Την Παρασκευή 9 Σεπτεμβρίου ανοίγει τις πύλες της η έκθεση με έργα του Γιάννη Μόραλη, η οποία πραγματοποιείται στην Αίγινα, στο πλαίσιο του αφιερώματος «Η Αίγινα του Γιάννη Μόραλη», που διοργανώνει ο Δήμος Αίγινας, με την ευκαιρία της ανακήρυξης της φετινής χρονιάς ως «Έτους Γιάννη Μόραλη» από το Υπουργείο Πολιτισμού.
Όταν το 2008 ο Γιάννης Μόραλης ανακηρύχθηκε επίτιμος δημότης του ιστορικού Δήμου της Αίγινας δήλωσε: «Υπογράφω τα έργα μου, γράφοντας πρώτα ”Αίγινα” και μετά την υπογραφή μου και την ημερομηνία».
Ο Μόραλης συνδέθηκε όσο λίγοι με έναν τόπο που δεν ήταν γενέθλιος. Επέλεξε την Αίγινα σαν πατρίδα του και τόπο έμπνευσης και δημιουργίας. Εκεί περνούσε μέσα στο αιγηνίτικο φως και στο θρυλικό του σπίτι μήνες παρέα με τους φίλους του Νίκο Νικολάου και Χρήστο Καπράλο που είχαν τα διπλανά σπίτια. Ο Μόραλης κατέβαινε κάθε χρόνο στην Αίγινα τη Μεγάλη εβδομάδα και επέστρεφε στην Αθήνα το χειμώνα. Ζούσε εκεί σε ένα σπίτι λουσμένο στο φως, με τεράστιες τζαμαρίες, μες σε έναν κήπο γεμάτο ελιές, λεμονιές και φιστικιές, δενδρολίβανα μια μεγάλη συκιά και τις δικές του φιστικιές.
Στην Αίγινα ο Μόραλης αποφάσισε να χτίσει το σπίτι του στη δεκαετία του ’70. Συνήθιζε να λέει ότι όταν την πρωτοείδε, έμοιαζε με την Πρέβεζα που περνούσε τα παιδικά του καλοκαίρια, αφού γεννήθηκε κοντά της, στην πόλη της Άρτας. Το σπίτι του το έχτισε με τα χρήματα που κέρδισε από μια έκθεση ζωγραφικής που έκανε το 1972 και τη σχεδίασε ο αρχιτέκτονας Άρης Κωνσταντινίδης.
Το ατελιέ του, ένας ενιαίος χώρος με μεγάλο ύψος και μαγευτική θέα στη θάλασσα το θυμούνται μέχρι σήμερα φίλοι και μαθητές του, να είναι απολύτως τακτικό με τα πινέλα και τους μισοτελειωμένους καμβάδες. «Αν δεν είναι έτσι τακτοποιημένα, δεν μπορώ να δουλέψω», έλεγε ο Γιάννης Μόραλης.
Πολλές φορές μιλούσε ο Μόραλης για την περίφημη παρέα της Αίγινας και τη ζωή τους στο νησί. «Τα βράδια στην Αίγινα, μαζευόμαστε στου Νικολάου, ο Καπράλος, ο Σπανούδης, ο Ελύτης και άλλοι φίλοι. Καθόμασταν από νωρίς στο μεγάλο πεζούλι έξω από το σπίτι και βλέπαμε το ηλιοβασίλεμα. Η Αίγινα έχει εκπληκτικό φως. Τότε θυμάμαι πίναμε πολύ. Γίνονταν συζητήσεις, καβγάδες, γέλια ως το πρωί…».
Ο Γιάννης Μόραλης αποφάσισε να έχει πατρίδα την Αίγινα, όπως αποφάσισε να γίνει ζωγράφος παρακολουθώντας «κυριακάτικο μάθημα» στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών για να πετύχει στη συνέχεια να μπει στο Προπαρασκευαστικό τμήμα και να συνδεθεί με τον Γιάννη Τσαρούχη και τον Χρήστο Καπράλο και τον Νίκο Νικολάου, μέλη της περίφημης παρέας της Αίγινας.
Με την ίδια παρέα διάλεξαν ως δάσκαλο τον Ουμβέρτο Αργυρό, ο Μόραλης δεν άντεχε την αυστηρότητα του Κωνσταντίνου Παρθένη. Έλεγε: «Εκεί επικρατούσε μια πολύ αυστηρή ατμόσφαιρα. Άμα τον ρωτούσα κάτι, απαντούσε: Αυτό που σας είπα». Ο Μόραλης ήταν μόλις 15 ετών όταν μπήκε στην Καλών Τεχνών το 1931. Την επόμενη χρονιά, στα δεκάξι του κάνει την πρώτη του έκθεση. Η καριέρα ενός από τους επιφανέστερους Έλληνες ζωγράφους του 20ου αιώνα είχε μόλις ξεκινήσει. Ο Μόραλης επέστρεψε στην Καλών Τεχνών και δίδαξε από το 1948 έως το 1983 παίζοντας κεντρικό ρόλο με τις επιλογές του στις κατευθύνσεις της εικαστικής παραγωγής στην Ελλάδα τα χρόνια που ακολούθησαν.
Στις 29 Ιουλίου, ο Δήμος Αίγινας εγκατέστησε στο λιμάνι ένα γλυπτό του Γιάννη Μόραλη, έργο «Χωρίς Τίτλο», το οποίο δημιούργησε το 2004 και βασίζεται σε παλαιότερο έργο που ζωγράφισε στην Αίγινα το 1974 και αποτελεί δωρεά της φίλης και γκαλερίστας του Πέγκυς Ζουμπουλάκη.
Η έκθεση για τα 100 χρόνια από τη γέννηση του ζωγράφου
Η έκθεση που ξεκινά στις 9 Σεπτεμβρίου περιλαμβάνει 40 περίπου έργα του ζωγράφου, που προέρχονται από την Πινακοθήκη Χατζηκυριάκου Γκίκα του Μουσείου Μπενάκη, τη Συλλογή Σωτήρη Φέλιου, τη Συλλογή Έργων Τέχνης της Alpha Bank, τη συλλογή της Πέγκυς Ζουμπουλάκη και άλλες ιδιωτικές συλλογές, ορισμένες από τις οποίες βρίσκονται στην Αίγινα. Περιλαμβάνει επίσης 10 φωτογραφίες του διακεκριμένου Γάλλου φωτογράφου Jean-Francois Bonhomme από τα εργαστήρια του καλλιτέχνη στην Αθήνα και την Αίγινα. Την επιμέλεια της έκθεσης έχει αναλάβει τριμελής ομάδα που αποτελείται από τον Γιώργο Καλόφωνο, τη Δάφνη Ζουμπουλάκη και τη Βάσω Καλουδιώτη.
Τα εκθέματα θα στεγαστούν σε δύο χώρους. Στο Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο του νησιού, όπου θα εκτεθεί μικρός αριθμός έργων μεγάλων διαστάσεων, όπως η εμβληματική «Πανσέληνος Μ´» (1977–79) ή η «Χαραυγή» (1988) και στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αίγινας, όπου μικρότερα έργα, προσχέδια, σπουδές, σχέδια και σπάνια χαρακτικά του Γιάννη Μόραλη, θα βρίσκονται σε διάλογο με τα εκθέματα του Μουσείου.
—
Info έκθεσης: “Η Αίγινα του Γιάννη Μόραλη: 100 χρόνια από τη γέννησή του” | Παρασκευή 9 Σεπτεμβρίου | Ιστορικό Λαογραφικό Μουσείο | Αρχαιολογικό Μουσείο Αίγινας
