Με μια νέα παραγωγή ανοίγει η σεζόν του Μπαλέτου της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Από τις 26 Νοεμβρίου και για 11 παραστάσεις έως τις 31 Δεκεμβρίου 2017, η Ωραία κοιμωμένη του Τσαϊκόφσκι έρχεται για να μας μεταφέρει στον κόσμο του παραμυθιού, της φύσης και της φαντασίας, μέσα από τη χορογραφία του διακεκριμένου Σουηδού χορογράφου Πόντους Λίντμπεργκ σε σκηνικά και κοστούμια του εμπνευσμένου Πάτρικ Κίνμονθ. Την Ορχήστρα της ΕΛΣ θα διευθύνουν οι Ανδρέας Τσελίκας και Ηλίας Βουδούρης.

H χορευτική εκδοχή του διάσημου παραμυθιού του Σαρλ Περρώ, όπως τη μελοποίησε ο Πιοτρ Ίλιτς Τσαϊκόφσκι, παρουσιάστηκε το 1890 και από τότε μέχρι σήμερα παραμένει εξαιρετικά δημοφιλής σε ολόκληρο τον κόσμο. Η Εθνική Λυρική Σκηνή, η οποία έχει παρουσιάσει το έργο σε κλασικές χορογραφίες, προτείνει για την πρώτη της καλλιτεχνική περίοδο στις νέες της εγκαταστάσεις στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος μια σύγχρονη χορογραφική προσέγγιση που συνομιλεί με το κλασικό μπαλέτο.

Τη χορογραφία υπογράφει ο διακεκριμένος Σουηδός χορογράφος, χορευτής και κινηματογραφιστής Πόντους Λίντμπεργκ, συνεργάτης του New York City Ballet, των Μπαλέτων του Μόντε Κάρλο, του Μπαλέτου της Δρέσδης, της ομάδας Μάρθας Γκράχαμ, των Βασιλικών Μπαλέτων Σουηδίας, του Μπαλέτου της Γενεύης, της ομάδας Morphoses, κ.ά. Ο Λίντμπεργκ, για τον οποίο οι New York Times έγραψαν ότι “μετουσιώνει την ακαδημαϊκή γλώσσα του μπαλέτου, αναλύοντάς τη σε μια σειρά από περίπλοκες συνεργασίες, οι οποίες καταφέρνουν σε μεγάλο βαθμό να αποφύγουν τα στερεότυπα της σύγχρονης κίνησης στη φόρμα“, έχει δημιουργήσει μια δική του χορογραφική ταυτότητα με αναγνωρίσιμη χορευτική γλώσσα.  Από τον Απρίλιο του 2018, ο Πόντους Λίντμπεργκ θα αναλάβει τη θέση του καλλιτεχνικού διευθυντή του Danish Dance Theatre στην Κοπεγχάγη, μιας από τις πιο σημαντικές ομάδες χορού στην Σκανδιναβία.

Τα σκηνικά και τα κοστούμια υπογράφει ο πολυβραβευμένος Βρετανός σκηνογράφος και ενδυματολόγος Πάτρικ Κίνμονθ, ο οποίος αναγνωρίζεται ως μια πολύπλευρη προσωπικότητα των εικαστικών τεχνών, της όπερας, της μόδας, της φωτογραφίας, με μεγάλο εύρος καλλιτεχνικών δραστηριοτήτων, από τη βρετανική Vogue ως  arts editor έως τη σκηνοθεσία και τα σκηνικά στην όπερα και το μπαλέτο σε κορυφαία λυρικά θέατρα και την επιμέλεια σημαντικών εκθέσεων.

