Το «Κέντρο Μελέτης και Διάδοσης Μύθων και Παραμυθιών» διοργανώνει το 6ο Φεστιβάλ Αφήγησης στην Αθήνα την Παρασκευή 17, το Σάββατο 18 και την Κυριακή 19 Νοεμβρίου 2017, στο «Σπίτι των Παραμυθιών – Το Μουσείο Αλλιώς», ένα χώρο για την αφήγηση και το παραμύθι.
Το Φεστιβάλ φέτος έχει θέμα «Παραλογές και μαντινάδες». Οι παραλογές αποτελούν μια ιδιαίτερη κατηγορία δημοτικών τραγουδιών, με αφηγηματικό χαρακτήρα κι οι μαντινάδες είναι είδος έμμετρης λαϊκής έκφρασης ανταλλαγής μηνυμάτων. Στο Φεστιβάλ θα συμμετάσχουν με αφηγήσεις Έλληνες και ξένοι αφηγητές, ενώ το Σάββατο και την Κυριακή θα κλείνει με μια μικρή γιορτή. Οι παρευρισκόμενοι καλούνται να μοιραστούν τις μαντινάδες τους, τραγουδώντας και τσουγκρίζοντας τα ποτήρια τους με κρασί, ρακί και τσίπουρο.
Στο Φεστιβάλ συμμετέχει με ιστορίες από την προφορική παράδοση της Ινδίας ο Βρετανο-ινδός αφηγητής Peter Chand. Η Ανθή Θάνου επιμελείται τις παραλογές πέντε αφηγητριών: Αγγελική Γκόγκου, Τζένη Διαμαντοπούλου, Βιργινία Κοκκίνου, Καλλιόπη Λιαδή, Ειρήνη Νικολακοπούλου, που ενώνουν τις φωνές τους μ’ ένα βιολί κι ένα νταούλι. Κουρσάρικα θα μας αποκαλύψει η Βιολέτα Σολιδάκη. Στην εποχή του Βυζαντίου με την Λιογέννητη μας ταξιδεύει η Παραμυθοκόρη Βασιλεία Βαξεβάνη. Παραδοσιακές ρίμες, μοιρολόγια, μουσικές και τραγούδια, σμίγουν από την ομάδα αφήγησης «Παραμυθανθός»: Δημήτρης Μάλλης, Καλλιρρόη Μουλά, Δημήτρης Κλεισαρχάκης, Κώστας Ακτύπης. Η Ελενίτσα Γεωργίου από την Κύπρο λαλεί την Σαχταρίτσα, την Σταχτοπούτα από το Σταυρί του Πόντου. Το Γιοφύρι της Άρτας θα διαβούμε και τον Διγενή Ακρίτα θα γνωρίσουμε μαζί με την Σμαράγδα Αποστολάτου. Για του Ερωτόκριτου και της Αρετούσας τον έρωτα θα μας τραγουδήσει ο Εμμανουήλ Παλιάκης. Η Λαογράφος Ελένη Ψυχογιού θα μας μιλήσει για παραλογές τραγουδισμένες, ιστορίες και μύθους, και με ερωτήσεις και απαντήσεις ο Peter Chand θα μας γνωρίσει την ινδική παράδοση.
Η καλλιτεχνική διεύθυνση του Φεστιβάλ είναι του Γιώργου Ευγενικού.
Πρόγραμμα Εκδηλώσεων:
Παρασκευή 17 Νοεμβρίου 2017 (20:00)
Έναρξη Φεστιβάλ με Μαντινάδες
Μαντινάδες για την έναρξη του Φεστιβάλ από τους αφηγητές της ομάδας διοργάνωσης.
«Ιστορίες από την Ινδία» (Αφήγηση στην αγγλική γλώσσα)
Ο Βρετανοϊνδός αφηγητής Peter Chand αφηγείται αγαπημένες του ιστορίες από την προφορική παράδοση της Ινδίας, ανάμεσά τους και κάποιες που έχει συλλέξει από μέλη της οικογένειάς του και έχει μεταφράσει από τα Παντζάμπι στα Αγγλικά. Πρόκειται για ιστορίες σοφίας, φιληδονίας, για ιστορίες σκοτεινές αλλά και ιστορίες απόλυτης χαράς! Διάρκεια: 60 λεπτά.
