Ένας περίπατος, ο οποίος θα ολοκληρωθεί σε τρία μέρη με τα βασικά βήματα για να περπατήσετε και να επισκεφθείτε τα έργα της documenta 14 στο Μουσείο Μπενάκη, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, στο Ωδείο Αθηνών, στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης και στη Σχολή Καλών Τεχνών.

Από τα έργα ξεχωρίζουμε κάποια και τις ιστορίες τους για το «αλατοπίπερο» της ξενάγησης.

 

Μουσείο Μπενάκη, οδού Πειραιώς

Στο Μουσείο Μπενάκη φιλοξενείται ένα σημαντικό μέρος των εκθεμάτων της documenta 14. Δίνεται η ευκαιρία να διερευνηθούν ανείπωτες, ημιτελείς ή παραγνωρισμένες ιστορίες αλλά και καινοτόμες μουσειολογικές ιδέες, όπως αυτές προτείνονται από τους ίδιους τους καλλιτέχνες.

Στο αίθριο του μουσείου Μπενάκη, ο Hiwa K και το έργο του Γκαρσονιέρα (2017)

Στο αίθριο του Μουσείου Μπενάκη, ο Hiwa K και το έργο του «Γκαρσονιέρα» (2017)

Η Γκαρσονιέρα (2017)

Η Γκαρσονιέρα (2017)

Στο αίθριο του Μουσείου Μπενάκη, ο Hiwa K παρουσιάζει το έργο του «Γκαρσονιέρα» (2017). Μια κατασκευή από τσιμέντο και μια σκάλα που φτάνει στο μικρό ταρατσάκι και το στημένο εκεί ράντζο για τις καλοκαιρινές νύχτες.

Ο Hiwa K γεννήθηκε στην πόλη της Σουλεϊμανίγια του Ιρακινού Κουρδιστάν και σήμερα είναι κάτοικος του Βερολίνου. Όταν τον συναντήσαμε μπροστά στο έργο του μας είπε ότι αυτές είναι οι αναμνήσεις του, το ράντζο στην ταράτσα στις καλοκαιρινές νύχτες μιας ειρηνικής εποχής. Ο πατέρας του ήταν καλλιγράφος στην υπηρεσία της προπαγάνδας. «Μια μέρα στις αρχές του 1991», αφηγείται, «τα πανό αντί για αραβικά ήταν γραμμένα στα κουρδικά. Τότε συνειδητοποιήσαμε ότι η κουρδική εξέγερση είχε επικρατήσει σε όλο το βόρειο τμήμα της χώρας. Ο Σαντάμ Χουσεΐν αποκαλούσε την περιοχή του Κουρδιστάν στο Βόρειο Ιράκ “παράδεισο του Αλλάχ στη Γη”». «Συνειδητοποίησα την ειρωνεία», λέει ο Hiwa K. «μετά το 1988 όταν κάποιοι συγγενείς μας που επέζησαν από τις επιθέσεις με χημικά στη Χαλάμπτζα μου είπαν ότι τα χημικά είχαν μυρωδιά μήλου».

«Ζήσε και Πέθανε ως η Εύα Μπράουν», Μουσείο Μπενάκη

«Ζήσε και Πέθανε ως η Εύα Μπράουν», Μουσείο Μπενάκη

«Ζήσε και Πέθανε ως η Εύα Μπράουν», Μουσείο Μπενάκη

«Ζήσε και Πέθανε ως η Εύα Μπράουν», Μουσείο Μπενάκη

O ζωγράφος, μυθιστοριογράφος και κινηματογραφιστής Roee Rosen είναι μια φωνή του Ισραήλ που ασκεί δριμεία κριτική. Στο έργο του αναφέρεται συχνά όχι μόνο στον κανόνα της ιστορικής πρωτοπορίας και στις παραβατικές παραδόσεις, από εκείνη του Μαρκήσιου Ντε Σαντ έως του Ζορζ Μπατάιγ, αλλά και στα δημοφιλή μέσα, στην πολιτική προπαγάνδα και τα κλασικά παιδικά παραμύθια, τα οποία επίσης μεταμορφώνει, ενώ συνδέει την τρέχουσα πολιτική του Ισραήλ και της υφηλίου με μυθικές και πολιτικές αναφορές στην ευρωπαϊκή και την εβραϊκή ιστορία.

