Επιστολές, ποιήματα, μετάλλια, αντικείμενα καθημερινής χρήσης, κοσμήματα, κεντήματα, ενθυμήματα, εργόχειρα, φωτογραφίες, χαρακτικά αλλά και έργα σύγχρονης τέχνης. Αντικείμενα που αποδεικνύουν την μεγάλη λατρεία στο πρόσωπο του Ελευθερίου Βενιζέλου, τεκμήρια μιας ολόκληρης εποχής συγκεντρώνονται και εκτίθενται για πρώτη φορά όλα μαζί στην έκθεση με τίτλο «Ετόλμησα να υμνήσω… Ελευθέριος Βενιζέλος 80 χρόνια από το θάνατό του» που φιλοξενείται έως και τις 6 Οκτωβρίου στην Βασιλική του Αγίου Μάρκου στο Ηράκλειο της Κρήτης.

«Ο θρύλος “Ελευθέριος Βενιζέλος” είναι ακόμα εξαιρετικά ζωντανός στη συλλογική μνήμη, έστω και σαν αναπόληση…» Αυτό είναι το συμπέρασμα που προέκυψε από την πενταετή και πλέον έρευνα της επιμελήτριας Λουίζας Καραπιδάκη η οποία υπογράφει και την επιμέλεια της έκθεσης. Ενδεικτικό είναι πως η μορφή του εικονογραφείται ως Δίας (στην περίπτωση ενός μεταλλίου), ως Οδυσσέας και Λεωνίδας (σε δύο εικονογραφήσεις του γαλλικού και αγγλικού τύπου της εποχής αντίστοιχα) ως Ηρακλής αλλά και ως θεός Ήλιος (σε δυο άλλα χαρακτικά).

Μπρούτζινο μετάλλιο με τον Ελευθέριο Βενιζέλο

Ένα άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα της έκθεσης η οποία περιλαμβάνει πολλά τεκμήρια που βλέπουν για πρώτη φορά το φως της δημοσιότητας είναι μια επιστολή, η συντάκτρια της οποίας υπογράφει στο τέλος ως «Βενιζελικοτάτη». Αυτή η επιστολή μαζί με ένα κέντημα με τον Βενιζέλο περιτριγυρισμένο από 12 χερουβήμ που αντιστοιχούν στα Δωδεκάνησα, αλλά και μια μαρκετερί αποτελούμενη από 3200 τεμάχια ξύλου είναι μερικά μόνο από τα εκθέματα που αυθόρμητα ξεχωρίζει η επιμελήτρια και ιστορικός της τέχνης Λουίζα Καραπιδάκη.

Η έκθεση επικεντρώνεται στις εκδηλώσεις λατρείας στο πρόσωπο του Ελευθέριου Βενιζέλου και τις αναδεικνύει μέσα από ποικίλα τεκμήρια και εκθέματα που προέρχονται από τα Γενικά Αρχεία του Κράτους – Κεντρική Υπηρεσία, Εθνικό Ιδρυμα «Ελ. Κ. Βενιζέλος», το Μουσείο Μπενάκη, το Κέντρον Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών, την Βιβλιοθήκη της Βουλής των Ελλήνων, το Ιστορικό Αρχείο της ΝΕΡΙΤ αλλά και ιδιωτικές συλλογές.

«Είναι πολύ δύσκολο το εγχείρημα» παραδέχεται στο elculture η Λουίζα Καραπιδάκη. «Η διαδικασία προσέγγισης του θέματος δεν είναι ούτε ιστορική ούτε εικαστική ούτε χρονολογική αλλά κυρίως εννοιολογική, εξηγεί η ίδια «καθώς προσπαθεί να αναδείξει μια άυλη πτυχή, την πτυχή της υπέρτατης λατρείας καθώς και τη μυθική διάσταση ενός “μεγάλου”, ενός θρύλου». Φιλοδοξία της έκθεσης είναι άλλωστε ακριβώς αυτή. Να μεταφέρει στον θεατή την λατρεία και τον θαυμασμό «στο έπακρο» προς το πρόσωπο του μεγάλου πολιτικού.

