Είναι φορές που δεν ξέρεις πως ν’ αρχίσεις την παρουσίαση ενός ανθρώπου κι αυτή είναι μια από αυτές. Τον Δημήτρη Μαραμή τον ανακάλυψα πριν από πολλά χρόνια ως μαθητής της δραματικής του Κ.Θ.Β.Ε., αμέσως ανέπτυξα μια βαθιά αγάπη και πίστη στη μουσική του και έκτοτε τον ακολουθούσα καλλιτεχνικά σε όλη του την πορεία. Η μουσική δεν έχει όρια και ο Δημήτρης Μαραμής κινείται σχεδόν ταχυδακτυλουργικά μέσα στις νότες του σύμπαντος, δημιουργώντας μουσικές εξαιρετικής διαύγειας και ποιότητας. Δεν έχουν νόημα οι περγαμηνές όπως οι σπουδές του στο Royal Welsh College of Music & Drama στη Βρετανία, που ήταν απλά ένας σταθμός για το τώρα και το μετά. Πάνω απ’ όλα έχει σημασία το ότι είναι ένας άνθρωπος που αγαπάει αυτό που κάνει και θέλει να το κάνει καλά. Ως αποτέλεσμα έχει στα κιτάπια του παρτιτούρες από 7 άλμπουμ, πάνω από 40 παραστάσεις και τον κινηματογράφο.

Για πρώτη φορά ασχολείται με το μιούζικαλ, που αποτελεί και την αφορμή γι’ αυτήν μας την κουβέντα. Με απευθείας ανάθεση της Εθνικής Λυρικής Σκηνής έγραψε τη μουσική και το λιμπρέτο πάνω στο διαχρονικό έργο «Ερωτόκριτος», σε σκηνοθεσία του Κωνσταντίνου Ρήγου που κάνει πρεμιέρα την Παρασκευή 5 Μαΐου στην Εναλλακτική Σκηνή της Λυρικής Σκηνής στο Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος και είναι σχεδόν όλες οι παραστάσεις ήδη sold out. Ο Δημήτρης Μαραμής είναι ένας άνθρωπος με εξαιρετικό χιούμορ, που έχει να πει πολλά και μπορείς να συζητάς μαζί του για ώρες. Θα μπορούσα να του κάνω πάνω από 100 ερωτήσεις και από τις απαντήσεις να προκύπτουν άλλες τόσες ερωτήσεις.

Έχουμε έναν ιπποτικό έρωτα, έναν αιθέριο μουσικό και έναν ανατρεπτικό χορογράφο, ποιο θα είναι το αποτέλεσμα;
Δεν έχουμε έναν ιπποτικό Έρωτα. Έχουμε ένα βασανιστικό Έρωτα, έχουμε την αρρώστια του πόθου, που δε φοράει ρούχα συγκεκριμένης εποχής. Ο Έρωτας είναι το αίτιο της δημιουργίας. Ερωτόκριτος σημαίνει αυτός που κρίνεται από τον έρωτα, δηλαδή αυτός που υποφέρει. Η μόνη θεραπεία είναι η ένωση με τον άλλον. Αποτέλεσμα είναι η γέννηση. Ο Κωνσταντίνος Ρήγος πήρε την παρτιτούρα των δύο ωρών συνεχόμενης μουσικής μου και την οδήγησε σε μία αισθητική παράσταση υψηλού επιπέδου, όπου δεν τοποθετείται σε συγκεκριμένο χωροχρόνο. Εξέλιξε το όραμά μου και φώτισε πτυχές του με εργαλείο του το σκοτάδι…

Το 2011 για την παράσταση του Στάθη Λιβαθινού, αλλά και το 2013, είχατε σκάψει πάλι μέσα στο κείμενο του Κορνάρου, που είχε ως αποτέλεσμα το «Erotokritos in blues» και μια περιοδεία στην Ελλάδα. Υπάρχει μέσα σας κάποιο μικρόβιο που σας γυρνάει εδώ;
Από εκεί ξεκίνησαν όλα. Υπάρχουν δύο μόνο τραγούδια που παρέμειναν σχεδόν ανέπαφα από εκείνη την επιτυχημένη παράσταση. Το έργο γράφτηκε σε τέσσερα καλοκαίρια. Ουσιαστικά εργαζόμουν πάνω του – αλλά μαζί και με πολλά άλλα – επί τέσσερα χρόνια.

