Τα Guerrilla Girls (Κορίτσια Αντάρτες) είναι μία ανώνυμη ομάδα φεμινιστριών, γυναικών καλλιτεχνών, αφιερωμένη στην καταπολέμηση του σεξισμού, του ρατσισμού και της διαφθοράς εντός του κόσμου της τέχνης. Η ομάδα σχηματίσθηκε στην πόλη της Νέας Υόρκης το 1985, με την αποστολή να φέρει την ανισότητα φύλου και ράτσας στις καλές τέχνες, σε εστίαση εντός της ευρύτερης κοινότητας. Περισσότεροι από 55 άνθρωποι έχουν γίνει μέλη από τότε, μερικοί για εβδομάδες, άλλοι για δεκαετίες. Κάθε μέλος λαμβάνει το όνομα μίας γυναίκας καλλιτέχνιδας από το παρελθόν ως ένα ψευδώνυμο και δημοσίως οι ταυτότητές τους κρύβονται πίσω από ψεύτικες γούνες και κάτω από μάσκες γορίλα (η λέξη «γορίλας» είναι λογοπαίγνιο στο «γκερίλα», που σημαίνει «αντάρτης»).

Guerrilla Girls, ©Andrew Ηindraker

Guerrilla Girls, ©Andrew Ηindraker

Η ανωνυμία τους κρατά την εστίαση στα επίμαχα θέματα και μακριά από αυτό που θα μπορούσαν να είναι. Καυτηριάζοντας σοβαρά γεγονότα με χιούμορ και χρησιμοποιώντας εξωφρενικά γραφικά, παράγουν αφίσες, γιγαντοαφίσες, λάβαρα, αυτοκόλλητα, προβολές και άλλα δημόσια έργα που εκθέτουν το σεξισμό, το ρατσισμό και τη διαφθορά στην τέχνη, τον κινηματογράφο, την πολιτική, την ποπ κουλτούρα και τον πολιτισμό γενικότερα. Υπονομεύουν την ιδέα μίας κύριας αφήγησης, αποκαλύπτοντας τη μεροληψία και τις πραγματικές πολιτικές των ιδρύματων τέχνης. Πιστεύουν σε έναν διατομεακό φεμινισμό που καταπολεμά τις διακρίσεις και υποστηρίζει τα ανθρώπινα δικαιώματα για όλους τους ανθρώπους και όλα τα φύλα. Έχουν κάνει πάνω από 100 έργα στο δρόμο, αφίσες και αυτοκόλλητα σε όλο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένων των Νέα Υόρκη, Λος Άντζελες, Μινεάπολις, Πόλης του Μεξικού, Κωνσταντινούπολης, Λονδίνου, Μπιλμπάο, Ρότερνταμ, και Σαγκάη, για να αναφερθούν μόνο μερικές πόλεις όπου έδρασαν. Επίσης κάνουν έργα και εκθέσεις σε μουσεία, επιτιθέμενα σε αυτά για την κακή συμπεριφορά τους και τις μεροληπτικές πρακτικές στους δικούς τους τοίχους, συμπεριλαμβανομένης μίας λαθραίας προβολής στην πρόσοψη του νέου Μουσείου Γουίτνεϋ της Νέας Υόρκης το 2015, σχετικά με την εισοδηματική ανισότητα και τους υπερπλούσιους που παίρνουν όμηρο την τέχνη. Οι αναδρομικές τους στο Μπιλμπάο και τη Μαδρίτη, Κορίτσια Αντάρτες 1985-2015, και η περιοδεύουσα έκθεση στις ΗΠΑ, Κορίτσια Αντάρτες: Ανέτοιμα για Γλύκες (2012-2017), έχουν προσελκύσει χιλιάδες ανθρώπους.

Guerrilla Girls

Μία ευκαιρία να γίνει υπενθύμιση της σημαντικής αποστολής τους δίδεται από την έκθεση «Είναι ακόμα χειρότερα στην Ευρώπη;», που παρουσιάζεται στην Γουαϊτσάπελ Γκάλερυ, στο Λονδίνο, μεταξύ 1 Οκτωβρίου 2016 και 5 Μαρτίου 2017. Πρόκειται για έναν φόρο τιμής στην εκστρατεία του 1986 «Είναι ακόμα χειρότερα στην Ευρώπη», στην οποία ήγειραν ερωτήματα σχετικά με την ποικιλομορφία στα ευρωπαϊκά μουσεία.

Το καλοκαίρι του 2016 τα Κορίτσια Αντάρτες έγραψαν σε 383 διευθυντές ευρωπαϊκών μουσείων, καλώντας τους να ανταποκριθούν σε δεκαπέντε ερωτήσεις σχετικά με την ποικιλομορφία. Οι απαντήσεις που έλαβαν ή δεν έλαβαν, αποκαλύπτονται στην τρέχουσα έκθεσή τους. Ένα νέο λάβαρο, εγκατεστημένο στην πρόσοψη της Γουαϊτσάπελ για πέντε μήνες, αποκαλύπτει ότι μόνο το ένα τέταρτο των μουσείων απάντησε στο ερωτηματολόγιό τους και προσκαλεί τους επισκέπτες να περάσουν εντός του χώρου για να ανακαλύψουν περισσότερα.

Guerrilla Girls

Αντίγραφα κάθε συμπληρωμένου ερωτηματολογίου, μερικά δακτυλογραφημένα και άλλα χειρόγραφα, καλύπτουν έναν τοίχο στην Αίθουσα Αρχείου για τους επισκέπτες να τα αναγνώσουν. Οι ερωτήσεις και οι απαντήσεις σχετίζονται με τον αριθμό των καλλιτεχνών σε πρόσφατες εκθέσεις που είναι γυναίκες, μη-συμμορφωμένου φύλου, ή από Αφρική, Ασία, Νότια Ασία και Νότια Αμερική.