Το ένα τέταρτο της έκθεσης, ανήκει σε νέα έργα τέχνης σύγχρονων καλλιτεχνών που ανταποκρίθηκαν αμέσως στο κάλεσμα και εμπνευσμένοι από τα ιστορικά ντοκουμέντα δημιούργησαν πρωτότυπα έργα τέχνης ειδικά για την έκθεση αυτή. Τα ονόματα των συμμετεχόντων καλλιτεχνών είναι οι: Γιάννης Αδαμάκης, Κώστας Βίττης, Γιώργος Γιώτσας, Βαγγέλης Γκίνης, Χάρης Κοντοσφύρης,Γιάννης Λασηθιωτάκης, Τάκης Παρλαβάντζας, Ελενα Παπαδημητρίου, Αργύρης Ρήμος, Πραξιτέλης Τζανουλίνος, Χρήστου Τσώτσου, Χριστίνα Φοίτου.

Έργο του Κώστα Βίττη για την έκθεση «Ετόλμησα να υμνήσω… Ελευθέριος Βενιζέλος 80 χρόνια από το θάνατό του»

Έργο του Κώστα Βίττη για την έκθεση «Ετόλμησα να υμνήσω… Ελευθέριος Βενιζέλος 80 χρόνια από το θάνατό του»

Πολλά μικρά πορτρέτα φίλων του συνθέτουν το πορτραίτο του Βενιζέλου, στο έργο του Γκίνη. Ενώ στα γυαλιά του Βενιζέλου αντικατοπτρίζεται το πορτρέτο του Κεμάλ σε ένα άλλο έργο εμπνευσμένο από ένα χειρόγραφο στο οποίο έγραφε πως ο Βενιζέλος είχε προτείνει τον Κεμάλ για Νόμπελ Ειρήνης.

Στόχος της έκθεσης σύμφωνα με την Λουίζα Καραπιδάκη είναι «να υπογραμμίσει την άγραφη ιστορία, την κρυμμένη μέσα στην ψυχή του ελληνικού λαού, τη συναισθηματική φόρτιση για τον άνθρωπο που εισέπραξε “εις τοσούτον βαθμόν της Λαϊκής ευνοίας”»

ven

«Τα τεκμήρια, που στο μεγαλύτερο μέρος εκτίθενται για πρώτη φορά, είναι κομιστές της ιστορίας και οδηγούν στην αποκρυπτογράφηση μιας πραγματικότητας, αυτής που κρύβεται πίσω απ’ αυτές τις εκδηλώσεις λατρείας: το όραμα για την Ελλάδα «των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών».

venizelos

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι πως στα αρχεία του Κέντρου Λαογραφίας που καταγράφουν την προφορική παράδοση, υπάρχουν καταγεγραμμένα μοιρολόγια για τον χαμό του Βενιζέλου την δεκαετία του 1950 με τελευταίο το 1981. Γεγονός εντυπωσιακό αν σκεφτεί κανείς πως ο πολιτικός είχε αποβιώσει ήδη από το 1936. Η μνήμη του και το όραμα που είχε χτίσει πάνω στην μορφή του το συλλογικό ασυνείδητο φαίνεται πως παρέμεινε ζωντανό για πολύ περισσότερο καιρό.

«Είμαι χαρούμενη γιατί όλες αυτές οι σκέψεις τεκμηριώνονται και ιστορικά» επισημαίνει τέλος η Λουίζα Καραπιδάκη.

Ιnfo: Ετόλμησα να υμνήσω… Ελευθέριος Βενιζέλος 80 χρόνια από το θάνατό του | Βασιλική του Αγίου Μάρκου, Ηράκλειο της Κρήτης | 6 Σεπτεμβρίου έως 6 Oκτωβρίου

Επιστημονικοί σύμβουλοι: Αμαλία Παππά, Αναπληρώτρια Διευθύντρια, Προϊσταμένη του τμήματος Βιβλιοθήκης και Αναγνωστηρίου της Κεντρικής Υπηρεσίας των Γενικών Αρχείων του Κράτους και Τάσος Σακελλαρόπουλος, Υπεύθυνος των Ιστορικών Αρχείων Μουσείου Μπενάκη

Κεντρικές φωτογραφίες άρθρου: Κώστας Βίττης©