«Η ζωή αποκτά κάποιο νόημα μόλις τελειώσει»
Πιερ Πάολο Παζολίνι

«Το πτώμα ήταν μπρούμυτα, όταν βρέθηκε, το ένα χέρι του ματωμένο και το άλλο σκεπασμένο από το κορμί. Τα μαλλιά του κολλημένα από το αίμα, έπεφταν στο πρόσωπο που ήταν γδαρμένο και σχισμένο. Το πρόσωπο παραμορφωμένο από το πρήξιμο ήταν μελανιασμένο, από τους μώλωπες και τις πληγές. Μελανά και γεμάτα μώλωπες και κόκκινα από το αίμα ήταν και τα χέρια του. Τα δάχτυλα του αριστερού χεριού σπασμένα και κομμένα. Το αριστερό σαγόνι τσακισμένο. Η μύτη σπασμένη έγερνε προς τα δεξιά. Τα αυτιά κομμένα στη μέση και το αριστερό αυτί ξεριζωμένο. Πληγές στους ώμους, στο θώρακα, στα ισχία, με φανερά τα ίχνη από λάστιχα του αυτοκινήτου, κάτω από το οποίο είχε συνθλιβεί. Ένα φρικτό σχίσιμο ανάμεσα στον λαιμό και στον αυχένα. Δέκα πλευρά σπασμένα, σπασμένο το στέρνο. Το συκώτι τρυπημένο σε δύο σημεία. Η καρδιά διαλυμένη».

Πιερ Πάολο Παζολίνι

Έτσι έγραφε, ανάμεσα σε άλλα, η έκθεση πραγματογνωμοσύνης για το πτώμα του Παζολίνι, όπως τη δημοσίευσε η ιταλική εφημερίδα «Corriere della sera», στις 2 Νοεμβρίου 1977. Δύο χρόνια νωρίτερα, στις 2 Νοεμβρίου 1975, ο Πιερ Πάολο Παζολίνι έφυγε από τη ζωή, με τρόπο τραγικό, σε ηλικία μόλις 53 ετών, έχοντας αφήσει ανεξίτηλο το σημάδι του στον παγκόσμιο κινηματογράφο και την ευρωπαϊκή διανόηση. Αιρετικός, αιχμηρός, αλλά πάνω απ’ όλα αληθινός. Ένας από τους σημαντικότερους σκηνοθέτες του παγκόσμιου κινηματογράφου. Ο Παζολίνι απλά ουρανοβατεί καθώς δημιουργεί, όπως όλοι οι ποιητές. Πίστευε πως ο θάνατος καθορίζει τη ζωή.

Ο Πιερ Πάολο Παζολίνι έφυγε από τη ζωή με τρόπο τραγικό, σε ηλικία μόλις 53 ετών

Το πρωινό της 2ας Νοεμβρίου 1975, το άψυχο σώμα του Παζολίνι θα βρεθεί σε σκουπιδότοπο του παραλιακού θερέτρου Όστια, λίγο έξω από τη Ρώμη, φέροντας σημάδια άγριας και βάναυσης κακοποίησης. Ένας 17χρονος εκδιδόμενος ομοφυλόφιλος κατηγορείται και καταδικάζεται τελικά για το στυγερό φονικό του μεγάλου σκηνοθέτη το 1976, η αγριότητα ωστόσο της δολοφονίας είχε δημιουργήσει εξαρχής υποψίες ότι ο νεαρός Πίνο Πελόζι δεν ήταν ο μόνος δράστης του εγκλήματος. Εχθρός του συστήματος και κοινωνικός ακτιβιστής, ο θάνατος του Παζολίνι συνδέθηκε με πολιτικά κίνητρα. Εξάλλου, 30 χρόνια αργότερα, το 2005, δηλαδή, ο δράστης απέσυρε την ομολογία του, δηλώνοντας πως πλέον ήταν νεκροί όλοι όσοι απειλούσαν τον ίδιο και την οικογένειά του, κάτι που του επέτρεπε πια να πει την αλήθεια.

