«Ένα κτήριο οφείλει να αναπνέει. Όπως η γη και η θάλασσα. Μέσα από την αρχιτεκτονική εκφράζει κανείς τον τόπο και τα συναισθήματα. Κι εγώ θέλησα να αποδώσω κάτι από την ποίηση της Μεσογείου». Με αυτά τα λόγια ο κορυφαίος Ιταλός αρχιτέκτονας Ρέντσο Πιάνο μίλησε για το έργο που βρίσκεται μια ανάσα πριν την ολοκλήρωση και παράδοσή του από το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος στο ελληνικό δημόσιο, έτοιμο να στεγάσει την Εθνική Βιβλιοθήκη και την Εθνική Λυρική Σκηνή. Και πράγματι, όσοι τυχεροί παρακολουθήσαμε την σχετική ξενάγηση το πρωί της Παρασκευής καταλάβαμε το πώς αυτά τα λόγια μπορούν να μετουσιώνονται σε πράξη.

Η συνέντευξη τύπου που ακολούθησε συγκέντρωσε το ενδιαφέρον πολλών δημοσιογράφων και από το εξωτερικό. Δόθηκε στον πέμπτο όροφο του κτηρίου, ο οποίος συμπίπτει με το ύψος της θάλασσας. Από αριστερά δεσπόζει η θέα προς την παραλία, ενώ στα δεξιά το βλέμμα οδηγείται στο λόφο που βρίσκεται η Ακρόπολη.

Το Κανάλι

Το Κανάλι

Η έμπνευση του διεθνώς κορυφαίου αρχιτέκτονα ήταν ακριβώς αυτή: «Αντί να φυτέψουμε ένα τεράστιο κτήριο – μιας και η Όπερα χρειάζεται χώρους και ύψος – πάνω σε αυτό το κομμάτι γης, υψώνουμε έναν λόφο και το τοποθετούμε στην αγκαλιά της». Χρειάστηκαν δέκα δεύτερα και μια χαρτοπετσέτα, όπως είπε χαρακτηριστικά ο Πρόεδρος του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, Ανδρέας Δρακόπουλος, για να το σχεδιάσει ο Ρέντσο Πιάνο. Η υλοποίηση βέβαια ήταν πολύ πιο περίπλοκη, καθώς εργάστηκαν σε αυτό πέντε χιλιάδες άτομα.

«Είναι το αποτέλεσμα μιας αριστείας. Το κάλλος και η αριστεία βρίσκονται εδώ. Είναι ένα έργο που έπρεπε να πετύχει. Και πέτυχε», θα πει σε λίγο ο ίδιος.

Σαν μια μπιζουτιέρα οραματίστηκε ο Ρέντσο Πιάνο την κεντρική σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, την οποία ουσιαστικά συν-σχεδίασε με τους Ακουστικούς, για να πετύχει τη βέλτιστη δυνατή ακουστική. Η πενταπλή σκηνή είναι μεγαλύτερη και από την Metropolitan Opera και παρέχει κάθε τεχνολογική δυνατότητα. Όλα γίνονται με το πάτημα ενός κουμπιού, όπως επισημάνθηκε. Ως και μικρές οθονίτσες πίσω από κάθε καρέκλα βοηθούν για τον υποτιτλισμό. Περισσότερα από 900 δωμάτια συμπληρώνουν τους βοηθητικούς χώρους για πρόβες και καμαρίνια.

Η Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος. Εθνική Λυρική Σκηνή.

Η Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος. Εθνική Λυρική Σκηνή.

Στο ισόγειο της Εθνικής Βιβλιοθήκης δεσπόζει αυτό που ονομάζεται «Πύργος Βιβλίων». Ο χώρος είναι κατάλληλα διαμορφωμένος για να δέχεται παιδιά και εφήβους. Οι υπόλοιποι όροφοι είναι αφιερωμένοι στο Ακαδημαϊκό κομμάτι της Βιβλιοθήκης και έχει όλα όσα ονειρεύεται ένας μελετητής. Έως δύο εκατομμύρια βιβλία μπορεί να φιλοξενήσει στα υπερσύγχρονα ράφια της. Αριθμός που δύσκολα μπορεί να προσεγγιστεί, καθώς η σημερινή «περιουσία» της Εθνικής Βιβλιοθήκης ανέρχεται σε 700 χιλιάδες τόμους και η τάση δείχνει ένα μέλλον ψηφιακό.

Ο Πύργος των Βιβλίων. Ο κεντρικός χώρος του κτιρίου της ΕΒΕ.

