Τον Ιανουάριο του 2016, οχτώ καλλιτέχνες και ένας καπετάνιος – διοργανωτής εξερευνήσεων, έκαναν μια απόπειρα να φτάσουν στο πιο απομακρυσμένο κατοικημένο νησί του κόσμου, το Tristan de Cunha, που αποτελεί υπερπόντιο έδαφος του Ηνωμένου Βασιλείου. Αυτή η απομακρυσμένη κοινότητα στη μέση του Νότιου Ατλαντικού Ωκεανού, είναι προσβάσιμη μόνο από τη θάλασσα, από τις ακτές είτε της Βραζιλίας, είτε της Νότιας Αφρικής. Έπειτα από σχεδόν επτά έως δέκα ημέρες πλεύσης, η ομάδα δεν κατάφερε ποτέ να προσεγγίσει το νησί. Από αυτή την εμπειρία, όμως, προέκυψε η έκθεση «Are we Moving», που εκτίθεται στο χώρο του metamatic:taf, έως τις 4 Σεπτεμβρίου, σε επιμέλεια των METASITU, καλλιτεχνικών διευθυντών του metamatic:taf. 

Οι METASITU είναι μια καλλιτεχνική ομάδα που δημιουργήθηκε από τη Liva Dudareva και τον Eduardo Cassina και δρα σε διεθνές επίπεδο, παρέχοντας συμβουλευτική καθοδήγηση σε θέματα που σχετίζονται με την αστικότητα. Το αντικείμενο εξειδίκευσής τους είναι οι σύγχρονες και μελλοντικές αστικές προκλήσεις στις αναδυόμενες οικονομίες, τις οποίες πραγματεύονται μέσα από μια προσπάθεια γεφύρωσης του χάσματος μεταξύ της έρευνας και της τέχνης. 

Με αφορμή την έκθεση «Are we Moving», μιλήσαμε με τους Metasitu για το ταξίδι στον Νότιο Ατλαντικό, την εμπειρία της περιπλάνησης και το υλικό που προέκυψε και εκτίθεται αυτή την περίοδο στο metamatic:taf. 

8

Πώς προέκυψε η ιδέα για αυτό το ταξίδι; Η τέχνη ήταν ο σκοπός ή προέκυψε στην πορεία;
Ήρθαμε όλοι μας σε επαφή μέσω ενός μη κυβερνητικού οργανισμού που διοργανώνει εκδρομές σε απομακρυσμένες περιοχές. Εκείνοι επέλεξαν τους συμμετέχοντες, μίσθωσαν σκάφος και πλοίαρχο και ήταν υπεύθυνοι για τα logistics του ταξιδιού. Παρ’ όλα αυτά δεν κατάφεραν να μας πάνε στον προορισμό μας, το νησί Tristan da Cunha. Κάθε συμμετέχων στην αποστολή είχε τα δικά του κίνητρα για να συμμετάσχει στο ταξίδι. Ο στόχος ήταν ξεκάθαρα η τέχνη και διέφερε για τον κάθε συμμετέχοντα μόνο με βάση το διαφορετικό του επάγγελμα.

Μιλήστε μας για αυτή την εμπειρία των 14 ημερών περιπλάνησης εν πλω.
Το όλο ταξίδι διήρκεσε από τις 18 Ιανουαρίου μέχρι τις 4 του Φεβρουαρίου του 2016. Σε αυτό το διάστημα που περάσαμε δώδεκα ημέρες στο ίδιο το πλοίο, το οποίο δεν έφτασε ποτέ στο νησί. Στην πραγματικότητα, ποτέ δεν αφήσαμε ύδατα της Βραζιλίας. Παρά τις προσδοκίες μας ως ομάδα να πατήσουμε το πόδι μας στο νησί που μπορεί να προσεγγιστεί μόνο μέσω θαλάσσης, έπρεπε να αφήσουμε το ιστιοφόρο να ματαιώσει την εκστρατεία συνολικά, εξαιτίας μιας σειράς ατυχών γεγονότων που σχετίζονται με την αμέλεια του διοργανωτή, τεχνικά θέματα και μια εξέγερση κατά του καπετάνιου.

Η έκθεση από μόνη της είναι μια εγκατάσταση του ταξιδιού που δεν πετύχε το στόχο του

Υπήρξαν πολλές αξέχαστες στιγμές στο πλοίο και κατά τη διάρκεια του χρόνου που όλοι μας – οι συμμετέχοντες στην εκστρατεία – περάσαμε μαζί. Την πρώτη εβδομάδα που περάσαμε σε ένα μικρό λιμάνι, το Angra dos Reis για τον καθορισμό του σκάφους – ο κινητήρας δεν ήταν έτοιμος, η ηλεκτρική ενέργεια έπρεπε να ανανεωθεί, και άλλες μικρότερης κλίμακας πράγματα που έπρεπε να διευθετηθούν, λόγω της κακής συντήρησης του σκάφους. Μάθαμε πολλά για την ιστιοπλοΐα και πώς να λειτουργήσει ένα ιστιοφόρο. Καθώς το ταξίδι προχωρούσε και αποχωρήσαμε από το λιμάνι του Angra dos Reis, η ατμόσφαιρα έγινε πιο τεταμένη για το σκάφος και ο ωκεανός πιο αφιλόξενος. Η τελευταία στάση της διαδρομής ήταν η πόλη της Βραζιλίας, το θέρετρο Μπούζιος, ακριβώς βόρεια από το Ρίο ντε Τζανέιρο. Εκεί, αφού είδαμε ένα δελφίνι να εκρήγνυται μπροστά στα μάτια μας, συνειδητοποιήσαμε ότι είχαμε χάσει την άγκυρα του σκάφους. Όταν την ξαναβρήκαμε κανείς μας δεν είχε πια όρεξη να συνεχίσει την εκστρατεία.