Το πρωτοποριακό του έργο «Ζήσε και Πέθανε ως η Εύα Μπράουν» εξωθεί τον θεατή να ταυτιστεί με την ερωμένη του Χίτλερ και μάλιστα να γίνει Εύα. Το παραισθησιακό σε εικαστικό επίπεδο έργο του συνιστά στο σύνολό του ένα μετασχόλιο για την πολιτική της μνήμης και για τη διαμόρφωση της ταυτότητας, ειδικότερα δε για τη χρήση και την κατάχρηση του Ολοκαυτώματος στο σημερινό Ισραήλ.

 Η ιστορία του Ζαΐρ του Tshibumba Kanda Matulu

Η ιστορία του Ζαΐρ του Tshibumba Kanda Matulu

Η ιστορία του Ζαΐρ του Tshibumba Kanda Matulu

Η ιστορία του Ζαΐρ του Tshibumba Kanda Matulu

Στρατόπεδο προσφύγων στο Λουμούμπασι 1961-63, του Tshibumba Kanda Matulu

Στρατόπεδο προσφύγων στο Λουμούμπασι 1961-63, του Tshibumba Kanda Matulu

Όταν σκεφτόμαστε το Κονγκό, είναι δύσκολο να το δούμε πέρα από τη συνηθισμένη ροή των εικόνων του πολέμου και της φτώχειας που φτάνουν μέσω των ΜΜΕ. Λίγοι ζωγράφοι θα μπορούσαν να μας αφηγηθούν την ιστορία του όπως κάνει με το έργο του ο Tshibumba Kanda Matulu.

Εκατοντάδες πίνακες περιγράφουν το ταραχώδες παρελθόν της χώρας του. Στο έργο του συνδυάζει στοιχεία της παραδοσιακής αφρικανικής αφήγησης και της αστικής λαϊκής τέχνης για να δημιουργήσει το δικό του όραμα του παρελθόντος του Κονγκό, δίνοντας με ένα προσωπικό αρθρωτό σύστημα κοινής μνήμης μια απαράμιλλη εικόνα.

Για πολλά χρόνια ο Tshibumba εργάστηκε ως ζωγράφος στο Lumbumbashi, πουλώντας τα έργα του σε ντόπιους μέχρι που τον ανακάλυψε ο Γερμανός καθηγητής της ανθρωπολογίας Johannes Fabian. Η συνάντησή τους το 1973 έμελλε να είναι καθοριστική για τον Tshibumba, ο οποίος βρήκε χορηγό και συνέλαβε την ιδέα να ζωγραφίσει όλη την ιστορία της χώρας του σε μια σειρά από πίνακες. Η ιστορία του σημερινού Ζαΐρ αρχίζει με την προ-αποικιακή περίοδο του Κονγκό με απεικονίσεις του από τη «ζωή στο χωριό», «όταν οι άνθρωποι ήξεραν πώς να ζήσουν», συνεχίζεται με την ευρωπαϊκή εξερεύνηση του Κονγκό, τη βέλγικη αποικιοκρατία και καταπίεση και τις δυνατές φωνές ανεξαρτησίας με τον ηγέτη του αγώνα, Πατρίς Λουμούμπα. Μετά από το πραξικόπημα, στις 17 Ιανουαρίου 1961, ο Λουμούμπα δολοφονήθηκε κάτω από μυστηριώδεις συνθήκες. Ο Μομπούτου που ανέλαβε την εξουσία το 1965 κυβέρνησε με σιδερένια πυγμή και άλλαξε την εθνική ταυτότητα και το όνομα της χώρας σε Ζαΐρ το 1971. Ο Tshibumba δεν παραλείπει να περιγράψει τα όνειρα μιας χώρας στην οποία οι κοινωνικές σχέσεις αποσυντίθενται και η κομματική πολιτική αντικαθιστά τη θρησκεία.

