«Είναι μια σειρά από ισορροπίες, οπτικές απάτες και εφευρέσεις του τίποτα που θέλουν να σας δημιουργήσουν ένα συναισθηματικό ταξίδι. Μ’ αυτόν τον τρόπο λέω τα τελευταία χρόνια τις ιστορίες μου. Να μην είναι ιστορίες, αλλά μια συρραφή από μικρές εμπειρίες που μοιάζουν με ιστορία. Έχω πολλά να πω, αλλά θα αρκεστώ σ’ αυτά».

Τάδε έφη ο λακωνικός και απαστράπτων Δημήτρης Παπαϊωάννου, όταν οι δημοσιογράφοι στη χθεσινή συνέντευξη τύπου της Στέγης του ζήτησαν να περιγράψει τις ιδέες του πίσω από το Since She, τη μεγάλη του συνεργασία με το θρυλικό Χοροθέατρο του Βούπερταλ της Πίνα Μπάους.

«Δεν ήταν παράδεισος, αλλά αυτό που έζησα είναι αναντικατάστατο», λέει ο Δημήτρης Παπαιώαννου για το «Since She».

«Δεν ήταν παράδεισος, αλλά αυτό που έζησα είναι αναντικατάστατο», λέει ο Δημήτρης Παπαϊωάννου για το «Since She».

Ντυμένος με αθλητικά, γοητευτικά κουλ και χαμογελαστός, ο διεθνής Δημήτρης είναι στην Αθήνα για να μας παρουσιάσει, με δύναμη απ’ το Βούπερταλ, το “magnum opus” του. Όχι με την έννοια του αριστουργήματος. Άλλωστε, μέχρι ώρας, οι κριτικές στον ξένο τύπο επιμένουν να είναι ή του ύψους ή του βάθους (η Süddeutsche Zeitung το χαρακτηρίζει ως το θαύμα του Βούπερταλ που δεν έγινε, σε αντίθεση με την La Repubblica που μιλά για «εύστοχο θαύμα»). Η μεγάλη στιγμή του Παπαϊωάννου είναι καθαρά προσωπική και έχει να κάνει με το ότι για πρώτη φορά αυτό το ιστορικό χοροθέατρο καλεί έναν καλλιτέχνη εκτός του σχήματος να χορογραφήσει, σε ανάμνηση της εμβληματικής Μπάους.

Γι’ αυτό και κάθε κουβέντα περί «μεγάλης πρόκλησης» ή «δύσκολου στοιχήματος» δεν φαίνεται να τον αγγίζουν: «Δέχτηκα την πρόταση γιατί δεν θα μπορούσα να με ανεχτώ στο νεκροκρέβατό μου έχοντας αρνηθεί. Θα μου ήταν αδύνατον να χάσω την ευκαιρία να μπω σ’ αυτή την ομάδα και να δουλέψω μ΄αυτούς τους καλλιτέχνες. Το βρήκα επικίνδυνο και παγίδα. Δεν το χρειαζόμουν για το πώς πήγαινε η δουλειά μου. Δεν θα μπορούσα, όμως, να πω όχι γιατί έχω αγαπήσει πολύ όλα αυτά που αυτοί οι καλλιτέχνες μέσα στα χρόνια με προκάλεσαν να αισθανθώ».

Η μεγαλύτερη δυσκολία του, όπως λέει, ήταν πρακτική. «Ήταν η πρώτη φορά στη ζωή μου που έπρεπε να δουλέψω με μια ομάδα ανθρώπων που δεν με είχαν διαλέξει. Συνήθως οι άνθρωποι έρχονται σε μια ακρόαση και μ’ αυτόν τον τρόπο δηλώνουν ότι θέλουν να δουλέψουν μαζί μου. Έπρεπε να δουλέψω σε περιορισμένο χρόνο σύμφωνα με τα δικά μου “αργά ζώα” και έπρεπε να μπω σ’ ένα εντελώς καινούργιο περιβάλλον. Δεν ήταν παράδεισος, αλλά αυτό που έζησα είναι αναντικατάστατο».

Η λατρεία του στην Πίνα Μπάους είναι γνωστή. Όταν θα ρωτηθεί για τη σχέση του μαζί της, θα σπεύσει να ξεκαθαρίσει ότι ουδέποτε υπήρξαν φίλοι. «Την ήξερα και ήξερε τη δουλειά μου. Είχαμε πρωτογνωριστεί στην Κωνσταντινούπολη που είδε για πρώτη φορά τη “Μήδεια” όπου χόρευα κι εγώ». Η αγάπη του στο έργο της ήταν ένας λόγος παραπάνω για να αποδεχτεί την πρόταση της πρώην καλλιτεχνικής διευθύντριας, Adolphe Binder, να χορογραφήσει το θρυλικό ανσάμπλ του Βούπερταλ. «Ήθελα να μπω στα βαθιά νερά λόγω της αγάπης μου για την Πίνα. Ήθελα να δω αν θα βουλιάξω. Μ’ αυτή τη σκέψη μπορείς κατά κάποιον τρόπο να αποτύχεις και να συγχωρέσεις τον εαυτό σου για το τι θα σου πουν».

