Τα λόγια της διευθύντριας του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, Κατερίνας Κοσκινά, στη συνέντευξη τύπου για τον απολογισμό των πεπραγμένων της περιόδου 2015 -16, την έναρξη της τακτικής εκθεσιακής δραστηριότητας του ΕΜΣΤ στο χώρο των περιοδικών εκθέσεων και την ανακοίνωση του προγράμματος 2016-17, ίσως ακούγονταν παράξενα για κάποιον που ερχόταν σε επαφή πρώτη φορά με το μουσείο.

Στα αυτιά των δημοσιογράφων, ήχησαν σχεδόν με τρόπο οικείο. «Οι γιορτές δεν έχουν σημασία» είπε η διευθύντρια του μουσείου, «σημασία έχει το ταξίδι». Βέβαια, το ταξίδι δεν κρατά μόνο ένα χρόνο που η Κατερίνα Κοσκινά βρίσκεται στο τιμόνι του πολύπαθου μουσείου, αλλά ολόκληρα δεκατέσσερα. Αυτή τη φορά η ερώτηση «Πότε θα ανοίξει όλο το μουσείο;» – κάτι που αφορά πρωτίστως τον κόσμο και δευτερευόντως εμάς που μοιάζουμε πιο χοντρόπετσοι στις επί σειρά ετών εξαγγελίες εγκαινίων του – αντήχησε λίγο πιο κουρασμένα στο άδειο κτίριο, μια και η απάντηση δε μπορεί να δοθεί με ακρίβεια και η ευθύνη δεν είναι αποκλειστικά κανενός. Το μουσείο, αν όλα πάνε πολύ ομαλά, δε μπορεί να ανοίξει ολόκληρο σε λιγότερο από ένα χρόνο.

Μέχρι τότε, η Κατερίνα Κοσκινά εκμεταλλεύεται το χρόνο και το χώρο που μπορεί να χρησιμοποιήσει και ακολουθεί τη, μάλλον καταλληλότερη στρατηγική από την προκάτοχό της, παραδίδοντας ένα -ένα τα κομμάτια του μουσείου στο κοινό με τη σταδιακή λειτουργία του.

Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης

Ήδη στο πλαίσιο της δοκιμαστικής λειτουργίας του μουσείου έχουμε δει κάποια από τα «Προλεγόμενα» τα οποία θα διαρκέσουν μέχρι το τέλος του 2016. Θα συνεχιστούν με μια «αναδρομική» της πρώιμης δουλειάς της διεθνούς φήμης χορογράφου Trisha Brown, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Dancing Athens, μιας παραγωγής της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση (1 και 2/10), με τη συμμετοχή στο πρόγραμμα Transforming Future Museums: International Museum Academy (IMA), το φιλμ μαθητών από σχολεία της Ελλάδος, βασισμένα στο βιβλίο του ΜοΜΑ (Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης, Νέα Υόρκη), Η Μικρή Σάρλοτ Σκηνοθέτις, του Frank Viva και την περφόρμανς της Ομάδας Σύγχρονου Χορού Πέρσας Σταματοπούλου με τίτλο: Μετατόπιση – Ο δρόμος.

Έναρξη της τακτικής εκθεσιακής δραστηριότητας του ΕΜΣΤ στο χώρο των περιοδικών εκθέσεων θα γίνει στις 31 Οκτωβρίου και είναι μια συμπαραγωγή του ΕΜΣΤ και του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης της Αμβέρσας (MHKA).  Η έκθεση, υπό τον τίτλο «Κρίσιμοι Διάλογοι: Αθήνα- Αμβέρσα» θα εγκαινιαστεί στις 31 Οκτωβρίου 2016 και θα διαρκέσει εως τις 29 Ιανουαρίου 2017, επανεκκινώντας ουσιαστικά την περιοδική εκθεσιακή δραστηριότητα του Μουσείου, που είχε διακοπεί το 2015 λόγω της μεταστέγασής του στην έδρα του και των ενεργειών για την παραλαβή και λειτουργία του. Η έκθεση φιλοδοξεί να είναι ένας θεωρητικός και οπτικός διάλογος, βασισμένος σε έργα από τις συλλογές των δύο Μουσείων, που θα περιλαμβάνει πάνω από 70 έργα και θα διαρθρώνεται σε 22 θεματικές. Τον Απρίλιο του 2017, θα ταξιδέψει σε περιορισμένη εκδοχή στο Βέλγιο. Επιμελητές της έκθεσης οι Bart De Baere και Κατερίνα Κοσκινά.

Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης

Παράλληλα θα υπάρχει το Empty Pr(oe)mises (7 Οκτωβρίου).  Πρόκειται για μια διαδικτυακή έκθεση που διεξάγεται μέσα από μια ηλεκτρονική πλατφόρμα και συνεπιμελούνται η διευθύντρια του ΕΜΣΤ, Κατερίνα Κοσκινά και ο επιμελητής Δρ. Lanfranco Aceti, με κεντρικό άξονα την οπτικοποίηση από τους καλλιτέχνες της διαδικασίας σύλληψης και ενδεχομένως υλοποίησης μιας ιδέας, στον εκθεσιακό χώρο του Ισογείου του ΕΜΣΤ. Το πρότζεκτ πραγματοποιείται σε συνεργασία με το Museum of Contemporary Cuts (MoCC) και το Leonardo Electronic Almanac – MIT Press και φιλοδοξεί να αποτελέσει  την αρχή του στρατηγικού σχεδίου παρουσίας του ΕΜΣΤ στα ψηφιακά επικοινωνιακά μέσα.

Η documenta 14 και τo ΕΜΣΤ ξεκίνησαν να συζητούν πριν από δύο χρόνια, αφού εκφράστηκε η πρόθεση του Καλλιτεχνικού Διευθυντή της documenta 14, Adam Szymczyk, να πραγματοποιηθεί η 14η διοργάνωση της documenta στην Αθήνα και στο Κάσελ υπό τον τίτλο εργασίας «Μαθαίνοντας από την Αθήνα». Πρόσφατα, οι δύο οργανισμοί αποφάσισαν να εντείνουν τη συνεργασία και να διευρύνουν το πεδίο δράσης της, ανταλλάσσοντας πληροφορίες και γνώσεις, ιδέες και και πρακτικές, και ως εκ τούτου άρχισε ουσιαστικά η διαδικασία της μάθησης του ενός από τον άλλον. Οι μορφές συνεργασίας που αφορούν το ΕΜΣΤ στην Αθήνα και την documenta στο Κάσελ βρίσκονται στο στάδιο της επεξεργασίας. Η documenta 14 θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα από τις 8 Απριλίου έως τις 16 Ιουλίου 2017 και  θα ανακοινώσει τους συνεργάτες και τις συνεργασίες της στην Αθήνα σε ειδική συνέντευξη Τύπου.

Παράλληλα το ΕΜΣΤ συνεχίζει τη δραστηριότητά του με τα εκπαιδευτικά του προγράμματα και τις εκπαιδευτικές του δράσεις. Στο πλαίσιο των περιοδικών του εκθέσεων θα υποδέχεται σχολικές ομάδες της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, με ειδικά σχεδιασμένα εκπαιδευτικά προγράμματα. Επιπλέον θα συνεχιστούν οι συνεργασίες με ευπαθείς ομάδες καθώς και οι δράσεις εκτός του Μουσείου. Επιπλέον, το EMΣΤ εγκαινιάζει πιλοτικά ένα καινοτόμο πρόγραμμα εφαρμογής της εικαστικής ψυχοθεραπείας, από τον Ιανουάριο έως το Μάρτιο 2017 με τίτλο «Εξερευνώντας τις εικόνες του Μουσείου – Εξερευνώντας την εικόνα μου».

Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης

Κατά τα άλλα το ΕΜΣΤ θα πρέπει να αντιμετωπίσει μέχρι το άνοιγμά του τις γνωστές δυσκολίες με την αποδοχή της χορηγίας του Ιδρύματος Νιάρχου, τις εγκρίσεις και τη γραφειοκρατία, τον εσωτερικό κανονισμό και τις προσλήψεις που πρέπει να κάνει μέσω ΑΣΕΠ. Ας κρατήσω ως αισιόδοξο φινάλε τα λόγια του, ενθουσιασμένου από τη συνεργασία του με το ΕΜΣΤ, αλλά και την «ανακάλυψη» Ελλήνων καλλιτεχνών όπως η Μπία Ντάβου -της οποίας το έργο θα καλωσορίσουν στην Αμβέρσα-  Bart De Baere, διευθυντή του μουσείου Σύγχρονης Τέχνης της Αμβέρσας: «Ας ενισχύσουμε και ας βελτιώσουμε ο ένας τον άλλο, ως μέρος του δημόσιου συστήματος».

Αριστερή κεντρική φωτογραφία άρθρου: ©Ermina Dimitriou