Προσέρχεται εντελώς ανεπιτήδευτος, λιγάκι άυπνος όπως θα παραδεχτεί στην συνέχεια – «δεν κατάφερα να βρω πως κλείνει το φως στο ξενοδοχείο χθες βράδυ» –  φορώντας σκούρο γκρι σακάκι και μακό μπλουζάκι. Βρίσκει αμέσως τη θέση του στο πάνελ του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης. Η πρώτη του κίνηση μοιάζει απροσδόκητη. Βγάζει το κινητό του και ξεκινά να φωτογραφίζει το πλήθος που έχει συγκεντρωθεί για την συνέντευξη τύπου:  τους δημοσιογράφους , τους φωτορεπόρτερ και τα τηλεοπτικά συνεργεία που είναι εκεί για να αποτυπώσουν τον ίδιο.

Λίγα λεπτά αργότερα, η φωτογραφία του ανεβαίνει στον προσωπικό του λογαριασμό στο ίνσταγκραμ. Για τον παγκοσμίου φήμης Κινέζο εικαστικό καλλιτέχνη και ακτιβιστή Άι Γουέι Γουέι, η ντοκυμενταρίστικη καταγραφή είναι αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς του, είτε βρίσκεται σε προσφυγικούς καταυλισμούς, είτε σε εγκαίνια εκθέσεών του σε σημαντικά μουσεία του κόσμου.

A photo posted by Ai Weiwei (@aiww) on

Ο περιζήτητος καλλιτέχνης εκθέτει αυτή τη φορά στην Ελλάδα. Δεν θα μπορούσε να υπάρξει καλύτερη συγκυρία. Πρόκειται για την πρώτη φορά που έργα του εκτίθενται σε αρχαιολογικό μουσείο. Η έκθεση που προέκυψε Ai Weiwei at Cycladic δικαιώνει πλήρως τον τίτλο της. Καθώς δεν πρόκειται για μια απλή έκθεση που φιλοξενεί έργα του, αλλά για ένα μοναδικό πάντρεμα της μόνιμης συλλογής του Μουσείου με τη σύγχρονη τέχνη του.

Standing Figure, 2016

Standing Figure, 2016 ©Museum of Cycladic Art

Εμβληματικότερο έργο της έκθεσης, η «Ιστάμενη μορφή» (2016), ένα μαρμάρινο γλυπτό φυσικού μεγέθους που παραπέμπει στα ειδώλια της πρωτοκυκλαδικής περιόδου.

Συγκινητικό και εξίσου ισχυρό και το έργο του «Δακρυδόχος και δακρυγόνο» (2016). Σε μια προθήκη, φιλοξενούνται μαζί φυσίγγια από δακρυγόνα που χρησιμοποίησε η αστυνομία της ΠΓΔΜ κατά των προσφύγων δίπλα σε αρχαία δακρύδοχα, λεπτεπίλεπτα δηλαδή αγγεία στα οποία οι αρχαίοι συνέλεγαν τα δάκρυα των πενθούντων για το χαμό των αγαπημένων τους. Πρόκειται για ένα έργο που δεν θα μπορέσει να εκτεθεί οπουδήποτε αλλού στον κόσμο, πέρα από εδώ και τώρα. Υπό αυτή την έννοια μοιάζει τόσο προσωρινό, όσο μια θεατρική παράσταση.

Δυνατό και το  “Iphone Wallpaper” (2016),  ένα κολάζ με περισσότερες από 12 χιλιάδες εικόνες που τράβηξε ο καλλιτέχνης με το κινητό του μεταξύ Ιανουαρίου 2016 και Απριλίου 2016, κατά την παραμονή του στην Λέσβο.

Εμπνευσμένη από τις εμπειρίες αυτές και η πολύ δυνατή εγκατάσταση με τα μαρμάρινα σωσίβια, “Σωσίβιο” (2016). Εδώ, το σωσίβιο γίνεται σύμβολο της επισφαλούς σωτηρίας. Κατά τα πρότυπα του  Μαρσέλ Ντισάμπ (το έργο του επηρέασε τον νεαρό  Αι Γουέι Γουέι  τη δεκαετία του 1980 στη Νέα Υόρκη), που εξέθεσε πρώτος καθημερινά αντικείμενα ως έργα τέχνης.

