Όχι, ο Άρνε Νταλ δεν είναι καθόλου σκοτεινός. Γι’ αυτό και όταν σκέφτεσαι ότι ένας τόσο προσηνής τύπος μπορεί να γεννήσει με το μυαλό του τις πιο συναρπαστικά σκοτεινές ιστορίες, τον βάζεις αυτόματα στην κατηγορία τού γοητευτικά αντιφατικού.

Και δεν το λέω εγώ. Το φωνάζουν οι διαρκώς αυξανόμενες πωλήσεις των αστυνομικών του βιβλίων αλλά και οι φανατικοί του αναγνώστες, κάνοντας τον να φέρει με καμάρι αλλά και χαμηλούς τόνους τον τίτλο του άξιου διαδόχου του Στιγκ Λάρσσον.

Ο Σουηδός στιλίστας του ευρωπαϊκού νουάρ μπορεί να καταπιάνεται με φανταστικές – ως ένα βαθμό – ιστορίες, ζει όμως έντονα την κανονικότητα της ζωής και τον ρεαλισμό της, με μια – επίσης γοητευτική – δυνατότητα να την αποκωδικοποιεί και να βλέπει με μαθηματική ακρίβεια που οδεύει. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, ας πούμε, βαδίζει για τον Νταλ απευθείας στον γκρεμό αν διαλυθεί, αφού, όπως μου λέει, οι χώρες της θα βρεθούν μόνες και αβοήθητες απέναντι σε σχιζοφρενείς υπερδυνάμεις (βλέπε ΗΠΑ, Ρωσία και Κίνα).

Για τον Νταλ όλα έχουν τη λογική τους. Μια λογική που θέλει, όμως, μεγάλη καρδιά για να την ανακαλύψεις…

Κ. Νταλ, Στο μυαλό των Ευρωπαίων η Σουηδία είναι η χώρα στην οποία λειτουργούν όλα ρολόι. Παρά ταύτα, εσείς επιλέγετε μέσα απ’ τα βιβλία σας να προβάλλετε τη σκοτεινή της πλευρά. Σήμερα, ποιο πιστεύετε ότι είναι το πιο σκοτεινό κομμάτι της σουηδικής κοινωνίας; 

Η Σουηδία δεν αποτελεί εξαίρεση. Είναι μια χώρα όπως όλες οι άλλες στην Ευρώπη. Το πιο σκοτεινό κομμάτι ολόκληρης της ηπείρου είναι χωρίς αμφιβολία ο ταχέως αναπτυσσόμενος φασισμός, τόσο με την παλιά κλασσική του μορφή, τον καθαρό ναζισμό, όσο και μέσω νέων μορφών εθνικισμού που φτάνουν στον ριζοσπαστικό ισλαμισμό. Όλα αυτά τα κινήματα που είχαν αρκετή δημοκρατία…

Την Ελλάδα πώς θα τη χαρακτηρίζατε;

Επισκέπτομαι τη χώρα σας περιστασιακά εδώ και τρεις δεκαετίες και ειλικρινά την αγαπώ. Σήμερα, η αίσθηση μου είναι ότι η κρίση έχει σταθεροποιηθεί, αλλά εξακολουθεί να ταλαιπωρεί τη ζωή των απλών πολιτών. Και ο θυμός δεν είναι πια τόσο έντονος. Τον αισθάνομαι περισσότερο σαν μια βαθιά επιθυμία για δικαιοσύνη που λιώνει με αργό ρυθμό. Εξαντλημένος μεν, με μπόλικο μαύρο χιούμορ και σαρκασμό δε. Η γενική μου αίσθηση, πάντως, είναι πολύ καλή. Οι Έλληνες έχουν δοκιμαστεί σκληρά κι έχουν περάσει τη δοκιμασία με τεράστια αγωνία – αλλά και με μια καλώς εννοούμενη ψυχραιμία. Η κατάσταση είναι ακόμα χάλια, αλλά είστε εντάξει.

