80 χρόνια συμπληρώνονται φέτος από τον θάνατο του Γιαννούλη Χαλεπά, του σημαντικότερου γλύπτη της νεότερης Ελλάδας και ενός απ’ τους πρωτοπόρους του ευρωπαϊκού μοντερνισμού. Γι’ αυτό και ο Δήμος Τήνου σε συνεργασία με το Πνευματικό Κέντρο Πανόρμου “Γιαννούλης Χαλεπάς” αποφάσισαν να χαρακτηρίσουν το 2018 ως έτος μνήμης του μεγάλου καλλιτέχνη, παρουσιάζοντας μια σειρά πλούσιων αφιερωματικών εκδηλώσεων, που θα πραγματοποιηθούν στην Τήνο από τον Ιούλιο μέχρι και τον Σεπτέμβριο και είναι υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού. 

«Ολόκληρη η Τήνος ζει φέτος κάτι συγκλονιστικό. Από τον καλλιτεχνικό και επιστημονικό κόσμο του νησιού, μέχρι τους απλούς κατοίκους του, όλοι επιστρατεύτηκαν με χαμόγελο για την δημιουργία αυτού του αφιερωματικού προγράμματος. Οι εκδηλώσεις που προετοιμάζαμε έναν ολόκληρο χειμώνα δεν θέλουν μόνο να υπενθυμίσουν το τεράστιο έργο και τη σημαντική καλλιτεχνική προσφορά του Γιαννούλη Χαλεπά, αλλά και να τη συνδέσουν με το σύγχρονο καλλιτεχνικό γίγνεσθαι», τόνισε ο κ. Εμμανουήλ Σώχος, Πρόεδρος του Πνευματικού Κέντρου Πανόρμου Τήνου, ο οποίος άνοιξε με τον λόγο του τη συνέντευξη τύπου παρουσίασης του προγράμματος στο Μουσείο Μπενάκη. 

Πέτρος Ζουμπουλάκης & Εμμανουήλ Σώχος

Πέτρος Ζουμπουλάκης & Εμμανουήλ Σώχος

Μεγάλο μέρος των εκδηλώσεων καταλαμβάνουν οι Εκθέσεις, τις οποίες επιμελήθηκε ο ιστορικός τέχνης Μάνος Στεφανίδης. Σύγχρονοι Τηνιακοί καλλιτέχνες θα τημήσουν τον μεγάλο δημιουργό με έργα γλυπτικής, χαρακτικής, σχεδίου και φωτογραφίας, ενώ στο εσωτερικό Λιμάνι της Τήνου, θα εκτεθούν 6 γλυπτικές συνθέσεις που χαρακτηρίζονται από δυνατές γραμμικές φόρμες. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η έκθεση ζωγραφικής του βραβευμένου από την Ακαδημία Αθηνών ζωγράφου Πέτρου Ζουμπουλάκη. Ο καταγόμενος από τον Πύργο της Τήνου εικαστικός θα παρουσιάσει στο Πνευματικό Κέντρο Πανόρμου την έκθεση “Πορτρέτα σε βάθος χρόνου”, που περιλαμβάνει 60 προσωπογραφίες ανθρώπων του πνεύματος και της τέχνης που τον καθόρισαν. Ανάμεσά τους και το πορτρέτο του Χαλεπά, που επελέγη ως λογότυπο όλου του Έτους Χαλεπά 2018.  Ο κ. Ζουμπουλάκης τόνισε ότι τα έργα που θα εκτεθούν είναι αποτέλεσμα 60 χρόνων εργασίας, ενώ αναφέρθηκε χωριστά στο καλλιτεχνικό αποτύπωμα του Χαλεπά χαρακτηρίζοντας την προσωπικότητα του “ανυπέρβλητη”.

Την ανάγκη να αποκατασταθεί ο Χαλεπάς στη συνείδηση του έθνους και της κοινής μας ευρωπαϊκής οικογένειας που είναι σαφές ότι ότι τον αγνοεί, τόνισε ο κ. Μάνος Στεφανίδης.

