Γράφουν οι: Αργυρώ Μποζώνη και Χρήστος Γραμματίδης

Με λένε Αργυρώ Μποζώνη. Το δεύτερο Σάββατο κάθε Ιουνίου, εδώ και πολλά  χρόνια, πηγαίνω στο pride. Όλα αυτά τα χρόνια, καλώ και τους φίλους μου και έχω ακούσει αστεία και σοβαρά σχόλια. Και την ερώτηση «μήπως βρε είσαι κατά βάθος γκέι;», που είναι το ίδιο ανόητη, όσο το να ρωτήσεις έναν ποινικολόγο αν είναι κατά βάθος δολοφόνος.

Το Pride δεν είναι μια παρέλαση των γκέι μόνο ή των τρανς, αλλά μια γιορτή και των στρέιτ

Σε μια κοινωνία που ακόμα αποκαλεί τους γκέι «αδερφές» και «πούστηδες», αυτή είναι η μικρότερη υποχρέωσή μου απέναντι στους συνοδοιπόρους μου στη ζωή, που θέλω να έχουν τα ίδια δικαιώματα με εμένα. Στην υγεία, την παιδεία και την εργασία. Τόσο απλά. Να το καταλάβω κι εγώ και να το καταλάβουν και οι διπλανοί μου. Να το χωνέψουν τα παιδιά, όπως χωνεύουν τα θέματα της ανακύκλωσης, το απλό «δεν πετάω το χαρτάκι μου». Να συνηθίσουν, αν το θέλετε έτσι, στο να επιλέγουν ελεύθερα. Γι’ αυτό πάντα πίστευα ότι το Pride δεν είναι μια παρέλαση των γκέι μόνο ή των τρανς, αλλά μια γιορτή και των στρέιτ. Των οποίων την παρουσία πάντα θεωρώ σημαντική και καθόλου αμελητέα. Οι στρέιτ είναι πολλές φορές ο τοίχος, ο κυματοθραύστης του μπούλινγκ απέναντι στους ανθρώπους που υφίστανται διακρίσεις, γι’ αυτό ο ρόλος τους στην υπόθεση των δικαιωμάτων είναι εξαιρετικά σοβαρός. Καθώς ζούμε σε μια χώρα γεμάτη διχασμούς, πέρσι πήγα στο Pride με μισή καρδιά.

SF-Pride-Parade

Με λένε Χρήστο Γραμματίδη. Και δεν έχω απάντηση στην ερώτηση γιατί πάω κάθε χρόνο στο Pride. Μου θυμίζει τις γνωστές εκείνες ερωτήσεις φίλων που παλιότερα επέμεναν «Μα καλά, γιατί πας σε πορείες; Είναι δυνατόν να αλλάξει κάτι με μια πορεία;». Δεν ξέρω αν πηγαίνω επειδή ο αγώνας για ίσα δικαιώματα για όλους τους ανθρώπους δίνεται στο δρόμο, ή επειδή η ορατότητα είναι η πιο σημαντική διεκδίκηση: ο πιο δύσκολος αγώνας που δίνουν οι ομάδες που αντιμετωπίζουν διακρίσεις, είναι να πείσουν ότι υπάρχουν, ότι είναι εδώ ανάμεσά μας. Ίσως ορισμένες φορές η πρόκληση απαντά ακριβώς σ’ αυτό: είμαι εδώ και θα με βλέπεις. Όπως σε βλέπω κι εγώ. Αλλά από πέρυσι δεν είναι όλοι στο δρόμο της Αθήνας τον Ιούνιο. Οι τρανς άνδρες και γυναίκες λείπουν σε μεγάλο ποσοστό.

Η πρόκληση απαντά ακριβώς σ’ αυτό: είμαι εδώ και θα με βλέπεις

Πέρσι, την παραμονή του Pride, στη συγκέντρωση των Τρανς στη Νομική, μάθαμε τι είχε συμβεί και το πιο μαχητικό κομμάτι της τρανς κοινότητας δε θα έπαιρνε μέρος στη μεγάλη παρέλαση. Το Σωματείο Υποστήριξης Διεμφυλικών (Σ.Υ.Δ.), μια από τις πιο δραστήριες συλλογικότητες στο χώρο, είχε από το 2012 εκφράσει ανησυχίες για τον τρόπο διεξαγωγής του φεστιβάλ υπερηφάνειας. Συγκεκριμένα, στον απόηχο της πιο ντροπιαστικής υπόθεσης των τελευταίων χρόνων που είδε το φως της δημοσιότητας –την υπόθεση της διαπόμπευσης των οροθετικών-, η τρανς κοινότητα θεώρησε απαράδεκτη τη συμμετοχή του ΚΕΕΛΠΝΟ στη διοργάνωση εκείνης της χρονιάς, καθώς το ΚΕΕΛΠΝΟ είχε συμπράξει στην επιχείρηση – ντροπή. Για την ιστορία, ο τωρινός πρόεδρος του ΚΕΕΛΠΝΟ ζήτησε δημόσια συγγνώμη τέσσερα χρόνια αργότερα.