Σύμφωνα με όσα δήλωσε, αλλά και την έρευνα Σικελών δημοσιογράφων, η δολοφονία του Πιερ Πάολο Παζολίνι ήταν καθαρά πολιτικό -και όχι σεξουαλικό- έγκλημα. Σύμφωνα πάντα με τις πηγές και τις μαρτυρίες, ο Παζολίνι φέρεται να ήξερε πράγματα για πρόσωπα της ιταλικής πολιτικής και τις διασυνδέσεις τους με τον υπόκοσμο της μαφίας. «Ξέρω τα ονόματα των υπευθύνων, όλων αυτών που χειραγωγούν τους νεοφασίστες, όλων αυτών των γνωστών-αγνώστων που είναι υπεύθυνοι για τα πρόσφατα εγκλήματα», είχε άλλωστε δηλώσει ο ίδιος ο σκηνοθέτης έναν χρόνο πριν από τη δολοφονία του.

Πιερ Πάολο Παζολίνι

Το τελευταίο βιβλίο του, μάλιστα, με τίτλο «Πετρέλαιο» (στα ελληνικά κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Παρατηρητής» το 1993), με πρόφαση ιστορίες ερωτικών εμμονών προχώρησε σε αποκαλύψεις για τους εγκληματικούς πολιτικούς και οικονομικούς κύκλους της περιόδου της Δεύτερης Δημοκρατίας στην Ιταλία.

«Τον εκτέλεσαν. Ήταν πέντε. Του φώναζαν «βρωμόπουστα», «σκατοκομμούνι» και τον χτυπούσαν βίαια. Εμένα με είχαν ακινητοποιήσει. Δεν άγγιξα καν τον Παζολίνι, αντίθετα προσπάθησα να τον υπερασπιστώ» δήλωσε ο Πελόζι. Μεταξύ των πέντε εκτελεστών είχε αναγνωρίσει τους αδελφούς Μπορσελλίνο και δύο Σικελούς νεοφασίστες και ντίλερ. Η έρευνα σχετικά με τη δολοφονία Παζολίνι άρχισε εκ νέου μετά την αναίρεση του Πελόζι, αλλά οι δικαστές αποφάσισαν ότι δεν υπήρχαν αρκετά στοιχεία για να συνεχιστεί.

Η καθαρή ματιά του στον κόσμο και η άμεση και διαισθητική αλήθεια των ταινιών του, τον μετατρέπουν περισσότερο σε κοινωνικό σχολιαστή

Ο σπουδαίος Ιταλός σκηνοθέτης, ποιητής, ηθοποιός, σεναριογράφος, δημοσιογράφος και θεωρητικός του κινηματογράφου, αποτέλεσε μια από τις πλέον αμφιλεγόμενες και προκλητικές παρουσίες στο χώρο της τέχνης, με τη δημιουργική του γραφίδα να επηρεάζει καθοριστικά τη διεθνή κινηματογραφική κοινότητα. Με βαριά κληρονομιά τους ταπεινωμένους και καταφρονεμένους της μεταπολεμικής Ιταλίας, ο σκηνοθέτης Παζολίνι αποκάλυψε με εμμονή τα μαρτύρια και την απελπισία μιας ζωής στο περιθώριο. Ήρωες γίνονται πλέον οι καθημερινοί άνθρωποι που δεν έχουν πρόσβαση στην καλογυαλισμένη πολυτέλεια των μεγάλων σαλονιών. Η καθαρή ματιά του στον κόσμο και η άμεση και διαισθητική αλήθεια των ταινιών του, τον μετατρέπουν περισσότερο σε κοινωνικό σχολιαστή, καθώς έβαλε στο στόχαστρο το συντηρητισμό, τον πουριτανισμό, τη θρησκοληψία, αλλά και τα φασιστικά ιδεώδη που συνεχίζουν να εμποτίζουν την κοινωνία, μιλώντας με παρρησία -αλλά και κυνικότητα- για κόσμους βυθισμένους στον ακραίο ερωτισμό και τα ανεξέλεγκτα πάθη.

Πολυσχιδής προσωπικότητα, ο Παζολίνι άφησε, πέρα από τις μνημειώδεις κινηματογραφικές δουλειές του, σημαντικό ποιητικό, σεναριακό, δοκιμιακό, δημοσιογραφικό και κριτικό έργο, υποστηρίζοντας στο σύντομο του βίου του τις πολιτικές και κοινωνικές απόψεις με την ίδια του τη ζωή: δεν εγκατέλειψε ποτέ τα λούμπεν προάστια που επέλεξε να ζει και να μετατρέπει σε υλικά για τις ταινίες του.