Ο Πύργος των Βιβλίων. Ο κεντρικός χώρος του κτιρίου της ΕΒΕ.

Το φως του ήλιου λούζει γενναιόδωρα όλους τους χώρους, έχει γίνει όμως η κατάλληλη πρόβλεψη ώστε να μη φθείρει καθόλου τα βιβλία.  Η εμμονή του αρχιτέκτονα στη λεπτομέρεια, τον έκανε ως και να γκρεμίσει, στη φάση της κατασκευής, εννέα κολώνες, όπως μας μετέφεραν συνεργάτες του, προκειμένου να μείνει απόλυτα ικανοποιημένος από το αποτέλεσμα.

«Λατρεύω την ιστιοπλοΐα» εξομολογήθηκε ο Ρέντσο Πιάνο και διηγήθηκε στο κοινό την απολαυστική ιστορία της σύλληψής του από την αστυνομία λίγα χρόνια πριν, όταν επιχείρησε να κάνει ιστιοπλοΐα στη θάλασσα που βρίσκεται πολύ κοντά στο σημείο του Κέντρου Πολιτισμού. Σήμερα, ένα μεγάλο κανάλι, που διατρέχει τον περιβάλλοντα χώρο, έρχεται να δώσει θαλασσινή αύρα στο σημείο που έτσι κι αλλιώς ήταν κάποτε παραθαλάσσιο, να βελτιώσει το μικροκλίμα της περιοχής, αλλά και να προσφέρει αντιπλημμυρική φροντίδα.

Απογευματινή όψη του ΚΠΙΣΝ. Κτίρια Εθνικής Λυρικής Σκηνής (αριστερά) και Εθνικής Βιβλιοθήκης (δεξιά). Στη μέση η Αγορά.

Απογευματινή όψη του ΚΠΙΣΝ. Κτίρια Εθνικής Λυρικής Σκηνής (αριστερά) και Εθνικής Βιβλιοθήκης (δεξιά). Στη μέση η Αγορά.

«Φως και χρώμα ελληνικό» έχουν την ευκαιρία να θαυμάσουν οι πρώτοι επισκέπτες, χάρη στην ομότιτλη έκθεση έργων του Παναγιώτη Τέτση, που φιλοξενούνται (23-26/6) σε συνεργασία με την Εθνική Πινακοθήκη στον ενδιάμεσο χώρο μεταξύ των δύο κτηρίων, στην «Αγορά», όπως ονομάζεται. Ήδη η πρώτη μέρα των τετραήμερων εκδηλώσεων με τίτλο “Metamorphosis” (23/6),  συγκέντρωσε περισσότερα από 1.500 άτομα στο Πάρκο. Οι εορταστικές εκδηλώσεις συνεχίζονται όλο το Σαββατοκύριακο, έως και τις 26 Ιουνίου.

Όπως είναι φυσικό, μετά τον αρχικό ενθουσιασμό, η σκέψη και η αγωνία όλων στρέφεται στην «επόμενη μέρα».  Το ελληνικό δημόσιο έχει αποδείξει πως αφήνει στο έλεος της καταστροφής και της αδιαφορίας οτιδήποτε περιέλθει στα χέρια του. Η εμπειρία της διαχείρισης των Ολυμπιακών ακινήτων, αλλά και οι πρόσφατοι βανδαλισμοί στο κέντρο της Αθήνας – όχι μόνο σε σύγχρονα έργα τέχνης, αλλά και σε αρχαιότητες – δεν αφήνουν πολλά περιθώρια αισιοδοξίας.

«Δεν είμαστε εδώ για να υποκαταστήσουμε το Κράτος. Δεν είναι καλό κανείς ούτε να υποτιμά, αλλά ούτε και να υπερεκτιμά τις δυνατότητές του» δήλωσε ο Ανδρέας Δρακόπουλος, προσθέτοντας «είμαστε ένα Ιδιωτικό Ίδρυμα. Οφείλει το Κράτος να αναλάβει την ευθύνη της διαχείρισης του έργου». Παράλληλα όμως διευκρίνισε πως, «είμαστε εδώ. Εάν μας ζητηθεί να βοηθήσουμε, αλλά όχι να πατρονάρουμε, θα το κάνουμε».

Διαβάστε επίσης:

Μουσική στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος

Αγώνας δρόμου «SNF RUN: Τρέχοντας προς το Μέλλον»

Η Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στο Κ.Π.Ι.Σ.Νιάρχος

Metamorphosis: Fireflies in the Night Take Wing

Η Laurie Anderson στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος