Ο Γιάννης Μπουτάρης δεν είναι συλλέκτης, αλλά έχει μαζέψει χιλιάδες ετερόκλητα αντικείμενα, αναμνηστικά, από όλο τον κόσμο. Ο Γιάννης Μπουτάρης εκτιμά την αισθητική και το ωραίο, αλλά το άσχημο είναι αυτό που συγκροτεί τη συλλογή με τα αντικείμενα που γεμίζουν ασφυκτικά τις βιτρίνες του.

Το άσχημο ήταν το κριτήριό του, το τερατώδες, πέρα από ιδεολογική ή αισθητική προσέγγιση. Τον Μπουτάρη μπορεί κανείς να τον περιγράψει όπως θέλει. Εκκεντρικό, αναρχικό, να ασχοληθεί με τα τατουάζ και τα σκουλαρίκια του, να κάνει άλλη μια «γραφική» περιγραφή μιας προσωπικότητας που είναι άρρηκτα δεμένη με τη σύγχρονη Θεσσαλονίκη και τη ζωή της. Ο Μπουτάρης πέρα από όλα αυτά, κατάφερε να κάνει την πόλη να αρμενίσει με έναν αέρα πιο δημοκρατικό και ελεύθερο, ως δήμαρχος της πόλης, είναι ένας τύπος δημοφιλής και οξυδερκής, πολλές φορές νευρικός και απρόβλεπτος. Κανένας όμως δεν μπορεί να μην υποκλιθεί στη βαθιά του γνώση και την ανεπιτήδευτη ευγένειά του, μια αγωγή παλιάς κοπής που ξεχωρίζει με το καλημέρα. Για τον Μπουτάρη, που με ευλαβική προσήλωση μάζεψε όλου του κόσμου τα ανεκδιήγητα αντικείμενα, κιτς είναι πρωτίστως και κυρίως, οι συμπεριφορές.

«Και δεν είναι καν κιτς», λέει. «Η συμπεριφορά που μας χαρακτηρίζει είναι η αυθάδης συμπεριφορά, ο τρόπος με τον οποίο ζούμε γενικότερα, τα σπίτια μας και ο τρόπος που διασκεδάζουμε. Αν πας σε ένα μπουζουξίδικο θα βρεις αυτόν τον τρόπο μπροστά σου, το χυδαίο, το κυνήγι του χρήματος. Αλλά, αυτό που με ενοχλεί περισσότερο από όλα, είναι το ότι με αυτό τον τρόπο διασκεδάζουν».

Το χάος των αναμνήσεων: Αφηγήσεις από τη συλλογή με τα κιτς αντικείμενα του Γιάννη Μπουτάρη

Ο Γιάννης Μπουτάρης στη δεκαετία του ’80, όταν είχε την ευθύνη των εξαγωγών της εταιρείας Μπουτάρη, ταξίδευε πολύ. Έτσι ξεκινά η ιστορία της συλλογής του, από τα αεροδρόμια στις πολύωρες αναμονές και τα καταστήματα με τα αναμνηστικά.

«Τα αναμνηστικά είναι συνήθως άσχημα. Είναι άσχημα, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά σε όλο τον κόσμο. Αν δείτε τα φιλιππινέζικα ή τα ινδικά, θα μείνετε εμβρόντητοι. Άλλο πράγμα, γιατί δεν έχουμε τα ίδια μέτρα αισθητικής. Στην αρχή τα έβαζα σε κάποια κουτιά όταν μάζεψα αρκετά, μετά σε κάτι ράφια στο κτήμα, μετά από δω και από κει και μετά πληθύνανε αυτά. Το κουβέντιαζα κιόλας με φίλους κι άρχισαν να μου κάνουν τέτοια δώρα και έτσι προέκυψε η περίφημη συλλογή, αλλά δεν έχει ούτε μια κατηγορία αντικειμένων, ούτε συγκεκριμένο θέμα. Ήρθε η Αγγελική Αντωνοπούλου και μου άνοιξε τα μάτια. Τα χώρισε θεματικά και ένα μέρος της συλλογής εκτίθεται.

«Όταν αισθάνεσαι το κιτς όπως εγώ, δεν μπορείς τελικά να είσαι αυστηρός»

Πεντακόσια από αυτά ταξίδεψαν για να εκτεθούν στην Αθήνα, πιο τακτοποιημένα. Εμένα στο μυαλό μου η ιδέα που έχει ωριμάσει είναι όταν γυρίσουν πίσω να είναι πάλι φύρδιν- μίγδιν. Να μην είναι θεματικά, να είναι άτακτα, με την έννοια της αταξίας που σημαίνει ζαβολιά».

Παρόλο που ο Γιάννης Μπουτάρης δε θεωρεί τον εαυτό του συλλέκτη, η συλλογή αντικειμένων κρύβει πάντα κάτι το εμμονικό. «Βέβαια μου έγινε εμμονή», ομολογεί, «έψαχνα κιόλας να βρω τα πιο άσχημα και όχι τα πιο περίεργα. Μπάλες χιονιού εκεί που δεν πέφτει ποτέ χιόνι, κάποια που έχουν τη σφραγίδα του ίδιου εργοστασίου στην Κίνα, τα απελπιστικά μπουκάλια, αρμένικα κυρίως, που μοιάζουν με γόβες ή σπαθιά και έχουν ποτό μέσα. Όμως το κιτς είναι γύρω μας. Είναι απελπισία. Πηγαίνετε να δείτε πώς είναι τα σπίτια στα χωριά γύρω από τη Θεσσαλονίκη ή πηγαίνετε καλύτερα σε ένα επιπλάδικο να δείτε πώς είναι τα έπιπλα. Παύουν να είναι οι καρέκλες, οι πολυθρόνες, οι καναπέδες αναπαυτικές. Ο στόχος είναι το design, αυτό που δείχνει καμιά φορά τη χωριατιά μας, με τις απίθανες διαστάσεις που δε χωράει καν στα δωμάτια. Αυτό είναι το καρακιτσαριό και έτσι εκφράζεται».