«Τέτοιες φρικιαστικές δολοφονίες είναι εκτός της ανθρώπινης φύσης», λέει ο Άρνε Νταλ για τον Ζακ Κωστόπουλο

Διαβάζοντας τα βιβλία σας, μου γεννάται συνεχώς η αίσθηση πως η πολιτική και η κοινωνία, με την έννοια της κανονικής – νόμιμης ζωής, φλερτάρουν συνεχώς με τον υπόκοσμο και την ανομία. Πιστεύετε ότι η κανονικότητα που ζούμε στην καθημερινότητα μας κρύβει πίσω της μια σκοτεινή – εγκληματική – πλευρά που αγνοούμε; 

Υπάρχουν τεράστια οικονομικά εγκλήματα που συμβαίνουν συνεχώς, τα οποία περνούν απαρατήρητα και μένουν ατιμώρητα. Μιλώ για εγκλήματα όπως η φοροδιαφυγή και η διαφθορά, που συμβαίνουν καθημερινά κάτω από τις μύτες μας. Οι μόνοι που πληρώνουν τελικά γι’ αυτά είναι οι απλοί πολίτες, που προσπαθούν να ζουν λογικές και τίμιες ζωές.

Η βία και το έγκλημα είναι βασικές θεματικές των βιβλίων σας. Πρόσφατα η ελληνική κοινωνία διχάστηκε με αφορμή το αποτρόπαιο λιντσάρισμα του Ζακ Κωστόπουλου, ενός ακτιβιστή ομοφυλόφιλου, ο οποίος ξυλοκοπήθηκε μέχρι θανάτου έξω από ένα κοσμηματοπωλείο από αστυνομικούς αλλά και απλούς πολίτες. Πιστεύετε ότι όλοι είμαστε εν δυνάμει δολοφόνοι; Η αυτοδικία είναι ένστικτο της ανθρώπινης φύσης;

Πιστεύω ότι η άμυνα είναι ζωτικό κομμάτι του ανθρώπου, όχι η επίθεση. Τέτοιες φρικιαστικές δολοφονίες είναι εκτός της ανθρώπινης φύσης. Συμβαίνουν όταν αφήνουμε στην άκρη τον άνθρωπο και γινόμαστε όχλος. Ο φασισμός θα είναι πάντα μια απώλεια της ανθρωπιάς.

Το νέο βιβλίο του Άρνε Νταλ «Επτά μείον Ένα» κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Μεταίχμιο σε μετάφραση Γρηγόρη Κονδύλη.

Το νέο βιβλίο του Άρνε Νταλ «Επτά μείον Ένα» κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Μεταίχμιο.

Στην τελευταία σας τετραλογία, η πρωταγωνίστρια ομάδα Opcop αποτελείται από μέλη προερχόμενα από κάθε γωνιά της Ευρώπης. Θα έλεγε κανείς ότι κάνετε ένα σχόλιο στην πολυμορφία της ανοιχτής ευρωπαϊκής κοινωνίας. Πιστεύετε ότι οι αντιθέσεις μας είναι περισσότερες από τα κοινά μας στοιχεία; Εξού και ολοένα στον δημόσιο διάλογο μιλάμε για ένα πιθανό τέλος της Ενωμένης Ευρώπης;

Νομίζω ότι η διάλυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα ήταν ένα τεράστιο λάθος. Με γιγαντιαίες δυνάμεις δίπλα μας, όπως οι ΗΠΑ, η Ρωσία και η Κίνα, να κινούνται ανεξέλεγκτα, αγνοώντας τους δημοκρατικούς κανόνες, χρειαζόμαστε μια Ευρώπη ενωμένη. Με την προϋπόθεση, φυσικά, να μπορούμε όλοι να αποδεχόμαστε τις βασικές δημοκρατικές και ανθρωπιστικές αρχές. Το λέω γιατί σήμερα, ορισμένες από τις ανατολικές χώρες, έχουν μεγάλες δυσκολίες μ’ αυτή την αποδοχή. Ο παλιάς κοπής εθνικισμός δεν λειτουργεί πια, πρέπει να παραμείνουμε μαζί, παρά τις διαφορές μας. Αυτό που μας ενώνει, είναι πολύ μεγαλύτερο.