Αυτό ράγισε το γυαλί ανάμεσα σε τρανς και διοργανωτές, έστω κι αν ήταν εν πολλοίς άδικο και ισοπεδωτικό απέναντι στο ΚΕΕΛΠΝΟ, έναν οργανισμό που για δεκαετίες προσέφερε μοναδική στήριξη στη ΛΟΑΤ κοινότητα, οικονομική και θεσμική. Το 2014, το Σ.Υ.Δ. κατήγγειλε περιστατικά τρανσφοβικού λόγου από μέλη της οργανωτικής επιτροπής του Pride, επισημαίνοντας ότι στους κόλπους της ΛΟΑΤ κοινότητας δε μπορεί να δείχνεται ανοχή σε τέτοιου είδους φαινόμενα. Έτσι φτάσαμε στο καλοκαίρι του 2015 και στην εκδήλωση στη Νομική Σχολή όπου, εκτός από τα παραπάνω, επισημάνθηκε ιδιαίτερα η έλλειψη οικονομικής διαφάνειας (ισολογισμοί-απολογισμοί) σχετικά με τη διαχείριση του Pride τα τελευταία δέκα χρόνια. Σε όλο τον πλανήτη, οι βέλτιστες πρακτικές για τις ΜΚΟ επιβάλλουν την πλήρη δημοσιοποίηση οικονομικών στοιχείων και τη λογοδοσία των διοικήσεων. Εκτός φυσικά από τη χώρα μας, που τείνει να γίνει κανόνας το να μη λογοδοτούν οι ΜΚΟ, εκτός εξαιρέσεων.

Athens Pride Parade

Οι διοργανωτές του Athens Pride φάνηκαν να ανταποκρίνονται στους προβληματισμούς, δηλώνοντας ότι αμέσως μετά το Pride του 2015, θα υπάρξει ανοιχτός διάλογος στη ΛΟΑΤ κοινότητα για τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας του Pride.  Φέτος το καλοκαίρι βρισκόμαστε στο ίδιο ακριβώς σημείο. Η συζήτηση δεν έγινε ποτέ. Μεγάλο κομμάτι των τρανς δε θα είναι ούτε στο φετινό Pride.

Η πρόεδρος του Σ.Υ.Δ., Μαρίνα Γαλανού, μας δήλωσε ότι «το Σ.Υ.Δ. αποφασίζει για τη δική του ή μη συμμετοχή. Δε μπορεί να επιβάλει, ούτε να υποδείξει στους άλλους τι θα κάνουν. Απλώς η δική μας γνώμη είναι ότι δεδομένων των συνθηκών, η συμμετοχή στο Pride ισοδυναμεί με «ξέπλυμα» των λάθος νοοτροπιών, της αδιαφάνειας και των μη συμπεριληπτικών πρακτικών». Εν τούτοις, το Σ.Υ.Δ. συμμετέχει σε όλα τα άλλα Pride της χώρας, πλην της Αθήνας.