Algirdas Šeškus, Shaman (2012). Πενήντα εκτυπώσεις ψεκασμού μελάνης

Algirdas Šeškus, Shaman (2012). Πενήντα εκτυπώσεις ψεκασμού μελάνης

Ο Algirdas Šeškus, παλιός εικονολήπτης στο κανάλι της Σοβιετικής Λιθουανίας, ανακάλυψε τη φωτογραφία το 1975. Οι φωτογραφίες του στη δεκαετία του ’70 και του ’80 δεν έχαιραν εκτίμησης από τη σχολή της λιθουανικής φωτογραφίας καθώς τις θεωρούσαν ανεπιτήδευτες, κακοφτιαγμένες και ανεστίαστες. Η καταγραφική του προσέγγιση θυμίζει ντοκιμαντέρ. Ο Šeškus βλέπει το έργο τέχνης ως όχημα, ως μια φόρμα που σηκώνει «μεγαλύτερες δόσεις τέχνης», οι οποίες διαφορετικά μπορεί να βρεθούν οπουδήποτε σε μικρότερη συγκέντρωση, όχι τόσο μέσα στα πράγματα, αλλά ανάμεσά τους».

Miriam Cahn

Miriam Cahn

Miriam Cahn

Miriam Cahn

Miriam Cahn

Miriam Cahn

Τι κοιτά η Miriam Cahn και τι είναι αυτό που βλέπει; Είναι δυνατόν να τραβήξουμε μια γραμμή ανάμεσα στην υποκειμενική και αντικειμενική εικόνα που υφίσταται γύρω μας; Είναι ένα από τα επίμονα ερωτήματα που ανακύπτουν από το έργο της. Γεννημένη στη Βασιλεία το 1949, η Cahn κάνει σχέδια, πίνακες, περφόρμανς και ταινίες. Τα έργα της με κάρβουνο είναι βίαια, τρεμάμενα, ευμετάβλητα, ένα μέσο σχολιασμού και ερμηνείας της πραγματικότητας που εκτυλίσσεται μπροστά στα μάτια μας. Μια αλληλουχία εικόνων, μια δίνη σκέψεων αλλά και η κακοφωνία του βιωμένου χρόνου, ένα συνονθύλευμα αντιλήψεων, αναπολήσεων, ονείρων και φόβων.

Στο Μουσείο Μπενάκη έργα 16 καλλιτεχνών: Miriam Cahn, Agim Çavdarbasha, Yervant Gianikian και Angela Ricci Lucchi, Hiwa K, Tshibumba Kanda Matulu, Britta Marakatt-Labba, Véréna Paravel και Lucien Castaing-Taylor, André Pierre, R. H. Quaytman, Roee Rosen, Arin Rungjang, Algirdas Šeškus, Nilima Sheikh, El Hadji Sy, Κωνσταντίνος Χατζηνικολάου, Sergio Zevallos

 

Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, μια γνωριμία με τον Απόστολο Γεωργίου

Κατά τη διάρκεια των 100 ημερών που θα διαρκέσει η documenta 14 στην Αθήνα, τα έργα του Απόστολου Γεωργίου ακουμπούν μαλακά στο μαρμάρινο νερόχρωμο μπεζ δάπεδο του Μεγάρου. Μέσα στην εκκωφαντική ερημιά των αχανών, άδειων χώρων, οι ήρωές του συνυπάρχουν με προϋπάρχοντα έργα, μαρμάρινες πλακέτες χορηγών, σκοτεινά βεστιάρια, έρημα καφέ και μπρούτζινες ταμπέλες σήμανσης χώρων. Η αντίστιξη είναι καθηλωτική. Ο κόσμος του Απόστολου Γεωργίου συναντιέται με μια Ελλάδα και τα έργα μιας ευδαίμονος, παρελθούσης εποχής μέσα σε ένα σχεδόν εγκαταλελειμμένο παρόν με μια πινελιά δόξας. Είναι μια συναρπαστική περιήγηση σε δυο Ελλάδες.

