«Ποιος έκλεψε τα χρήματα που είχα τοποθετήσει στην κάσα; Θα κάνω καλά εάν μετακομίσω στην Χαλκίδα; Να πληρώσω τα χρέη μου ή να καθυστερήσω την πληρωμή τους; Θα γίνει καλά ο σύζυγός μου; Πότε θα αποκτήσω παιδιά;»

Με ανάλογα ερωτήματα έρχεται αντιμέτωπος όποιος φτάσει στον πυρήνα της έκθεσης “Δωδώνη. Το Μαντείο των ήχων” που εγκαινιάζεται τη Δευτέρα 20 Ιουνίου στο Μουσείο της Ακρόπολης. Ένα σκοτεινό δωμάτιο, στην καρδιά της αίθουσας περιοδικών εκθέσεων του Μουσείου, αναπαριστά το Ιερό του αρχαιότερου ελληνικού μαντείου, εκείνου της Δωδώνης.

Τα ερωτήματα ακούγονται από τα ηχεία, αλλά προβάλλονται και σε βίντεο. Είναι γραμμένα πάνω σε μεταλλικά ελάσματα. Ο επισκέπτης της έκθεσης έχει την ευκαιρία να τα δει έτσι όπως έχουν βρεθεί και αμέσως μετά όπως έχουν αποκατασταθεί. Από τα πέντε χιλιάδες σωζόμενα αντίστοιχα ελάσματα, στην έκθεση παρουσιάζονται 60.

«Είναι σαν να αγγίζεις τον αρχαίο επισκέπτη του μαντείου», παρατηρεί ο Δημήτρης Παντερμαλής, Πρόεδρος του Μουσείου της Ακρόπολης, Αρχαιολόγος και Ομότιμος Καθηγητής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Άλλωστε, ένας από τους στόχους αυτής της έκθεσης είναι και αυτός: «να αποκατασταθεί η μακρινή και αποστασιοποιημένη εικόνα που έχουμε για τους αρχαίους ως ανθρώπους που ασχολούνταν αποκλειστικά με ό,τι ήταν ιερό και υψηλό. Δεν είχαν μόνο κοσμογονικές και υπαρξιακές αγωνίες. Πρώτα και πάνω από όλα, είχαν ανθρώπινες και καθημερινές ανησυχίες», επισημαίνει ο Δημήτρης Παντερμαλής και προσθέτει:

«Οι αρχαιότητες δεν είναι κάτι ξεκομμένο, αλλά αποτελούν αντικείμενο μελέτης ενός ευρύτερου περιβάλλοντος που έχει κυρίως δύο παραμέτρους: Αφενός την ιστορικότητα του έργου, την τοποθέτησή του δηλαδή στην ιστορική πορεία και στο τοπογραφικό σκηνικό». Αυτό το τελευταίο έχει επιτευχθεί τόσο με την αρχιτεκτονική της έκθεσης, που παραπέμπει πράγματι στη δομή του αρχαιολογικού χώρου της Δωδώνης, όσο και μέσα από τα εξαιρετικά βίντεο, που καταφέρνουν να φέρουν τον περιβάλλοντα χώρο του μνημείου μέσα στην αίθουσα. Οι ήχοι συμπληρώνουν μια ολική προσέγγιση.

Ως και μια «αφαιρετική βελανιδιά» έχει προστεθεί στον χώρο. Μια από τις κολώνες της αίθουσας ανέλαβε χρέη κορμού και ως και την ώρα που πραγματοποιήθηκε η ξενάγηση των δημοσιογράφων είχαν κρεμαστεί περίπου δυο χιλιάδες φύλλα από τα οκτώ χιλιάδες που αναμένεται να κρεμαστούν.

«Έφτασα ως και στο Υπουργείο Γεωργίας για να καταφέρουμε να έχουμε μια αληθινή βελανιδιά. Μας επέτρεπαν μόνο μια πολύ μικρή. Μα πώς είναι δυνατόν; Αυτό ήταν το σπίτι του Δια. Έτσι σκεφτήκαμε τη λύση αυτής της… αφαιρετικής βελανιδιάς που τελικά πιστεύουμε πως είναι και η πιο κατάλληλη», μας εξηγεί.