3

Τι ακριβώς δείχνει η έκθεση που προέκυψε;
Η έκθεση παρουσιάζει ένα μοναδικό μείγμα έργων τέχνης φιλοτεχνημένων από αυτήν την ομάδα η οποία προσπάθησε ανεπιτυχώς τον Ιανουάριο του  2016 να προσεγγίσει το πιο απομακρυσμένο από την ανθρώπινη παρουσία μέρος. Τα έργα τέχνης που προέκυψαν είναι μια φανέρωση και ένας αναστοχασμός πάνω σε αυτή την αποτυχημένη εκστρατεία – μια κάθαρση και μια αντανάκλαση της αποτυχίας, της κοινοτοπίας και της απομόνωσης.

Η έκθεση από μόνη της είναι μια εγκατάσταση του ταξιδιού που δεν πετύχε το στόχο του. Αναδύεται μέσα από αργά κινούμενες ημι-διαφανείς κουρτίνες που χωρίζουν τον θεατή από τον «έξω» κόσμο. Όσα ακολούθησαν του ταξιδιού, μάς έδωσαν το έναυσμα για μια σειρά από συζητήσεις μεταξύ μας σχετικά με τη «δυτική» ιδέα της εξερεύνησης με όλες τις αποικιακές επιπτώσεις της, τις έννοιες της νεωτερικότητας και της προόδου. Καθώς επίσης και της παγκόσμιας συνδεσιμότητας, ιδέες δηλαδή ότι αυτή η απομακρυσμένη γωνιά του κόσμου, δεν έχει καταφέρει να δραπετεύσει από όλο αυτό.

Τα έργα τέχνης μπαίνουν κι αυτά στη διαδικασία του αποτυχημένου ταξιδιού όπως τα βίωσαν και τα είδαν με τα μάτια τους οι συμμετέχοντες της αποστολής: τους εικαστικούς Dominika Hadelova (Τσεχία), Luis Carlos Hurtado (Μεξικό) και Natalie Searle (Αγγλία), τους βίντεο- καλλιτέχνες Metasitu (Ελλάδα), το δημοσιογράφο και συγγραφέα Ντομινίκ Hinde (Σκωτία), και η Joesfina Munoz (Χιλή) που δουλεύει το γυαλί.

Αν έπρεπε να ξεχωρίσετε ένα από τα έργα, ποιο θα ήταν αυτό;
Ένα βίντεο με τίτλο «TCDU IZZ» των Metasitu. Πρόκειται για ένα συλλογικό έργο τέχνης που φέρει την υπογραφή της Liva Dudareva και του Eduardo Cassina, οι οποίοι ζουν σήμερα μόνιμα στην Αθήνα. Ο τίτλος αναφέρεται στον ταχυδρομικό κώδικα του νησιού Tristan da Cunha, ο οποίος άλλαξε το 2005 προκειμένου να μοιάζει περισσότερο με βρετανικός και να διευκολύνει τις online αγορές για τους νησιώτες. Πολύ συχνά οι κάτοικοι διαπίστωναν πως το νησί τους δεν ήταν στον κατάλογο των «χωρών» της Amazon ή του e-bay. Το έργο αυτό είναι ένας απολογισμός της εκστρατείας με βάση το προσωπικό ημερολόγιο, τα βίντεο που οι καλλιτέχνες τράβηξαν κατά τη διάρκεια του ταξιδιού και εμπλουτίζεται με αναφορές στην ιστορία αυτού του νησιού.

Η πρωτοπρόσωπη, υποκειμενική αφήγηση και η συνολική αποτυχία της εκστρατείας, χρησιμεύει ως φόντο – ή μια παράλληλη πραγματικότητα – για να διερευνήσουμε τα ιστορικά και σύγχρονα γεγονότα του Τριστάν ντα Κούνια και την κοινότητά του. Συγκεκριμένα μιλάμε για το αποικιακό παρελθόν τους και το ιδιόμορφο καθεστώς της μετανάστευσης, καθώς και τη δυνατότητα των κατοίκων να εξασφαλίσουν τη ροή των εμπορευμάτων προς και από το νησί, την εργασία τους εκεί και την παραγωγή τους.

Info έκθεσης: “Are we moving?” | 30 Ιουνίου – 4 Σεπτεμβρίου 2016 | Δευτέρα – Σάββατο: 12.00-21.00, Κυριακή: 12.00-19.00 | Είσοδος ελεύθερη | metamatic: taf