουσα στην παράσταση που έλεγες ότι θέλεις να γίνεις αστυνομικός.
Ναι θέλω, μου αρέσει, όχι να είμαι στο δρόμο και να δέρνω διαδηλωτές, αυτό δε θα το ‘κανα. Ο αστυνομικός προσέχει την πόλη όπως ένας πατέρας τα παιδιά του, έτσι το σκέφτομαι. Με αυτό τον τρόπο το βλέπω. Όχι, μου αρέσει η έρευνα. Εγώ ήθελα από την αρχή να ζήσω μια άλλη ζωή, είχα όνειρα από την αρχή και έχω, θέλω να γίνω κάτι σπουδαίο.

Έβρος © Γιώργος Μουτάφης (από το αρχείο των Γιατρών χωρίς Σύνορα)

Έβρος © Γιώργος Μουτάφης (από το αρχείο των Γιατρών χωρίς Σύνορα)

Το χρονικό της έρευνας των Rimini Protokoll για το Evros Walk Water 2.

«Στο πλαίσιο της έρευνάς τους οι Rimini Protokoll», μας λέει η υπεύθυνη του ξενώνα Δήμητρα Αδαμαντίδου, «πριν δύο χρόνια, ήρθαν σε επαφή με την ΜΚΟ Άρσις. Η Άρσις δεν φιλοξενεί ασυνόδευτους ανήλικους οπότε τους σύστησαν σε μας, τότε ήταν υπεύθυνος του ξενώνα ο Φώτης Παρμενίδης, ο οποίος αναφέρεται και στα δυο project ως επιστημονικός υπεύθυνος. Η προσέγγιση στα παιδιά ήταν πολύ φιλική πέρασαν ώρες μαζί τους και γενικότερα τους βλέπουν σαν super cool έφηβους, τα αγόρια μας τους εμπιστεύτηκαν και τους είπαν τις πιο προσωπικές τους ιστορίες, ενώ υπήρχε και τότε και τώρα στενή παρακολούθηση από τους ειδικούς της δικής μας οργάνωσης, προκειμένου να μην πληγωθεί κανείς και να προστατευτούν οι ταυτότητές τους (πρόσωπα).

Evros Walk Water

Evros Walk Water

Λίγο μετά τα Χριστούγεννα του 2016 η ίδια ομάδα (Rimini Protokoll), μας επισκέφτηκε και μας είπε πως ήρθε σε επαφή με όλα τα παιδιά που συμμετείχαν στο πρότζεκτ, προκειμένου να ετοιμάσουν ένα δεύτερο κύκλο του ίδιου έργου. Από τα οκτώ αγόρια που συμμετείχαν στο πρότζεκτ, σήμερα ο Ερσάν είναι στη Σουηδία, ο Μασούτ στη Γερμανία, τα δυο αδέρφια του Μουσέ στην Ελβετία, οι δύο μεγαλύτεροι ο Τζαβάτ και ο Ομάρ δουλεύουν ως μεταφραστές σε μεγάλες οργανώσεις, ο ένας στη Σάμο και ο άλλος στη Λέρο –με τέλεια ελληνικά πια και οι δύο, και όποτε είναι στην Αθήνα μας επισκέπτονται. Είναι και οι δυο αναγνωρισμένοι πρόσφυγες και έχουν ταξιδιωτικά έγγραφα. Από αυτούς που είναι στο εξωτερικό, μόνο ο Ερσάν δεν έχει αναγνωριστεί ακόμη και δεν έχει ταξιδιωτικά έγγραφα, γι’ αυτό και δεν ήρθε. Ο συγκεκριμένος έφυγε παράνομα από την Ελλάδα όταν ήταν ανοιχτά τα σύνορα, δεν είχε συγγενείς αλλού. Μάζεψε μόνος του τα λεφτά δουλεύοντας για διακινητές εδώ. Στην Αθήνα έχουν μείνει (από αυτή τη φουρνιά) μόνο 2 παιδιά, ο ένας είναι ο Τζ. με τον οποίο μιλήσατε.

Evros Walk Water

Evros Walk Water

Η ομάδα των Rimini Protokoll επισκέφτηκε τα αδέρφια του Μουσέ στην Ελβετία, μίλησε με τη μαμά τους και την έπεισε να έρθουν πάλι στην Ελλάδα για μία εβδομάδα. Το να βρεθούν όλοι μαζί ήταν κατά κάποιο τρόπο η ανταμοιβή τους. Ξαναβρέθηκαν στην Αθήνα το Πάσχα οι 6 από τους 8, δούλεψαν με την ομάδα, με τους άλλους 2 στο εξωτερικό μίλησαν μέσω skype και ετοίμασαν το δεύτερο μέρος».

Info:

Fast Forward Festival 4 | 2 – 14 Μαΐου 2017| Πλατεία Ομονοίας, Πλατεία Συντάγματος, Λιμάνι του Πειραιά – Πύλη Ε2, Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών-Ίδρυμα Ωνάση