«Ο Χαλεπάς είναι από τους ελάχιστους Έλληνες δημιουργούς που μπόρεσαν να δημιουργήσουν μια εντελώς προσωπική φόρμα, όπως ο Καβάφης, ο Καζαντζάκης, η Κάλλας κ.α. Δεν υπάρχει άλλος που να υπερασπίστηκε με το έργο του τόσο πολύ την διαχρονικότητα του ελληνικού πολιτισμού, όσο ο Χαλεπάς», τόνισε. Ο επιμελητής των εκθέσεων του προγράμματος, δεν παρέλειψε να αναφερθεί και στο ζήτημα της “Κοιμωμένης”. Το πιο διάσημο γλυπτό του Χαλεπά, που εξαιτίας χρόνιων βανδαλισμών, κακού καθαρισμού και φθοράς μεταφέρθηκε πρόσφατα από το Α’ Νεκροταφείο Αθηνών στην Εθνική Πινακοθήκη, παραμένει κόκκινο πανί για το Πανελλήνιο Ιερό Ίδρυμα Ευαγγελιστρίας της Τήνου, στο οποίο ανήκει το γλυπτό, να επιστραφεί στην Τήνο. 

Ο επιμελητής των εκθέσεων Μάνος Στεφανίδης έθεσε το ζήτημα επιστροφής της "Κοιμωμένης" στην Τήνο

Ο επιμελητής των εκθέσεων Μάνος Στεφανίδης έθεσε το ζήτημα επιστροφής της “Κοιμωμένης” στην Τήνο

«Ενώ το Υπουργείο Πολιτισμού συμφωνεί, ο δήμος Αθηναίων αντιστέκεται επικαλούμενος νομικά κωλύματα. Βουλευτές από όλα τα κόμματα πήραν την πρωτοβουλία να συσπειρωθούν και να τροποποιήσουν αυτή τη νομοθετική ρύθμιση που εμποδίζει τη μεταφορά του γλυπτού», εξήγησε ο κ. Σώχος, δηλώνοντας αισιόδοξος για το μέλλον.

Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων, θα διεξαχθεί ένας πρωτότυπος διαγωνισμός μαθητείας για το έργο του Χαλεπά στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Μαθητές δημοτικού από 5 Δημοτικά Σχολεία της Τήνου δημιούργησαν τα δικά τους εικαστικά έργα επηρεασμένα από τον Χαλεπά, για τα οποία θα βραβευτούν σε ειδική εκδήλωση, ενώ θα κοσμήσουν και το Κέντρο Υγείας του νησιού. Στο μουσικό κομμάτι, η Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ και η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών θα ερμηνεύσουν έργα των συνθετών Ζακ Όφενμπαχ και Αντονίν Ντβόρζακ, αλλά και τη Συμφωνία “Χαλεπάς” του Γιώργου Πλουμπίδη, αφιερωμένο στον καλλιτέχνη. Το τελευταίο τρίμηνο του 2018 προγραμματίζεται και η παρουσίαση των πολύ σημαντικών καλλιτεχνικών γραφημάτων που βρέθηκαν στα επιχρίσματα των τοίχων του σπιτιού – μουσείου του Χαλεπά στον Πύργο Τήνου, έπειτα από μελέτη που υλοποίησε το Ερευνητικό Τμήμα των Τ.Ε.Ι. Αθηνών.

Αναλυτικά το Πρόγραμμα του Έτους Χαλεπά 2018

Α. ΕΚΘΕΣΕΙΣ

ΕΚΘΕΣΕΙΣ ΓΛΥΠΤΙΚΗΣ-ΧΑΡΑΚΤΙΚΗΣ-ΣΧΕΔΙΟΥ ΚΑΙ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ
Διάρκεια: Ιούλιος-Αύγουστος 2018
Συνδιοργάνωση με τον Σύλλογο Καλλιτεχνών Εικαστικών Τεχνών Τήνου (60 μέλη)
Επιμέλεια εκθέσεων: Μάνος Στεφανίδης, Ιστορικός Τέχνης
Χώροι εκθέσεων: (α) Δημοτικό Σχολείο Υστερνίων Τήνου, και (β) Αίθουσα τέχνης «Νίκος Γαΐτης» στον Πύργο Τήνου

Οι σύγχρονοι Τηνιακοί καλλιτέχνες  τιμούν τον μεγάλο δημιουργό, σκύβουν στη ζωή και το έργο του και ανοίγουν ένα νέο διάλογο μαζί του, αναζητώντας τη δική του αλήθεια. Εγκαίνια των εκθέσεων: Κυριακή, 8 Ιουλίου 2018, ώρες 11.00΄ στα Υστέρνια και 12.00΄ στον Πύργο. Στη συνέχεια το κοινό θα ξεναγηθεί στο σπίτι του τραγικού καλλιτέχνη, όπου θα ακολουθήσει μικρή δεξίωση.

ΥΠΑΙΘΡΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΓΛΥΠΤΙΚΗΣ ΣΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΌ ΛΙΜΑΝΙ ΤΗΣ ΤΗΝΟΥ
Η έκθεση θα πραγματοποιηθεί στο εσωτερικό λιμάνι της Τήνου  (εξωτερικός χώρος απέναντι από τις τράπεζες) με αφορμή το έτος ΧΑΛΕΠΑ,. Θα εκτεθούν έξι (6) γλυπτικές συνθέσεις  Τηνιακών καλλιτεχνών που χαρακτηρίζονται από δυνατές γραμμικές φόρμες, Συνδιοργάνωση με τον Σύλλογο Καλλιτεχνών Εικαστικών Τεχνών Τήνου. Διάρκεια: 20 Ιουνίου – 30 Σεπτεμβρίου 2018.

ΕΚΘΕΣΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ ΠΕΤΡΟΥ ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗ
«Πορτρέτα σε βάθος χρόνου». Έκθεση ζωγραφικής του καταγόμενου από τον Πύργο και βραβευμένου από την Ακαδημία Αθηνών ζωγράφου Πέτρου Ζουμπουλάκη,, που θα περιλαμβάνει 60 προσωπογραφίες ανθρώπων του πνεύματος και της τέχνης που συγκίνησαν τον καλλιτέχνη. Ανάμεσά τους και το πορτρέτο του Γιαννούλη Χαλεπά, που επελέγη για το λογότυπο των πολιτιστικών εκδηλώσεων ΕΤΟΥΣ ΧΑΛΕΠΑ. Ο καλλιτέχνης στον χώρο της έκθεσης θα προβεί σε σκηνογραφική αναπαράσταση του εργαζόμενου Γιαννούλη Χαλεπά. Η έκθεση διοργανώνεται από το Πνευματικό Κέντρο Πανόρμου Τήνου στην κεντρική του αίθουσα στον Πύργο από 1 έως 30  Ιουλίου 2018. Κατά τη διάρκεια της έκθεσης θα αναπτυχθούν καλλιτεχνικές δράσεις (ξεναγήσεις, συζητήσεις με καλλιτέχνες και το κοινό, κ.λπ.) και θα πραγματοποιηθεί τιμητική εκδήλωση για τον ζωγράφο.

ΕΚΘΕΣΗ ΜΑΡΜΑΡΟΓΛΥΠΤΙΚΗΣ
Εικοσιπέντε Τηνιακοί μαρμαρογλύπτες εκθέτουν τα έργα τους προς τιμήν του Γιαννούλη Χαλεπά. Ο τραγικός γλύπτης γεννήθηκε και ανδρώθηκε μέσα σε περιβάλλον τεχνιτών του μαρμάρου που σημάδεψε την καλλιτεχνική του πορεία. Η έκθεση διοργανώνεται από το Πνευματικό Κέντρο Πανόρμου Τήνου, στην κεντρική του αίθουσα και θα είναι ανοιχτή κατά τη διάρκεια του Αυγούστου 2018. Επιμέλεια έκθεσης: Μάνος Στεφανίδης, Ιστορικός τέχνης. Η έκθεση θα είναι μία ακόμη απόδειξη ότι η «ΤΗΝΙΑΚΗ ΜΑΡΜΑΡΟΤΕΧΝΙΑ» εξακολουθεί να είναι παρούσα στη ζωή του τόπου και επιβεβαιώνει  την εγγραφή της στον κατάλογο της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της ανθρωπότητας της Unesco. Μετά την ολοκλήρωσή της, σε συνεργασία με τις κατά τόπους δημοτικές αρχές, η έκθεση θα μεταφερθεί στην Ερμούπολη ( 2-13 Σεπτέμβριου 2018), τη Χίο (Οκτώβριος 2018), τα Ιωάννινα (Νοέμβριος 2018) και τη Δάφνη Αττικής (Δεκέμβριος 2018).

ΕΚΘΕΣΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ-ΓΛΥΠΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΟΥ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΟΥ-ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΠΑΝΟΡΜΟΥ ΤΗΝΟΥ.
Οι 40 σπουδαστές του Προπαρασκευαστικού-Επαγγελματικού Σχολείου Πανόρμου Τήνου εκθέτουν τα έργα τους (ζωγραφική, γλυπτική και σχέδιο) στο Πνευματικό Κέντρο Πανόρμου Τήνου κατά τη διάρκεια του Σεπτεμβρίου 2018.  Επιμέλεια έκθεσης: Π.Ε.Σ.Κ.Τ.Π..

ΥΠΑΙΘΡΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΓΛΥΠΤΙΚΗΣ ΣΤΟ ΒΡΥΟΚΑΣΤΡΟ ΤΗΝΟΥ
Ο γλύπτης Φαέθων Γρυπάρης, κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, πραγματοποιεί στον χώρο του, στο Βρυόκαστρο Τήνου, υπαίθρια έκθεση έργων του αφιερωμένη στο ΕΤΟΣ ΧΑΛΕΠΑ, με τίτλο «Διάλογος με τη φύση».

Β. ΣΥΝΑΥΛΙΕΣ-ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ

Η Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ το Σάββατο, 7 Ιουλίου 2018, ώρα 21.30΄, στον αύλειο χώρο του Ιερού  Ναού της Ευαγγελίστριας Τήνου, θα ερμηνεύσει έργα των συνθετών Ζακ Όφενμπαχ και Αντονίν Ντβόρζακ και τη Συμφωνία «ΧΑΛΕΠΑΣ» του Γιώργου Πλουμπίδη.

Η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών κατά τη διάρκεια των μηνών Οκτώβριος – Δεκέμβριος 2018 θα ερμηνεύσει έργα των συνθετών Ζακ Όφενμπαχ  και Αντονίν Ντβόρζακ και τη Συμφωνία «ΧΑΛΕΠΑΣ» του Γιώργου Πλουμπίδη στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.

Γ. ΣΤΡΟΓΓΥΛΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΓΙΑΝΝΟΥΛΗ ΧΑΛΕΠΑ

Στις 16 Σεπτεμβρίου 2018, ώρα 20.00΄, καλλιτέχνες και άνθρωποι των γραμμάτων και του πνεύματος συνομιλούν για τον Γιαννούλη Χαλεπά στο Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού. Θέμα της συνάντησης: «Από την Κοιμωμένη στην Αναπαυομένη». Επιμέλεια: Αλεξάνδρα Γουλάκη-Bουτυρά, Αρχαιολόγος-Ιστορικός τέχνης, καθηγήτρια ΑΠΘ.

Δ. 30ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗΣ

Ημερομηνία: 20-23 Σεπτεμβρίου 2018. Τόπος: Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού, Χώρα Τήνου. Συνδιοργάνωση με την Ελληνική Εταιρία Κοινωνικής Παιδιατρικής. Η εκδήλωση είναι αφιερωμένη στο ΧΑΛΕΠΑ. Θέμα: «Τι μας διδάσκει ο Χαλεπάς». Εισηγητής: Ε. Ασλανίδης, ψυχίατρος-ψυχαναλυτής. Επιμέλεια: Ε.Ε.Κ.Π.

Ε.  ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ  ΒΙΒΛΙΩΝ

Παρουσίαση στο Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού του βιβλίου «Βαν Γκογκ – Χαλεπάς, ιδιοφυΐα και τρέλα» ου συγγραφέα – ιστορικού τέχνης Μάνου Στεφανίδη. Συνδιοργάνωσή με το ΙΤΗΠ.(6 Αυγούστου 2018). Ο κ. Στεφανίδης κάνει αναφορά στη ζωή και το έργο των δύο τραγικών δημιουργών, αναζητώντας συγκλίσεις και αποκλίσεις.

Παρουσίαση στο Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού του βιβλίου «Ο ΧΑΛΕΠΑΣ ΜΑΣ», του συγγραφέα – ιστορικού ερευνητή Κώστα Δανούση. Συνδιοργάνωση με την Αδελφότητα των εν Αθήναις Τηνίων (9 Σεπτεμβρίου). Ο συγγραφέας εξετάζει τη στάση της τοπικής κοινωνίας και της τηνιακής διανόησης απέναντι στο μεγάλο καλλιτέχνη.