Προετοιμασμένος να πνιγεί στα βαθιά νερά, φέρνει στη μνήμη του την πρώτη φορά που είδε το «Καφέ Μίλλερ». «Όταν πρωτοείδα ζωντανά πίνακα του Βανγκ Γκογκ, ήταν η πρώτη φορά που συνειδητοποίησα ότι η ζωγραφική μπορεί να είναι συνταρακτική. Όταν πρωτοείδα το “Andrei Rublev” του Ταρκόφσκι, ήταν η πρώτη φορά που κατάλαβα ότι ο κινηματογράφος είναι μια εμπειρία που μπορεί να σου αλλάξει τη ζωή. Ε, κι όταν πρωτοείδα το “Καφέ Μίλλερ” ήταν η πρώτη φορά που κατάλαβα τι μπορεί να σου κάνει η ζωντανή τέχνη».

«Ήμουν 19 χρονών, δεν κατάλαβα πολλά, αλλά η εμπειρία μού άλλαξε τη ζωή. Αργότερα έκανα τη “Μήδεια”, όπου η σκηνή στην οποία η ηρωίδα προδίδεται είναι επηρεασμένη από το “Καφέ Μίλλερ”. Είναι μόνη της, με δύο καρέκλες, πάνω στο νερό για ένα τρίλεπτο σιωπηλό σόλο. Μπαίνοντας στην ομάδα, το πρώτο που έκανα ήταν να ξεθάψω από τις αποθήκες τις μυθικές καρέκλες του “Καφέ Μίλλερ” και να φτιάξω μια ιστορία γύρω απ’ αυτές».

Οι χορευτές του Χοροθεάτρου του Βούπερταλ, του θρυλικού θεάτρου της Πίνα Μπάους, έφτασαν στην Αθήνα.

Οι χορευτές του Χοροθεάτρου του Βούπερταλ, του θρυλικού θεάτρου της Πίνα Μπάους, έφτασαν στην Αθήνα.

Στο πλάι του οι χορευτές του ιστορικού θιάσου. Πέντε εκπρόσωποι από τρεις διαφορετικές γενιές της ομάδας (Breanna O’Mara, Franko Schmidt, Azusa Seyama, Oleg Stepanov) και η διευθύντρια προβών, Barbara Kaufmann, η οποία συνάντησε την Μπάους στο χοροθέατρο πριν από 31 χρόνια. «Η εμπειρία της συνεργασίας μου με τον Δημήτρη είναι μια αληθινή συνάντηση, ιδιαίτερα εμπλουτιστική, που με βοήθησε να εξελιχθώ», λέει. Όσοι από τους χορευτές είχαν δουλέψει με την Μπάους, ρωτήθηκαν αν θα ήθελαν να συμμετάσχουν στο Since She. «Έπρεπε να πάρω το οκ για να έχω αυτές τις προσωπικότητες μαζί μου. Θα ήταν αστείο να κάνω μια οντισιόν, να είμαι μπροστά σε μύθους και να κοιτάω αν μου κάνουν», λέει ο Παπαϊωάννου.

Νεότεροι και παλαιότεροι θα συμφωνήσουν ότι η εμπειρία τους με τον Έλληνα χορογράφο ήταν πολύτιμη και αρκετά εκτός της «ζώνης ασφαλείας» τους, συνυπολογίζοντας το μικρό χρονικό διάστημα που είχαν στη διάθεσή τους για να γνωριστούν και να προετοιμάσουν την παράσταση (περίπου 8 εβδομάδες). Όταν, δε, η συζήτηση φτάνει στα εφόδια που απέκτησαν από τη συνεργασία τους με τον Παπαϊωάννου, οι απαντήσεις μόνο αναμενόμενες δεν είναι.

«Θα έλεγα πως ένα εφόδιο που απέκτησα έχει να κάνει με το μαγείρεμα, αλλά δεν θα πω περισσότερα», λέει η Azusa Seyama, ενώ η Αμερικανίδα Breanna O’Mara, η όμορφη κοκκινομάλλα χορεύτρια, το κεφάλι της οποίας τοποθετείται στη θέση των γεννητικών οργάνων ενός χορευτή σε μια από τις πιο δυνατές σκηνές του Since She, πιστεύει πως αυτό που αποκόμισε από τον ‘Ελληνα διεθνή είναι «η επίγνωση της ακρίβειας αυτού που εκφράζεις. Ποιο ακριβώς σημείο φωτίζεις».

Λίγο πριν αποχωρήσει για τη γενική δοκιμή, ο Παπαϊωάννου θα πει με αβίαστη ειλικρίνεια:

«Από υπερβολική αγάπη ήμουν λιγότερο ιερόσυλος. Περισσότερο στο επόμενο».

Info:

«New Piece I – Since She» – Tanztheater Wuppertal Pina Bausch – Δημήτρης Παπαϊωάννου / 18 – 21 Δεκεμβρίου 2018 / Στέγη Ιδρύματος Ωνάση