Στο Μέγαρο θα εκτελεστεί ένα μέρος του εκτενούς μουσικού προγράμματος της documenta 14, με σημαντικά έργα όπως η Συμφωνία αρ. 3, Op. 36 (Symphony of Sorrowful Songs) του Henryk Górecki και το έργο The People United Will Never Be Defeated! του Frederic Rzewski, όσο και έργα σύγχρονων συνθετών όπως ο Julius Eastman, η Éliane Radigue και ο Jakob Ullmann. Ο Joaquín Orellana Mejía θα παρουσιάσει την πρεμιέρα της νέας του δουλειάς, Sinfonía desde el Tercer Mundo (Συμφωνία από τον Τρίτο Κόσμο), κορύφωση πολυετών πειραματισμών με χορωδίες και ορχήστρες, με τα δικής του επινόησης ηχητικά σκεύη (utilés sonoros) που θα εκτίθενται στο Μέγαρο κατά τη διάρκεια της συναυλίας του.

Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, μια γνωριμία με τον Απόστολο Γεωργίου

Απόστολος Γεωργίου

Απόστολος Γεωργίου

 

Απόστολος Γεωργίου

Απόστολος Γεωργίου

«Με λένε Κώστα, βρισκόµαστε στο 1950, ή στη δεκαετία του ’60, ή του ’80, στο 2000 ή και πιο µετά – δεν είµαι σίγουρος ακριβώς για την ηµεροµηνία. Ποιοι είναι αυτοί οι άντρες και οι γυναίκες γύρω µου που προκαλούν τόση ανησυχία; Ούτε και γι’ αυτούς είµαι σίγουρος. Φοράω συνήθως το κουστούµι µου προκειµένου να µην παρεκτραπώ, αλλά δεν τα καταφέρνω πάντα. Θα µπορούσα να είµαι ο αντιήρωας της διπλανής πόρτας, το αρχέτυπο της καταπιεσµένης αρρενωπότητας, ο προδοµένος πολίτης. Ή ίσως και να είµαι µια από τις φιγούρες στους πίνακες του Απόστολου Γεωργίου, που γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1952…», λέει ο Απόστολος Γεωργίου.

Στο ΜέγαροΜουσικής, έργα 12 καλλιτεχνών: Απόστολος Γεωργίου, Cornelius Cardew, Julius Eastman, KSYME-CMRC με το EMS Synthi 100, Joaquín Orellana Mejía, Ιάννης Ξενάκης, Graciela Paraskevaídis, Pope.L, Éliane Radigue, Frederic Rzewski, Jakob Ullmann, Γιάννης Χρήστου

 

Info:

documenta 14 στην Αθήνα | 8 Απριλίου – 16 Ιουλίου 2017

Σχετικά άρθρα:

Η μοναδική ιστορία μιας Ελληνίδας κατασκόπου του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου στην documenta 14, από την Αργυρώ Μποζώνη

documenta 14: Στη Σχολή Καλών Τεχνών, ιστορίες από τις άκρες του κόσμου (μέρος τρίτο), από την Αργυρώ Μποζώνη

documenta 14: Στο Ωδείο Αθηνών και στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (μέρος δεύτερο), από την Αργυρώ Μποζώνη

documenta 14: «Πολιτική και χρήμα έχουν αρκετή δύναμη, αλλά όχι όλη τη δύναμη», από την Αργυρώ Μποζώνη

Ο Αυστραλός καλλιτέχνης Gordon Hookey αλλάζει την όψη της Σχολής Καλών Τεχνών στο πλαίσιο της documenta 14, από την Δανάη Κωτσάκη

Ποιοι χώροι της Αθήνας θα «στεγάσουν» την documenta 14

H documenta 14 και το ΕΜΣΤ ανακοινώνουν τη συνεργασία τους σε Αθήνα και Κάσελ

Γνωρίζοντας την ιστορία της documenta στο Ινστιτούτο Γκαίτε

Πράσινο φως στη documenta 14 για τους αρχαιολογικούς χώρους

«Ο Παρθενώνας των βιβλίων»: το πρώτο έργο της documenta 14 και η ιστορία του