Πιερ Πάολο Παζολίνι και Μαρία Κάλλας

Πιερ Πάολο Παζολίνι και Μαρία Κάλλας

Η ανάμειξη του Παζολίνι στην περιπέτεια της κινηματογραφίας άρχισε σχεδόν αθόρυβα. Είχε ήδη γράψει μια σειρά σεναρίων (ξεκινώντας από το 1954) για ταινίες του Mario Soldati, του Mauro Bolognini και του Luis Trenker, καθώς και για τον άλλο μεγάλο Ιταλό δάσκαλο, Φεντερίκο Φελίνι. Τα σκανδαλώδη μυθιστορήματά του τον είχαν κάνει περιζήτητο σεναριογράφο. Η διερεύνηση της ζωής του περιθωρίου συνεχίζεται και στη δεύτερη ταινία (μετά την πρώτη του ταινία «Ακατόνε») του ιταλού μαέστρου, το περίφημο «Mamma Roma» του 1962, το οποίο ακολουθεί τις περιπέτειες της ιερόδουλης Anna Magnani και κερδίζει το Βραβείο Κριτικών στη Μόστρα της Βενετίας.

Η διεθνής φήμη για το σκηνοθέτη πλέον Παζολίνι θα έρθει στα μέσα της δεκαετίας και ειδικότερα το 1964, όταν ο άθεος κινηματογραφιστής κυκλοφορεί το αριστουργηματικό «Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο», που αποτελεί ακόμα και σήμερα μια από τις καλύτερες θρησκευτικές προσαρμογές στην ιστορία του κινηματογράφου. Το φιλμ αποσπά αναρίθμητες διακρίσεις και στέλνει τον Παζολίνι στη σκηνοθετική κορυφή. Ακολουθεί το εμβληματικό «Θεώρημα» (1968 ), που παρακολουθεί την παρακμή μιας μεγαλοαστικής οικογένειας με ένα μαεστρικό εύρημα και θεωρείται η μεγαλύτερη κινηματογραφική στιγμή του (και μια από τις μεγαλύτερες γενικότερα στην ιστορία του σινεμά!).

Ένα ημερήσιο αφιέρωμα στο Στούντιο new star art cinema
Με αφορμή τα 41 χρόνια από το θάνατο του Πιερ Πάολο Παζολίνι, η New star τιμά τον μεγάλο δημιουργό με ένα ημερήσιο αφιέρωμα στο Studio new star art cinema, στις 2 Noεμβρίου, με τρεις από τις σημαντικότερες ταινίες του:

«Το Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο» 18:30

Το φιλμ του σπουδαίου Ιταλού σκηνοθέτη ξεχωρίζει διότι μέσα από το συμβολισμό και τη λυρικότητά του, καταφέρνει να μεταδίδει διαχρονικά τα μηνύματά του, ανεξάρτητα από θρησκείες, έθνη και φανατισμούς. Μια πιστή μεταφορά του «Κατά Ματθαίον Ευαγγελίου», από έναν άθεο σκηνοθέτη που όλο το έργο του, ωστόσο, διέπεται από τις έννοιες του ιερού και του τραγικού.

«Μάμα Ρόμα» 20:30

Με τη συγκλονιστική ερμηνεία της Άννα Μανιάνι, την ιέρεια του παγκόσμιου σινεμά. Η Ιταλίδα ηθοποιός που λάτρευαν οι σκηνοθέτες και αποθέωνε το κοινό. Η «Μάμα Ρόμα», η «έντιμη πόρνη» με τα μεγάλα όνειρα, θα παραμείνει το σύμβολο του ανθρώπου που αγωνίζεται να ξεπεράσει τη μοίρα του. Η δεύτερη συγκλονιστική ταινία του ποιητή των εικόνων που άφησε εποχή.

«Θεώρημα» 22:30

Μια ταινία γροθιά στο μεγαλοαστικό κόσμο και στην ψεύτικη πραγματικότητα στην οποία ζει. Μυστηριακή και ερωτικά κρυπτογραφημένη από την πρώτη σκηνή ως την τελευταία. Ένα ποιητικό δημιούργημα ενός αιρετικού δημιουργού που δεν υπάκουε σε κανέναν κατεστημένο ηθικό κώδικα. Σκηνές συγκλονιστικές, σε ένα εξαιρετικό τολμηρό και προκλητικό έργο. Με την καταξιωμένη Ιταλίδα ηθοποιό Λάουρα Μπέτι,που απέσπασε το βραβείο καλύτερη ερμηνείας