Athens Pride Parade

Ο νομικός Βασίλης Σωτηρόπουλος, Συμπαραστάτης του Πολίτη και της Επιχείρησης στην Περιφέρεια Αττικής και γνωστός για την ακτιβιστική του δράση σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, λέει, προτείνοντας παράλληλα και το περίγραμμα μια λύσης, ότι : «Η διοργάνωση ενός φεστιβάλ υπερηφάνειας δεν είναι μια ιδιωτική υπόθεση, καθώς αφορά το δημόσιο συμφέρον. Παρόλο που για τη διοργάνωσή του χρησιμοποιούνται τα εργαλεία του ιδιωτικού δικαίου, το διακύβευμα έχει αντανάκλαση σε όλη την ΛΟΑΤΚΙ κοινότητα και το επίπεδο των ανθρώπινων δικαιωμάτων και, γι΄ αυτό, η διοργάνωση ενός Pride πρέπει να γίνεται με όρους μέγιστης δυνατής αντιπροσωπευτικότητας, λογοδοσίας, αλλά και διαφάνειας. Στην Αθήνα, έχει επιλεγεί ένα περίκλειστο νομικό σχήμα που αποδεδειγμένα παρουσιάζει προβλήματα λειτουργικότητας και, αναπόφευκτα οδήγησε σε πολύ προβληματικούς αποκλεισμούς. Υπάρχει επίσης ένα μεγάλο κενό ως προς τη λογοδοσία και τη διαφάνεια, με συνέπεια τη δυσπιστία και τις ενδοκοινοτικές κρίσεις. Αυτά τα ελλείμματα, παράλληλα προς την αμηχανία της διοργάνωσης να αντιμετωπίσει συνεχιζόμενες προσβολές, όπως η ενιαύσια άρνηση του ΕΣΡ να εγκρίνει το διαφημιστικό σποτ του, αλλά και η συνεχιζόμενη αδυναμία του Pride στη μορφή που λειτουργεί σήμερα να ξεπεράσει την ενδοκοινοτική κρίση, δείχνουν ότι το μοντέλο λειτουργίας του διοργανωτή πρέπει να αντικατασταθεί από ένα εντελώς νέο σχήμα, στο οποίο θα συμμετέχουν καταστατικά όλες οι κοινότητες, θα γίνονται ενδοκοινοτικές εκλογές για την ανάδειξη εκπροσώπων και το σύνολο των πληροφοριών της διοργάνωσης (πρακτικά συνεδριάσεων, προϋπολογισμοί, ισολογισμοί, απολογισμοί) θα αναρτάται με λεπτομέρεια στο Διαδίκτυο, μαζί με ετήσια έκθεση που θα πρέπει να συζητείται δημόσια».

IMG_5865

Από αριστερά προς τα δεξιά: Ο Βασίλης Σωτηρόπουλος, ο Χρήστος Γραμματίδης & η Αργυρώ Μποζώνη στο Athens Pride

Το Pride είναι η αντανάκλαση μιας κοινωνίας που δε μπορεί να συνεννοηθεί στα βασικά

Συμπερασματικά, το Pride είναι η αντανάκλαση μιας κοινωνίας που δε μπορεί να συνεννοηθεί στα βασικά. Τα προβλήματα είναι υπαρκτά. Γεννάται λοιπόν το ερώτημα: Πόσο αγεφύρωτες είναι στην πραγματικότητα αυτές οι διαφορές και ποια είναι η εικόνα που εμφανίζεται στον κόσμο, τον οποίο τελικά προσκαλεί το Pride να πάρει μέρος; Αυτός ο κόσμος που φτάνει μετά από χρόνια και «απλώνει το χέρι του», δεν έφτασε  εύκολα – και δεν τον αφορά ο καβγάς. Έχουν «φτύσει αίμα» πολλοί άνθρωποι για να καταφέρουν να υπάρχει η συναίνεση του Δήμου, της Περιφέρειας, των διπλωματών, η στήριξή τους από την πολιτική εξουσία, για να φτάσει το Pride από μια συγκέντρωση 500 ατόμων στου Στρέφη το 1992, να μετρά σήμερα δεκάδες χιλιάδες κόσμου στη μεγαλύτερη παρέλαση του καλοκαιριού.  Υπάρχει στ’ αλήθεια μια μεγάλη δόση υπερβολής, όταν υιοθετούνται μεταξύ συναγωνιστών τα επιχειρήματα των απέναντι, όταν επιμένουμε στην πλειοδοσία των καταγγελιών με λεκτικό και ύφος που θυμίζει τις χειρότερες επιθέσεις που δέχεται το ΛΟΑΤ κίνημα από τους εχθρούς του.