%ce%b1%cf%80%ce%bf-%cf%84%ce%b7-%cf%83%cf%85%ce%bb%ce%bb%ce%bf%ce%b3%ce%b7-%cf%84%cf%89%ce%bd-%ce%ba%ce%b9%cf%84%cf%82-%ce%b1%ce%bd%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%b5%ce%b9%ce%bc%ce%b5%ce%bd

Στα τριανταπέντε χρόνια που ο Γιάννης Μπουτάρης γεμίζει τις αποθήκες και τις βιτρίνες του με τα μικροαντικείμενα που αγοράζει, προτιμά να μένει σ’ ένα σπίτι λιτό, που γεμίζει γρήγορα με πολλά πράγματα και τα αποσύρει συχνά. Πολλά από αυτά δεν τα θυμάται αν δεν τα δει, αλλά γελάει με όλα.

«Το άσχημο είναι πιο ολοκληρωμένο πράγμα, όταν μαζί με το όμορφο βλέπεις και ένα άσχημο έχεις μια ολοκληρωμένη εικόνα»

Και είναι ιδιαιτέρως υπερήφανος για τους 2.000 αναπτήρες του. Και αν το σεμέν και το βάζο επάνω στην τηλεόραση είναι ένα αγαπητό κιτς των αναμνήσεών μας, υπάρχει και ένα σύγχρονο το οποίο μοιάζει να τον ενδιαφέρει να παρατηρήσει περισσότερο.

«Για πολλούς ανθρώπους», συμπεραίνει, «το κιτς, -αυτό που θεωρούμε εμείς κιτς-, είναι μια χαρά. Το κιτς είναι μια στρέβλωση αισθητική, βλέπεις για παράδειγμα τα καινούργια σπίτια των χωριών και βγάζουν μάτι δίπλα στα παλιά. Και τα καινούργια είναι φτιαγμένα από έναν αρχιτέκτονα ή ένα μηχανικό που δεν έπρεπε να έχει πάει ποτέ στο πανεπιστήμιο, αυτό είναι ένα θέμα. Αλλά θα το πω απλά: Μέρα χωρίς νύχτα δε γίνεται. Αυτή είναι η ιστορία, το όμορφο και το άσχημο είναι η μέρα και η νύχτα. Εμένα με διασκεδάζει πολύ και θα σας πω και κάτι: το άσχημο είναι πιο ολοκληρωμένο πράγμα. Όταν μαζί με το όμορφο βλέπεις και ένα άσχημο, έχεις μια ολοκληρωμένη εικόνα». 

%ce%b1%cf%80%ce%bf-%cf%84%ce%b7-%cf%83%cf%85%ce%bb%ce%bb%ce%bf%ce%b3%ce%b7-%cf%84%cf%89%ce%bd-%ce%ba%ce%b9%cf%84%cf%82-%ce%b1%ce%bd%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%b5%ce%b9%ce%bc%ce%b5%ce%bd

Ως Δήμαρχος Θεσσαλονίκης, τριγυρίζοντας στην πόλη που έχει ζήσει ολόκληρη τη ζωή του, ο Γιάννης Μπουτάρης δεν μπορεί παρά να σχολιάσει όταν του το ζητώ, το δημόσιο χώρο γύρω του και τη σχέση του με το κιτς. «Έχουμε μια σειρά από αγάλματα στην πόλη που είναι πανάθλια. Είπαμε κάποια στιγμή να κάνουμε ένα πάρκο να τα μαζέψουμε όλα μαζί, να΄χουμε την αποθέωση της ασχήμιας. Ακόμα δεν πέρασε από το Δημοτικό συμβούλιο. Αλλά έχω την εντύπωση ότι μετά την έκθεση θα το επαναφέρω. Το κιτς είναι γύρω μας, όχι μόνο στο δημόσιο χώρο, αλλά και στις επιλογές μας στη μόδα, στο φαγητό, σε πράγματα που μπορεί να πληρώσουμε πολύ ακριβά, η ευμάρεια, ο κοινωνικός ανταγωνισμός πολλές φορές μας οδηγεί σε κιτς επιλογές και αν κρίνουμε από τον τρόπο που είναι χτισμένη η χώρα μας και είναι χτισμένα τα σπίτια μας, νομίζω ότι το κιτς κυριαρχεί σε σχέση με την ωραία αισθητική. Είναι πέντε, δέκα αρχές, πάνω στις οποίες στηρίζεται το γούστο. Θα σας πω ένα παράδειγμα: ο Μάγκας, ο κλαρινατζής. Αν τον ακούσεις, είναι σαν να ακούς τον Μπένι Γκούντμαν, αν τον δεις πώς είναι ντυμένος, αυτό το χαρμάνι σε ταλαιπωρεί. Σκέφτομαι και ξανασκέφτομαι τι είναι κιτς και έχω καταλήξει ότι όταν αισθάνεσαι το κιτς όπως εγώ, δεν μπορείς τελικά να είσαι αυστηρός».

Info έκθεσης: “Το χάος των αναμνήσεων: Αφηγήσεις από τη συλλογή με τα κιτς αντικείμενα του Γιάννη Μπουτάρη” | 24 Σεπτεμβρίου – 29 Οκτωβρίου | Τετάρτη – Παρασκευή 14:00 – 20:00 & Σάββατο 12:00 – 16:00 | Είσοδος ελεύθερη | Γκαλερί a.antonopoulou art