—
Σάββατο 18 Νοεμβρίου 2017 (18:00)
«Ινδική Προφορική Παράδοση» (Στην αγγλική γλώσσα)
Ο Βρετανοϊνδός αφηγητής Peter Chand απαντάει σε ερωτήσεις με θέμα την ινδική προφορική παράδοση. Διάρκεια: 60 λεπτά.
Παραλογές
«Τα λόγια της καρδιάς γινήκανε τραγούδια»
Ο πιο μεγάλος τ’ ανθρώπου ο καημός, το γέλιο του και το δάκρυ, δύσκολα ομολογούνται. Λένε πως, σαν βαστάξουνε μια καρδιά, δεν θέλουν να την αφήσουν. Παλεύει εκείνη, να χαρεί. Τον πόνο να φωνάξει. Το γέλιο ν’ αφήσει να ακουστεί. Το δάκρυ, να κυλήσει. Και τότε, βγάν’ η καρδιά, φωνή τρανή. Τον πόνο τραγουδάει! Κι έτσι, ο καημός μοιράζεται. Το γέλιο, αντηχάει. Ποτάμι γίνεται ο λυγμός, όσοι διψάν, να πίνουν. Τέσσερις αφηγήτριες ενώνουν τις φωνές τους μ’ ένα βιολί κι ένα νταούλι και μας μιλούν με παραλογές. Η Βιργινία Κοκκίνου, μας φανερώνει την δύναμη που έχει «Η ευχή της μάνας». Η Τζένη Διαμαντοπούλου με την Ειρήνη Νικολακοπούλου μάς λένε για την αγάπη «Της Ευγενούλας» και η Αγγελική Γκόγκου με τη Τζένη Διαμαντοπούλου και την Καλλιόπη Λιαδή για «Του κυρ Βοριά» τα καμώματα. Επιμέλεια: Ανθή Θάνου. Διάρκεια: 15 λεπτά.
«Κουρσάρικα»
Η παραλογές που θα μας αφηγηθεί η Βιολέτα Σολιδάκη αναφέρονται σε τραγικά στιγμιότυπα τον καιρό των κουρσάρων, που συγκλόνισαν τις τοπικές κοινωνίες και παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον ως δείγματα προφορικού ποιητικού λόγου με ιστορική αξία. Έτσι λοιπόν, «Οι σκλάβοι τω Μπαρμπαρέσσω» παρακαλούν τον Ήλιο να μην ανατείλει κι αν ανατείλει, να «γοργοβασιλέψει» για να μην δει… την «πώληση της γυναικός του Κοντοθόδωρου», την «αρπαγή της αδελφής από τον αδελφό», την «αιχμαλωσία νέων από πειρατές», την «κόρη ταξιδεύτρια». Διάρκεια: 15 λεπτά.
«Η Λιογέννητη ή η αγριότητα του έρωτα»
«Η Λιογέννητη» είναι από τα ομορφότερα και τελειότερα ποιήματα της λαϊκής μας παράδοσης. Η αγωνία του έρωτα, ο πόνος της απόρριψης, πάθος και μίσος, μάγια και μεταμφιέσεις, όλα ανακατεύονται σε ένα παραμυθένιο ποίημα από την εποχή του Βυζαντίου. Αφηγείται η Παραμυθοκόρη Βασιλεία Βαξεβάνη. Διάρκεια: 30 λεπτά.
«Του Πραματευτή»
Έρωτας – δρόμος – κτήση – απώλεια
Η ομάδα αφήγησης «Παραμυθανθός» παρουσιάζει τις παραλογές: «Του πραματευτή», «Γιάννης και δράκος», παραδοσιακές ρίμες της Μήλου, ένα μοιρολόι του γάμου από τη Θράκη και το μοιρολόι «Φιδάκι κολοβό». Παραλογές, παραδοσιακές ρίμες, μοιρολόγια, μουσικές και τραγούδια, σμίγουν με την αφήγηση μιας πορείας ζωής, μιας πλάνης.
Αφήγηση: Δημήτρης Μάλλης, Καλλιρρόη Μουλά
Μουσική: Δημήτρης Κλεισαρχάκης, Κώστας Ακτύπης, Δημήτρης Μάλλης
Διάρκεια: 30 λεπτά.
«Μαντινάδες»
Οι παρευρισκόμενοι καλούνται να μοιραστούν παραδοσιακές μαντινάδες ή μαντινάδες της επινόησής τους κι ύστερα να τραγουδήσουν και να τσουγκρίσουν τα ποτήρια τους με κρασί, ρακί και τσίπουρο.
—
Κυριακή 19 Νοεμβρίου 2017 (18:00)
«Παραλογές: Τραγουδισμένες, παράλογες ιστορίες και μύθοι»
Ομιλία της Ελένης Ψυχογιού (Λαογράφου, τ. Ερευνήτριας του Κέντρου Ερεύνης Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών). Εισαγωγή στην έννοια των παραλογών και στις ιστορίες που μας μεταφέρουν. Θα ακολουθήσει συζήτηση. Διάρκεια: 60 λεπτά.
«Σταχτοπούτες ξεχασμένες – Η Σαχταρίτσα»
«Μια φορά κι έναν καιρό ήταν τρεις αδελφάδες, που γνέθαν με τη μάνα τους, γνέθαν το ριζικό τους…». Η παραλλαγή της Σταχτοπούτας από τον Πόντο, κεντήθηκε σε παραλογή και παρουσιάζεται από τη λαλιά της Κύπριας Ελενίτσας Γεωργίου και τη μιλιά των μουσικών οργάνων του Εμμανουήλ Παλιάκη. Διάρκεια: 25 λεπτά.
«Ιστορίες και Θάματα»
«Το γιοφύρι της Άρτας», «Η ουρά του αλόγου», «Ο Διγενής Ακρίτας», «Μάνα που ‘χε ένα γιο», «Γκιακ». Άπλωνε ο γέρος στη Θρακιά τα πόδια να ζεστάνει και μου ‘λεγε στα σιγανά και στα κρυφά διηγούνταν για καβαλάρηδες που τα άλογα μέσ’ στην καρδιά τους είχαν, για γιοφύρια που γυναίκες τα ‘χτιζαν μα και για το Διγενή Ακρίτα που Χάρο δε φοβήθηκε.
Αφήγηση: Σμαράγδα Αποστολάτου
Νταούλι: Τζένη Διαμαντοπούλου
Διάρκεια: 35 λεπτά
«Ο Ερωτόκριτος κι ο Αετός»
«Τ’ άκουσες, Αρετούσα μου, τα θλιβερά μαντάτα; ο Kύρης σου μ’ εξόρισε εις τση ξενιτιάς τη στράτα! Τέσσερεις μέρες μοναχά μου ‘δωκε ν’ ανιμένω, κι αποκεί να ξενιτευτώ, πολλά μακρά να πηαίνω». Ο Εμμανουήλ Παλιάκης αφηγείται την παραλογή «Του Αετού» και τραγουδάει για τον έρωτα του «Ερωτόκριτου» και της Αρετούσας, δυο νέων που ερωτεύονται παράφορα στη μεσαιωνική Κρήτη. Ο Ερωτόκριτος είναι μια έμμετρη ερωτική ιστορία που συνέθεσε ο Βιτσέντζος Κορνάρος τον 17ο αιώνα στην Κρήτη και διαδόθηκε προφορικά, από στόμα σε στόμα. Διάρκεια: 20 λεπτά.
Μαντινάδες για τη λήξη του Φεστιβάλ
Οι παρευρισκόμενοι καλούνται να μοιραστούν παραδοσιακές μαντινάδες ή μαντινάδες της επινόησής τους κι ύστερα να τραγουδήσουν και να τσουγκρίσουν τα ποτήρια τους με κρασί, ρακί και τσίπουρο και να ευχηθούν όλοι μαζί «και του χρόνου».