Στην Ωραία κοιμωμένη των Λίντμπεργκ/Κίνμονθ, παρακολουθούμε την ιστορία μέσα από τη διαδοχή των τεσσάρων εποχών του χρόνου, οι οποίες συμβολίζουν τον κύκλο της ζωής: τη γέννηση, τον έρωτα, τον θάνατο. Στην ιδιαιτέρως εντυπωσιακή παραγωγή με τα πολύχρωμα σκηνικά που χορεύουν μαζί με τους χορευτές του Μπαλέτου της ΕΛΣ, προτείνεται μια σύγχρονη χορογραφική προσέγγιση, η οποία συνομιλεί με το κλασικό μπαλέτο. Ο Λίντμπεργκ σημειώνει για τη νέα παραγωγή της Ωραίας κοιμωμένης:Η αφήγησή μας ξεδιπλώνεται μέσα από τις τέσσερις εποχές, στις οποίες η πριγκίπισσα Αυγή συμβολίζει την ίδια τη φύση. Το έργο εξερευνά τις βίαιες εξωγενείς και ενδογενείς δυνάμεις που κοιμίζουν τη φύση, καθώς και την τρυφερότητα και τη ζεστασιά που την ξυπνούν. Σε αυτόν τον παραμυθιακό κόσμο, όπως και στην εμπειρία μας, η αφύπνιση είναι το αποτέλεσμα της συνάντησης του θηλυκού με το αρσενικό“.

Η «Ωραία κοιμωμένη» με μια ματιά:

Ο συνθέτης O Ρώσος Πιοτρ Ίλιτς Τσαϊκόφσκι (1840-1893) υπήρξε ένας από τους δημοφιλέστερους συνθέτες του 19ου αιώνα. Συνέθεσε με την ίδια επιτυχία συμφωνίες, κοντσέρτα, όπερες, μουσική δωματίου και μουσική για τα μπαλέτα Η λίμνη των κύκνων (1877), Η ωραία κοιμωμένη (1890), O καρυοθραύστης (1892). Μέχρι σήμερα τα μπαλέτα αυτά παραμένουν τα δημοφιλέστερα του ρεπερτορίου, χάρη στη συναισθηματική δύναμη και τη θεατρικότητα της μουσικής τους, στοιχεία που χάρισαν στη μουσική για μπαλέτο την υπόληψη αυτόνομου μουσικού έργου. Τα ίδια στοιχεία, που διέπουν συνολικά το δημιουργικό έργο του Τσαϊκόφσκι, οδήγησαν επίσης αρκετούς χορογράφους στην αξιοποίηση της μουσικής του συνθέτη με τη δημιουργία νέων έργων. Έτσι, δεν είναι συμπτωματικό ότι το όνομα του Τσαϊκόφσκι έχει συνδεθεί με την τέχνη του χορού, ίσως περισσότερο από οποιουδήποτε άλλου συναδέλφου του.

To έργο Στην αρχική του μορφή το τρίπρακτο μπαλέτο Η ωραία κοιμωμένη βασίζεται στο γνωστό παραμύθι Η ωραία κοιμωμένη του δάσους [La Belle au bois dormant] του Σαρλ Περρώ [Charles Perrault, 1628-1703], που εκδόθηκε το 1697. Αυτό με τη σειρά του στηρίζεται στο Ήλιος, σελήνη και Τάλια της συλλογής Παραμύθι των παραμυθιών [Lo cunto de li cunti] του Τζαμπαττίστα Μπαζίλε [Giambattista Basile, 1566-1632], η οποία εκδόθηκε το 1634. Το σενάριο του μπαλέτου το διαμόρφωσε ο Ιβάν Βζεβολόσκι και τη χορογραφία ο Μαριύς Πετιπά [Marius Petipa].

Πρεμιέρες Η Ωραία κοιμωμένη των Πετιπά και Τσαϊκόφσκι πρωτοπαρουσιάστηκε στο θέατρο Μαριίνσκι της Αγίας Πετρούπολης στις 15 Ιανουαρίου 1890. Από το μπαλέτο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής το έργο παραστάθηκε για πρώτη φορά στις 25 Φεβρουαρίου 1994 στη χορογραφία του Μαριύς Πετιπά σε αναβίωση της Μένιας Μαρτίνες [Menia Martinez] με τη Μαρία Μηλιοπούλου στον ρόλο του τίτλου και τον Γιάννη Ντοντσάκη ως Πρίγκιπα Ποθητό.