Αν υπήρχε μια πόρτα που σας οδηγούσε στον κόσμο του «Ερωτόκριτου» χωρίς γυρισμό, θα μπαίνατε;
Όχι βέβαια. Ο Ερωτόκριτος είναι ένας ήρωας ακραίων αισθημάτων και κατορθωμάτων. Πριν να φτάσει στην τελική νίκη και λύτρωση από το βάσανο του έρωτα, ζει ένα μαρτύριο. Ο πόνος, ο παραλογισμός, η κατάθλιψη, η αϋπνία, η ανορεξία, οι αναστεναγμοί του «Ερωτόκριτου» από τον έρωτα δεν είναι ό,τι καλύτερο να το βιώνεις. Κι έπειτα εξορίζεται, ζηλεύει, αγωνιά. Είναι αιώνια πιστός και γίνεται ήρωας με αιτία τον έρωτά του για την Αρετούσα. Το γεγονός πως ένας δημιουργός χτίζει ένα δραματικό ήρωα, μία ιστορία την οποία εκθέτει στο κοινό, δε σημαίνει ότι θέλει να τη ζήσει κιόλας στη ζωή του. Ταυτιζόμαστε με τον ήρωα για να διαγνώσουμε τα δικά μας θέματα και να δούμε εκ του ασφαλούς φυσικά, να απογυμνώνεται ο εαυτός μας – ή κάποια στοιχεία του – στη σκηνή. Με αγγίζει, με αφορά, έχω βιώσει τον «Ερωτόκριτο», έχω κριθεί δηλαδή από τον έρωτα ως άνθρωπος, αλλά δε θέλω να τον κουβαλώ συνέχεια… και μάλιστα χωρίς επιστροφή.

Θεωρώ ότι η Εθνική Λυρική Σκηνή διανύει μια από τις καλύτερες και ανανεωμένες φάσεις της εδώ και πολλά χρόνια, σαν να μπήκε λάδι σε σκουριασμένα γρανάζια και ξαφνικά είναι φάρος που καλεί ένα νέο κοινό να την παρακολουθήσει. Η εμπειρία σας εκ των έσω ποια είναι;
Είναι έτσι ακριβώς. Η Εθνική μας όπερα οφείλει να είναι εξωστρεφής. Η Ε.Λ.Σ. είναι ένας σημαντικότατος πολιτιστικός θεσμός με μεγάλη ιστορία πίσω του. Είναι μεγάλη η τιμή και η καταξίωση να παρουσιάζεται το έργο μου εκεί. Το έργο μου ήταν καθαρή επιλογή κι εμπιστοσύνη του καλλιτεχνικού διευθυντή και διεθνούς συνθέτη Γιώργου Κουμεντάκη. Επίσης είναι το πρώτο ελληνικό έργο που μπαίνει στο νέο της κτίριο. Ο «Ερωτόκριτος» είναι sold out και για τις δέκα προγραμματισμένες παραστάσεις του και είμαι σίγουρος πως θα φέρει στη Λυρική ένα κοινό που θα πάει για πρώτη φορά.

«Ερωτόκριτος» στην Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ

Πώς νιώθετε μέσα στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος;
Επιτέλους η Ελλάδα απέκτησε ένα κτίριο να στεγάσει την Εθνική της όπερα. Επίσης δίνει ελπίδα στους ζοφερούς καιρούς που ζούμε.

Έχετε ένα απίστευτο ταλέντο να φτιάχνετε «δύσκολα» τραγουδιστικά κομμάτια που μπορούν να ανταπεξέλθουν μόνο πολύ δουλεμένες φωνές, είναι σαν να θωρακίζετε τη μουσική σας στο χρόνο. Είναι ηθελημένο;
Αν εννοείς να γράφω διαχρονική μουσική, ναι. Δε στοχεύω στο εφήμερο. Στοχεύω στο καλό με ελπίδα να αντέχει στο χρόνο. Δε γράφω με φτηνό υλικό κι εννοώ το στίχο. Επιλέγω υλικό με βάθος που μιλάει αιώνια και δεν εγκλωβίζεται στο τώρα ή στη στιγμή. Το μόνο που με ενοχλεί στα τραγούδια της διασκέδασης, είναι οι άτεχνοι και κακοί στίχοι, όχι τόσο η μουσική τους.