Δέκα νέες αφίσες επίσης εκτίθενται στην αίθουσα, παρουσιάζοντας την πλήρη λίστα των μουσείων που ανταποκρίθηκαν, καθώς και προκλητικά στατιστικά, αναλύσεις και σχόλια από τους διευθυντές, που προσφέρονται ως μέρος των επιστρεφομένων ερωτηματολογίων. Στο δάπεδο της Αίθουσας Αρχείου, ένας πλήρης κατάλογος των μουσείων που δεν απάντησαν στο ερωτηματολόγιο δημοσιεύεται για να το δουν όλοι οι επισκέπτες.

Guerrilla Girls

«Με το εγχείρημα αυτό, θέλαμε να θέσουμε το ερώτημα «Παρουσιάζουν τα μουσεία σήμερα μία ποικιλόμορφη ιστορία της σύγχρονης τέχνης ή την ιστορία του χρήματος και της εξουσίας; Έχουμε επικεντρωθεί στην υποβόσκουσα ιστορία, στο υπόγειο κείμενο, στο παραβλεπόμενο και στο εντελώς αθέμιτο. Η τέχνη δεν μπορεί να περιορισθεί στο μικρό αριθμό καλλιτεχνών που έχουν κερδίσει ένα διαγωνισμό δημοτικότητας μεταξύ μεγαλοσχημόνων εμπόρων, επιμελητών και συλλεκτών. Εάν τα μουσεία και οι αίθουσες τέχνης δεν παρουσιάσουν τέχνη τόσο διαφορετική όσο οι κουλτούρες που ισχυρίζονται ότι εκπροσωπούν, τότε δεν προβάλουν την ιστορία της τέχνης, αλλά διατηρούν ακριβώς την ιστορία του πλούτου και της εξουσίας», σύμφωνα με τα Κορίτσια Αντάρτες.

Γι’ αυτό τους το λειτούργημα, που ασκώντας τη δέουσα πίεση βάζει επιτακτικά τα θεσμικά θέματα της τέχνης και του πολιτισμού σε μία υγιή προοπτική, αξίζουν της ευγνωμοσύνης όλου του κόσμου.

Guerrilla Girls

Έρευνα 2016 Ευρωπαϊκών Μουσείων και Αιθουσών Τέχνης από τα Κορίτσια Αντάρτες

– Τι ποσοστό καλλιτεχνών (όχι έργων) στη συλλογή σας είναι γυναίκες; (Αίθουσες Τέχνης, παρακαλώ προχωρήστε στην επόμενη ερώτηση.)

– Πόσες γυναίκες είχαν προσωπική έκθεση στο ίδρυμά σας τα τελευταία πέντε έτη;

– Πόσοι καλλιτέχνες στο συλλεκτικό και/ή εκθεσιακό πρόγραμμά σας είναι από την Αφρική, την Ασία, τη Νότια Ασία και τη Νότια Αμερική; Πόσες προσωπικές εκθέσεις με καλλιτέχνες από αυτές τις περιοχές έχετε κάνει τα τελευταία πέντε έτη;

– Πόσοι καλλιτέχνες στο συλλεκτικό και/ή εκθεσιακό πρόγραμμά σας είναι μη-συμμορφωμένου φύλου;

– Πόσες προσωπικές εκθέσεις από αυτούς τους καλλιτέχνες έχετε κάνει τα τελευταία πέντε έτη;

– Πολλά ιδρύματα τέχνης ποτέ δεν συγκεντρώνουν στατιστικά στοιχεία σχετικά με τις ερωτήσεις 1-4 ως άνωθι. Τα συγκεντρώνετε τώρα για πρώτη φορά;

– Ποιά έκθεση στο μουσείο σας είχε τη μεγαλύτερη συμμετοχή κατά τα τελευταία πέντε έτη; Πόσοι άνθρωποι την είδαν;

– Υπάρχει κάποιος ελάχιστα γνωστός καλλιτέχνη στη συλλογή σας που να θαυμάζετε ιδιαιτέρως και πιστεύετε ότι αξίζει να εκτιμηθεί καλύτερα; Θα μπορούσατε να περιγράψετε το έργο τους;

– Ποια αφήγηση παρουσιάζετε όταν παιδιά σχολείου περιηγούνται στο μουσείο σας;

– Για τα μουσεία μόνο: η σύγχρονη τέχνη είναι τόσο ακριβή. Πόσα έργα άνω των €100.000 αγοράσατε πέρυσι; Πόσα υπό των €100.000;

– Καταβάλετε προαιρετική αμοιβή στους καλλιτέχνες όταν παρουσιάζετε το έργο τους; Αν ναι, πόσο;

– Τι ποσοστό του προϋπολογισμού σας είναι από την κυβέρνηση της χώρας/πόλης σας; Τι ποσοστό του προϋπολογισμού σας είναι από ιδιώτες συλλέκτες/εταιρείες;

– Υιοθετούνται οι χειρότερες πρακτικές των μουσείων των ΗΠΑ στην Ευρώπη;

– Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζει το μουσείο σας σήμερα;

– Σε μία εκατονταετία από τώρα, θα είναι δυνατόν κάποιος επισκέπτης στο ίδρυμά σας να πει: «Πω πω, το ‘πιασαν!»;

Info έκθεσης: Guerrilla Girls: Is it even worse in Europe? | 1 Οκτωβρίου 2016 – 5 Μαρτίου 2017 | Whitechapel Gallery