Tyre, 2016_72dpi

Tyre, 2016 ©Museum of Cycladic Art

«Δεν είμαι μόνο ακτιβιστής», σχολίασε όταν παρατήρησε πως οι περισσότερες ερωτήσεις των δημοσιογράφων στρέφονταν γύρω από το προσφυγικό και λιγότερες αφορούσαν την τέχνη του καθεαυτή. Νωρίτερα είχε αναφερθεί  στην εμπειρία που αποκόμισε βρισκόμενος στο πλευρό των προσφύγων τους τελευταίους πέντε μήνες. «Έμαθα πάρα πολλά πράγματα και είχα πολλές εμπειρίες στα μέρη όπου βρέθηκα: τη Λέσβο, την Τουρκία, τα παράλια της Συρίας, κάνοντας έρευνα και αποτυπώνοντας ντοκουμέντα σε μια βαθιά περίπλοκη ιστορική κατάσταση».

Η σχεδόν αυτοβιογραφική εγκατάστασή του «Κάμερα παρακολούθησης σε βάθρο» (2015), καταγγέλλει τον κρατικό έλεγχο και την έλλειψη ιδιωτικότητας στη χώρα του. Το 2009, δεκαπέντε κάμερες κάλυπταν ολόκληρο το  εργαστήριό του, δύο χρόνια αργότερα το 2011 εξαφανίστηκε και αφέθηκε ελεύθερος 81 ημέρες μετά χωρίς καμιά επίσημη αιτιολογία.

«Δεν μπορούμε να εμπιστευόμαστε τους πολιτικούς» λέει. «Οφείλουμε να είμαστε κριτικοί απέναντί τους και να τους πιέζουμε. Τίποτα δεν είναι δεδομένο. Ο αγώνας για τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι διαρκής. Αν δεν παλέψουμε εμείς, θα πρέπει τα παιδιά μας να το κάνουν».

Divina Proportione, 2012 ©Museum of Cycladic Art

Divina Proportione, 2012 ©Museum of Cycladic Art

Έξω από το Μέγαρο Σταθάτου, κυματίζουν τρεις σημαίες. Είναι μια εικαστική παρέμβαση που γίνεται ορατή στους περαστικούς από εχθές. Πρόκειται για τα έργα Flag (Greece), Flag (Europe) και Flag (Shadow).  Τα άλλοτε έντονα – σε ένδειξη ισχύος –  χρώματα, τώρα εντελώς ξεθωριασμένα. Το γαλανό της γαλανόλευκης και το σκούρο μπλε της ευρωπαϊκής έδωσαν την θέση τους σε ένα ισχνό χρυσό. Μια παραπομπή στις θερμικές κουβέρτες που τυλίγουν τα κορμιά των ναυαγών προσφύγων στα νησιά. Κανένα ισχυρό σύμβολο από όσα γνωρίζουμε δεν μπορεί να χωρέσει τους ανθρώπους χωρίς πατρίδα.

A photo posted by Ai Weiwei (@aiww) on

Άραγε ο ίδιος τι πιστεύει; Μπορεί μέσω της τέχνης του να βοηθήσει πραγματικά τους πρόσφυγες; «Με ρωτούν πολύ συχνά γιατί θέλω να βοηθήσω τους πρόσφυγες. Η αλήθεια είναι ότι εγώ ο ίδιος θέλω να βοηθήσω τον εαυτό μου να μάθω τι ακριβώς συμβαίνει, να ενημερωθώ σωστά, για να κάνω τις σωστές επιλογές και να μιλήσω εν ονόματι όσων δεν έχουν φωνή»

Info:  Ai Weiwei at Cycladic| Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης | έως 20 Οκτωβρίου 2016

Διαβάστε επίσης: Ποιος φοβάται τον Ai Wei Wei;