Σύνοψη του έργου από τους Πόντους Λίντμπεργκ και Πάτρικ Κίνμονθ

Πρελούδιο
O χορός ξεκινά εν μέσω κεραυνών και αστραπών μιας καλοκαιρινής καταιγίδας. Ο ηλεκτρισμός είναι μια μορφή ζωής, μπορεί όμως να προκαλέσει και τον θάνατο. Είναι το φυσικό μέσο της Καραμπός: η προσωποποίηση της ενέργειας που κάνει τις εποχές να εναλλάσσονται και το σύμπαν να περιστρέφεται. Η Καραμπός, κέντρο και μαύρη τρύπα, θανατηφόρα και ζωογόνος, προξενεί τον φόβο και απαιτεί την κατανόησή μας.

Πρώτη Πράξη
Στην καρδιά του καλοκαιριού, τα παιδιά καταφτάνουν για να γιορτάσουν τα γενέθλια της Αυγής. Τo όνομα δεν είναι τυχαίο. Είναι το φως που λάμπει στην αρχή της μέρας της ζωής. Τα παιδιά παίζουν ανενόχλητα, μεθυσμένα από τη χαρά του καλοκαιριού. Κάποιες φορές υπερβαίνουν τα όριά τους και γίνονται ολοένα και πιο άγρια. Μέσα από την εμπειρία συνδέονται με το χάος, την ομορφιά και τη βία της ζωής. Ο Ποθητός, ένα αγόρι που φτάνει αργοπορημένο κρατώντας στα χέρια του το βελουδένιο λαγουδάκι του, δέχεται εκφοβισμό από τα άλλα παιδιά, αλλά η Αυγή τον σώζει και γίνεται φίλη του. Στην κορύφωση της νεανικής τους γιορτής, εμφανίζεται η Καραμπός φέροντας μαζί της την πλήρη έκταση της δύναμης του θανάτου, μαραμένη και ψυχρή. Η Αυγή σκοντάφτει κατά λάθος και αγγίζει την Καραμπός. Με μια θανάσιμη σπίθα, η δύναμη της Καραμπός –σαν αστραπή που βρίσκει έναν αγωγό– γειώνεται. Η Αυγή σωριάζεται νεκρή στο έδαφος. Τα παιδιά, η φύση, τα πάντα μαραίνονται, πεθαίνουν ή αποκοιμιούνται. Το καλοκαίρι γίνεται φθινόπωρο και χειμώνας. Η αθωότητα θα χαθεί αναπόφευκτα, για να αντικατασταθεί από το βίωμα. Καθώς το χιόνι πέφτει, η Καραμπός περιποιείται το χειμωνιάτικο τοπίο της, θέτοντας τις βάσεις για μια νέα γενιά. Η υπόσχεση του ένυπνου κήπου υπό τη νυχτερινή εξουσία της σελήνης.

Δεύτερη Πράξη
Η Καραμπός αποσύρεται όταν η άνοιξη αρχίζει να λιώνει τους πάγους. Τα παιχνίδια της παιδικής ηλικίας που χάθηκαν στον χιονιά αφυπνίζονται σε μια νέα πραγματικότητα, σ’ ένα άλλο επίπεδο νοήματος, μια νέα ζωή. Ο Ποθητός, άντρας πια, στο απόγειο της ομορφιάς του, καταφτάνει και ανακαλύπτει την Αυγή, που έχει γίνει πια ολόκληρη γυναίκα, να κοιμάται στο χιόνι. Γεμάτος δροσερή επιθυμία και οδηγούμενος από μια δύναμη που δεν την καταλαβαίνει, προσπαθεί αδέξια να τη φιλήσει, γεγονός που την αναστατώνει πολύ. Εκείνη είναι ο εαυτός της, ξεχωριστή και ακέραια, και αυτός πρέπει να την κερδίσει, χωρίς να θεωρήσει τίποτα δεδομένο, και να την ξυπνήσει γλυκά από το όνειρο. Είναι τόσο το πεπρωμένο τους όσο και καθήκον τους να κατανοήσουν τον ίδιο τους τον εαυτό, ο ένας τον άλλον, και μαζί να ενώσουν το σκοτάδι με το φως, το αρσενικό με το θηλυκό. Να αφυπνιστούν έναντι της ηδονής και του πόνου, της ζωής και του θανάτου.