Athens Pride Parade

Υπάρχει βέβαια (όπως πάντα) κι ένα πολιτικό επίδικο, έστω κι αν δεν ομολογείται ανοιχτά. Μια υποδόρια συζήτηση διατρέχει το διάλογο της ΛΟΑΤ κοινότητας εδώ και χρόνια (κι όχι μόνο στην Ελλάδα): τι θέση έχει η πολιτική στο φεστιβάλ υπερηφάνειας; Υπάρχουν πολιτικές στρατηγικές πιο φιλικές προς τα ΛΟΑΤ δικαιώματα και άλλες λιγότερο; Πρέπει να παίρνει πολιτική θέση το φεστιβάλ, πολιτική θέση ευρύτερη, πέρα και έξω από το στενό διεκδικητικό πλαίσιο των ΛΟΑΤ δικαιωμάτων; Ίσως μια από τις ανομολόγητες πλευρές της ενδοκοινοτικής έριδας να είναι ακριβώς η αντίθεση ανάμεσα σε όσους πιέζουν προς μια πιο ριζοσπαστική πολιτική γραμμή που θα θέτει ευρύτερο πλαίσιο αμφισβήτησης και διεκδίκησης και σε όσους επιμένουν ότι η πολιτικοποίηση θα σημάνει κομματικοποίηση και θα οδηγήσει στο μαρασμό του φεστιβάλ. Είναι λοιπόν το Pride πρώτα γιορτή και πάρτι ή πρώτα διεκδίκηση και αγώνας; Και βέβαια αυτό το ερώτημα μπαίνει στο τρέχον πολιτικό περιβάλλον μιας χώρας που δίνει μονολεκτικά απαντήσεις με ναι και όχι και δαιμονοποιεί με καχυποψία κάθε απόπειρα συναίνεσης και μετριοπάθειας. (Βέβαια από το μόνο που δεν κινδυνεύει το Pride είναι η υιοθεσία του από κάποιο κόμμα. Τα συντηρητικά αντανακλαστικά τους φαίνεται να τα κρατούν σε απόσταση ασφαλείας. Και ας ψήφισαν κάποιοι το Σύμφωνο Συμβίωσης). Ίσως η φετινή συμμετοχή στο Pride μόνο της συλλογικότητας αντιεξουσιαστριών τρανς γυναικών «Queer Trans» (Που συμμετέχουν για πρώτη φορά) να είναι ακριβώς η αιχμή αυτής της συζήτησης.

Δεν έχει τόση σημασία αν θα πάμε στο Pride, όσο το αν πηγαίνοντας εκεί μας λείπει ένα κομμάτι του

Επίλογος: Καθόμαστε εδώ μια ζεστή μέρα του Ιουνίου, και συζητάμε αν θα πάμε στο Pride. Έχουμε σκεφτεί πολλές φορές στη διάρκεια αυτού του ρεπορτάζ πόσο εύκολο είναι να χύσεις το νερό που έχει κυλήσει όλα αυτά τα 13 χρόνια. Το Pride για εμάς, δεν υπάρχει για να γιορτάσει κάποιες μορφές σεξουαλικότητας, αλλά για να αναδείξει και να καταγγείλει τις διακρίσεις (εξ ου και δεν υπάρχει στρέιτ Pride). Η απουσία ενός μεγάλου κομματιού της βαθιά κακοποιημένης και διωκόμενης τρανς κοινότητας, αναιρεί ένα κομμάτι του χαρακτήρα του. Αυτή είναι η αλήθεια. Επειδή όταν θα δημοσιευτεί αυτό το κείμενο θα πρέπει να απαντήσουμε και επειδή ο διάβολος κρύβεται πάντα στις λεπτομέρειες, ειλικρινά δεν έχει τόση σημασία αν θα πάμε στο Pride, όσο το αν πηγαίνοντας εκεί μας λείπει ένα κομμάτι του. Όπως πέρσι. Και αν αυτό το κομμάτι το θεωρούμε σοβαρό. Εμείς θα πάμε φέτος στο Pride, αφού η συζήτηση για το τι πάει στραβά στο ΛΟΑΤ κίνημα μπορεί να γίνει τις υπόλοιπες 364 μέρες του χρόνου, όχι στην επέτειο του Stonewall, αλλά να εξηγηθούμε: η γιορτή είναι μισή. Και εμείς λίγο «ξένοι ως και στη χαρά μας». Και σαν λίγο ξένους, δε μας σκέφτεται κανένας.

Υ.Γ. Για το ρεπορτάζ, σήμερα η Αμερικάνικη Πρεσβεία στην Αθήνα, με δελτίο τύπου της, αναφέρει ότι «διπλωμάτες από τις Πρεσβείες Αυστραλίας, Βραζιλίας, Καναδά, Χιλής, Δανίας, Φινλανδίας, Γαλλίας, Γερμανίας, Ιρλανδίας, Ισραήλ, Ολλανδίας, Νορβηγίας, Σλοβενίας, Σουηδίας, Ελβετίας, Ηνωμένου Βασιλείου, Η.Π.Α., θα εκφράσουν και φέτος την υποστήριξή τους για το φεστιβάλ και την παρέλαση Athens Pride 2016».  Αυτά.

Ιnfo: Athens Pride Parade 2016 | Σάββατο 11 Ιουνίου από τις 11:00 | Πλατεία Κλαυθμώνος | Είσοδος ελεύθερη