Παρουσίαση στον Πύργο Τήνου του βιβλίου της λέκτορος Τμήματος Επικοινωνίας και Μ.Μ.Ε. του Πανεπιστημίου Αθηνών Ευαγγελίας Διαμαντοπούλου «Η διμέτωπη ταυτότητα του Γιαννούλη Χαλεπά», το οποίο αναφέρεται σε τέσσερα διμέτωπα έργα του καλλιτέχνη. Θα ακολουθήσει διάλεξη της συγγραφέως με θέμα: «Η περίπτωση της Κοιμωμένης – Μύθος, παραμύθι, επιμύθιο» (17 Σεπτεμβρίου 2018,).

ΣΤ. ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΜΑΘΗΤΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟ ΧΑΛΕΠΑ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Διάρκεια: Αρχή έτους 2018, μέχρι τη λήξη της σχολικής χρονιάς. Θέμα: «Η ζωή και το έργο του Γιαννούλη Χαλεπά». Μετέχουν τα 5 Δημοτικά Σχολεία της Τήνου. Διδάσκουν δάσκαλοι των εικαστικών τεχνών και ιστορικός τέχνης. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει επισκέψεις στα Μουσεία της Τήνου και στο σπίτι-Μουσείο Χαλεπά. Οι εργασίες των μαθητών βραβεύονται ανά Σχολείο και οι μετέχοντες μαθητές παραλαμβάνουν δίπλωμα συμμετοχής στο ΕΤΟΣ ΧΑΛΕΠΑ. Η εκδήλωση απονομής των βραβείων στα σχολεία και του αναμνηστικού στα παιδιά  θα πραγματοποιηθεί στο Πνευματικό Κέντρο του ΠΙΙΕΤ (Χώρα, 8 Ιουνίου 2018, ώρες 09.30΄ – 11.30΄).

Ζ. ΕΚΔΟΣΗ ΓΡΑΜΜΑΤΟΣΗΜΟΥ ΧΑΛΕΠΑ

Σε συνεργασία με τα ΕΛ.ΤΑ. θα εκδοθεί συλλεκτικό γραμματόσημο, αφιερωμένο στα 80 χρόνια από την εκδημία (1938-2018 ) του κορυφαίου Έλληνα γλύπτη στη νεώτερη ελληνική ιστορία., Στο γραμματόσημο παρουσιάζεται το πορτρέτο του Χαλεπά, φιλοτεχνημένο από τον ζωγράφο Πέτρο Ζουμπουλάκη.

Η. ΕΚΔΟΣΗ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΟΥ ΛΕΥΚΩΜΑΤΟΣ ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΟ ΣΤΟ ΧΑΛΕΠΑ

Το Πνευματικό Κέντρο Πανόρμου Τήνου θα εκδώσει καλλιτεχνικό λεύκωμα αφιερωμένο στη ζωή και το έργο του ΧΑΛΕΠΑ. Κείμενο-επιμέλεια έκδοσης: Αλεξάνδρα Γουλάκη-Βουτυρά, Αρχαιολόγος-Ιστορικός τέχνης, καθηγήτρια ΑΠΘ. Θα περιέχει εικόνες και σχέδια από τη ζωή και το έργο του καλλιτέχνη.

Θ. «ΑΝΑΦΟΡΑ» ΣΤΟΝ ΓΙΑΝΝΟΥΛΗ

Αναφορά σε πτυχές της ζωής και του έργου του Γιαννούλη Χαλεπά, στον αύλειο χώρο του σπιτιού – Μουσείου Χαλεπά από τον ιστορικό τέχνης και πρώην καθηγητή των ΤΕΙ Αθηνών Ηλία Νομπιλάκη.

Ι. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΓΡΑΦΗΜΑΤΩΝ ΣΤΑ ΕΠΙΧΡΙΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΤΟΙΧΩΝ ΤΟΥ ΣΠΙΤΙΟΥ-ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΧΑΛΕΠΑ

Η εκτίμηση των αποτελεσμάτων της έρευνας-μελέτης αποκάλυψης των καλλιτεχνικών γραφημάτων στο σπίτι-Μουσείο Χαλεπά, του Ερευνητικού Τμήματος των Τ.Ε.Ι. Αθηνών, έχει ανατεθεί στην Υπηρεσία Νεώτερων Μνημείων του Υπ. Πολιτισμού. Κατά τη διάρκεια του έτους ΧΑΛΕΠΑ (τελευταίο τρίμηνο 2018) η μελέτη θα παρουσιαστεί στο κοινό.