Μπορεί λοιπόν οι αρχαίοι να έθεταν τα ερωτήματά τους γραπτώς πάνω στα ελάσματα, η απάντηση όμως ερχόταν μέσα από ήχους. Από το θρόισμα της βελανιδιάς, από τον ήχο του νερού της πηγής ή από το κρώξιμο των πουλιών. Όλοι αυτοί οι ήχοι θα είναι παρόντες στην έκθεση, η οποία χαρακτηρίζεται από μια ιδιαιτερότητα.

«Δεν διαθέτει ούτε ένα μεγάλο εύρημα». Μπορεί λοιπόν όλα τα ευρήματα να ανήκουν σε μικρή κλίμακα, αυτό όμως δεν σημαίνει πως δεν είναι και σπουδαία. «Εάν τα τοποθετήσεις απλώς σε προθήκες, δεν μπορεί ο επισκέπτης να αντιληφθεί τη σπουδαιότητά τους. Ούτε αν προσθέσεις ένα μεγάλο κείμενο θα αφιερώσει κανείς χρόνο να το διαβάσει», παρατηρεί πολύ σωστά ο καθηγητής. Γι’ αυτό και στην έκθεση αυτή, απέφυγαν τον δρόμο του περιγραφικού υπομνηματισμού και στράφηκαν αντ’ αυτού στον οπτικό. «Είναι τεράστιο το κέρδος που μας παρέχουν τα σύγχρονα ψηφιακά μέσα», σημειώνει σχετικά με αυτό, ο καθηγητής.

Έτσι, το μόλις λίγων εκατοστών ειδώλιο του Δία Κεραύνιου, χάρη στη βίντεο προβολή του, αναδεικνύεται και ο θεατής/επισκέπτης έχει την ευκαιρία να θαυμάσει τις λεπτομέρειες της κατασκευής, που δεν θα μπορούσε να θαυμάσει από μια προθήκη. Ο τρόπος με τον οποίο έχει γίνει η κινηματογραφική λήψη υπογραμμίζει το κεφάλι και την έκφραση του προσώπου και φανερώνει την κορύφωση της δραματικής αφήγησης ακριβώς σε αυτό το σημείο.

Οι νέες τεχνολογίες αξιοποιούνται με ανάλογο τρόπο σταδιακά στην ανάδειξη ολοένα και περισσότερων έργων από τη μόνιμη συλλογή του Μουσείου της Ακρόπολης το οποίο συμπληρώνει επτά χρόνια ζωής.

Η παρούσα έκθεση αποτελεί τη δεύτερη, έπειτα από την πρώτη πολύ επιτυχημένη για το Ιερό των Μεγάλων Θεών της Σαμοθράκης, η οποία συγκέντρωσε 44 χιλιάδες επισκέπτες. «Φιλοδοξούμε αυτή εδώ να πάει ακόμα καλύτερα», ανέφερε ο Δημήτρης Παντερμαλής. Η έκθεση αυτή κατάφερε όμως και κάτι ακόμα. Να αυξήσει το ενδιαφέρον των επισκεπτών για τον ίδιο το χώρο της Σαμοθράκης. Το ίδιο αναμένεται να συμβεί και με τη Δωδώνη, η οποία όπως επισημάνθηκε «δεν είναι μόνο τυρί».

Οι επισκέπτες της έκθεσης πάντως θα έχουν την ευκαιρία να το γευτούν και αυτό, καθώς στο νέο μενού του εστιατορίου έχουν ήδη προστεθεί, ειδικά για τη διάρκεια της έκθεσης, έως τις 10 Ιανουαρίου 2017, γιαννιώτικα εδέσματα.

Info έκθεσης: “Δωδώνη. Το μαντείο των ήχων” | 20 Ιουνίου 2016 – 10 Ιανουαρίου 2017 | Είσοδος 5€ | Μουσείο Ακρόπολης

Διαβάστε επίσης: Εννιάμιση εκατομμύρια επισκέπτες για το Μουσείο της Ακρόπολης

“Το Μουσείο της Ακρόπολης ρίχνει φως στο Μαντείο της Δωδώνης”