Στις «Μουσικές Καρέκλες» λέτε ότι ο κόσμος που ζούμε επιβραβεύει την απληστία. Άρα, για να επιβιώσουμε και να είμαστε ανθεκτικοί πρέπει να γίνουμε όσο το δυνατόν περισσότερο άπληστοι;

Με τίποτα. Πρέπει να προσπαθήσουμε να το καταπολεμήσουμε μέσω της δημοκρατίας. Ψηφίστε τα σωστά κόμματα και τους σωστούς ανθρώπους. Βεβαιωθείτε ότι η απληστία δεν θα μείνει ανενόχλητη. Και προσπαθήστε να σιγουρέψετε ότι οι μεγάλες εταιρείες και οι καπιταλιστές πληρώνουν το δίκαιο μερίδιο των φόρων τους. Για τριάντα περίπου χρόνια είχαμε μια ανάπτυξη στις δυτικές κοινωνίες που έδωσε την ευκαιρία στην απληστία να λειτουργήσει. Τώρα είναι η στιγμή που πρέπει να δυσκολέψουμε το έργο της.

«Ο παλιάς κοπής εθνικισμός δεν λειτουργεί πια, πρέπει να παραμείνουμε μαζί, παρά τις διαφορές μας. Αυτό που μας ενώνει, είναι πολύ μεγαλύτερο».

Γράφετε αστυνομική λογοτεχνία, που είναι ένα δημοφιλές είδος. Παρά ταύτα η σχέση του σύγχρονου ανθρώπου με το βιβλίο – ειδικά των νέων – δεν είναι και η καλύτερη. Δεν μας αρέσει να διαβάζουμε ή δεν γράφονται πράγματα άξια να διαβαστούν;

Οι νέοι σήμερα εντυπωσιάζονται με την αφήγηση, μέσω παιχνιδιών και τηλεοπτικών σειρών. Η πρόκληση είναι να τους κάνουμε να συνειδητοποιήσουν πόσο δυνατή μπορεί να είναι μια ιστορία, χωρίς προκατασκευασμένες εικόνες. Οι ίδιοι, δηλαδή, να αποφασίζουν τον ρυθμό και να δημιουργούν από μόνοι τους τις εικόνες. Για να είμαι ειλικρινής, δεν ξέρω πως γίνεται αυτό. Ένας καλός τρόπος, πάντως, είναι να γράφουμε πιο “έντονα” βιβλία.

Υπάρχει κάποιο βιβλίο σας για το οποίο δεν είστε απόλυτα ευχαριστημένος και αν είχατε την ευκαιρία θα το γράφατε ξανά;

Υπάρχουν κάποια στοιχεία και ορισμένα κεφάλαια, σχεδόν σε όλα μου τα βιβλία, τα οποία σήμερα θα έγραφα διαφορετικά. Αλλά όχι ολόκληρο το βιβλίο απ’ την αρχή. Όλα αντιπροσωπεύουν την ανάπτυξή μου εκείνη τη δεδομένη στιγμή, και αυτό είναι υπέροχο. Υπάρχουν αιώνια αριστουργήματα που καταφέρνουν να αντέξουν τη ροή του χρόνου, αλλά είναι ελάχιστα.

Τι κάνετε όταν δεν γράφετε ή όταν δε σκέφτεστε μια ιστορία;

Είμαι ένας άνθρωπος που ταξιδεύει συνεχώς. Το να ταξιδεύω, είτε για προσωπικούς είτε για επαγγελματικούς λόγους, είναι ζωτικής σημασίας για μένα. Χρειάζομαι γαλήνη και ηρεμία. Θέλω να διαβάζω και να ακούω μουσική. Επίσης, θέλω να τρέχω, όσο μου το επιτρέπει η ζωή.

Αυτό το διάστημα τι προετοιμάζετε;

Είμαι στη μέση του επόμενου βιβλίου της νέας σειράς μυθοπλασίας μου, για τους ντετέκτιβ Sam Berger και Molly Blom. Είναι ένα νέο είδος γραφής, πιο σφιχτό και πιο έντονο, λιγότερο πολιτικό, πιο ψυχολογικό. Νομίζω ότι αυτό το διάστημα προσπαθώ να γράφω βιβλία που να είναι τόσο συναρπαστικά ώστε να μην μπορείτε να τα πετάξετε!

Info:

Απόψε, Παρασκευή 2 Νοεμβρίου 2018, στον Ευριπίδη στην Κηφισιά (Λ. Κηφισίας 310), στις 19:00, ο Άρνε Νταλ συζητά με τον συγγραφέα Γρηγόρη Αζαριάδη. 
Το νέο βιβλίο του Άρνε Νταλ «Επτά μείον Ένα» κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Μεταίχμιο σε μετάφραση Γρηγόρη Κονδύλη.