«Ερωτόκριτος» στην Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ

Θα θεωρούσα άτοπη την ερώτηση τού γιατί συνεργάζεστε εδώ και καιρό με τον Θοδωρή Βουτσικάκη μιας και το ταλέντο του είναι αδιαμφισβήτητο. Αυτό που δεν ξέρω είναι πώς ενώθηκαν τα μονοπάτια σας.
Ο Θοδωρής διαθέτει όλα τα στοιχεία που μπορούν να τον κάνουν μεγάλο ερμηνευτή με star quality. Ήρθε και με βρήκε μόνος του από τη Θεσσαλονίκη στην Αθήνα, όπως κάνουν συνήθως και άλλοι συνεργάτες μου. Δέσαμε γιατί έχουμε ίδιες αξίες και στόχους. Επιλέγουμε το ακριβό, έχουμε σεβασμό κι ευγένεια. Δεν έχουμε έπαρση. Είναι ο ιδανικός ερμηνευτής μου, συνεργάτης και φίλος. Δεν κρύβει τίποτα ο ένας από τον άλλον. Γι’ αυτό και δεν υπάρχει ποτέ πρόβλημα όταν χωρίζουν για λίγο οι δρόμοι μας κάνοντας άλλες συνεργασίες με άλλους καλλιτέχνες κι έπειτα ξαναβρισκόμαστε.


«Kι οληνυκτίς που τραγουδεί, τόσα πολλά ήρεσέ τση,

που ύπνον εις τα μάτια τση δεν ήβανεν ποτέ τση.
Ήπαιρνε τα τραγούδια του, συχνιά τα ξαναλέγει,
κ’ ερχίνισεν από μακρά ο Πόθος να δοξεύγει·
και δίχως να τον-ε θωρεί, με τα τραγούδια εκείνα,
σ’ Aγάπην εμπερδεύγετο, κ’ εις Πεθυμιάν εκίνα.»

Η Αρετούσα ερωτεύεται πρώτα μια φωνή και ύστερα το πρόσωπο του Ερωτόκριτου, αυτό θαρρώ μας δείχνει την τεράστια δύναμη της μουσικής να επεμβαίνει τυφλά στο συναίσθημα. Νιώθεις αυτό το βάρος σαν δημιουργός;
Φυσικά. Η μουσική είναι η τέχνη με την πιο ισχυρή επιρροή στον άνθρωπο. Η μουσική υπάρχει μέσα στο σύμπαν, μέσα στη φύση. Όλα τα στοιχεία της μουσικής είναι εκεί. Ο συνθέτης απλά πρέπει να επιλέξει και να αποκωδικοποιήσει την ήδη υπάρχουσα μουσική μέσα στο σύμπαν.

«Ερωτόκριτος» στην Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ

Είναι λες το άγνωστο πιο ερωτεύσιμο απ’ το απτό;
Πάντα. Γι’ αυτό ερωτεύσιμος είναι αυτός που έχει μυστήριο μέσα του. Πρέπει να υπάρχει το αίνιγμα. Αλλά από φυσικού του.

Υπάρχει έρωτας χωρίς δυσκολία;
Όχι. Ο αληθινός έρωτας, είναι μαρτύριο. Ο έρωτας έχει πολύ σκοτάδι μέσα του. Το πάθος είναι αναζωογονητικό για τον άνθρωπο, αλλά πρέπει να πληρώσει το τίμημα. Ο έρωτας είναι ο Θεός της γέννησης και ο τοκετός πάντα είναι δύσκολος. Περιέχει πόνο και παιδεμό. Όμως… πρέπει να το ζούμε αυτό, πρέπει να κυνηγάμε τον έρωτα γιατί μόνο έτσι θα είμαστε ζωντανοί και νέοι.

«Ερωτόκριτος» στην Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ

Πιστεύεις στο ρομαντισμό στα χρόνια των social media;
Ναι πιστεύω. Και πιο παλιά, με το γραπτό λόγο επικοινωνούσαν. Τότε με μελάνι, τώρα με μικρά πλήκτρα.

Μετά τον «Ερωτόκριτο», τι;
Ο «Ερωτόκριτος» μου έχει φέρει τα πάνω κάτω. Ωστόσο ναι… σχεδιάζεται ένα νέο έργο πάνω στον Καζαντζάκη με πρεμιέρα στην Κρήτη τον Ιούλιο στο Μουσείο Καζαντζάκη κι ένα έργο λατρευτικό με πρεμιέρα στη Θεσσαλονίκη το Σεπτέμβριο. Δε σταματώ. Θα σταματήσω όταν πάψω να αναπνέω.

Info παράστασης:

Ο «Ερωτόκριτος» του Δημήτρη Μαραμή στο Ηρώδειο | 15 Σεπτεμβρίου 2017

Ερωτόκριτος | 5, 6, 7, 12, 13, 14, 18, 19, 20, 21 Μαΐου 2017 | Εναλλακτική Σκηνή Εθνικής Λυρικής Σκηνής, ΚΠΙΣΝ