Πριν πολλά πολλά χρόνια και όπως αρχίζουν όλα τα παραμύθια, ο συγγραφέας Κώστας Μουρσελάς, ένα καλοκαίρι στην Πάρο, με ρώτησε με το σοβαρό αγαπημένο ύφος του: Το «Τι ωραίο πλιάτσικο!» το έχεις διαβάσει; Και μου το έδωσε από τη βιβλιοθήκη του εξοχικού του σπιτιού. Δεν το επέστρεψα ποτέ, αλλά νομίζω μου το χάρισε.

Το θυμάμαι με αγάπη το περιστατικό γιατί έτσι ξεκίνησε η δική μου αγάπη για τον Κοου. Συγγραφέας της γενιάς μου, είναι αυτός που συνδέεται με το παρόν με ένα τρόπο που μπορώ να καταλάβω με ανακούφιση. Χρησιμοποιώ αυτή τη λέξη που δεν έχει σχέση με το αν ο Κόου γράφει μεγάλη λογοτεχνία ή έστω μεγάλα έργα ή όπως θέλετε πείτε τα, αλλά γιατί γράφει με τον παιγνιώδη, ειρωνικό και τρυφερό τρόπο για την εποχή μας, χωρίς πίκρα. Η πίκρα των συγγραφέων σημαίνει πολλές φορές απόσταση ίσως και καλύτερη γραφή, μια πιο αιχμηρή ματιά. Η ματιά του Κόου είναι διεισδυτική, αυτό μου κάνει καλύτερα, μου θυμίζει τις ώρες μέσα στο μετρό όταν προσπαθώ να καταλάβω πως ζει ο απέναντί μου στο κάθισμα που λαγοκοιμάται ψόφιος από την κούραση και στοιχηματίζω με τον εαυτό μου σε ποια στάση θα κατέβει. Θα μπορούσα να γράψω χιλιάδες λέξεις για να εξηγήσω γιατί μου αρέσει τόσο πολύ, θα πω δυο, για μένα είναι το κλειδί για να τον διαβάσω με ενδιαφέρον ξανά και ξανά. Παρεξηγήσεις και αβεβαιότητες.

Αριθμός 11 του Τζόναθαν Κόου

Μόλις έπιασα το βιβλίο στα χέρια μου και είδα το εξώφυλλο, δεν είχε τίτλο, μάλλον ο τίτλος είναι στο οπισθόφυλλο και η πρώτη μου λέξη ήταν 11! Αριθμός 11; Πώς του ήρθε να βάλει τέτοιο τίτλο; Τι σημαίνει ένας αριθμός που δεν είναι ωραίος, κάπως στρογγυλός όπως το 10 και το 12, τέλειος όπως το 9, μυστηριώδης όπως το 7; Το 11 είναι ο αριθμός της υπερβολής ίσως, μπορεί να είναι οτιδήποτε, αλλά ο συγγραφέας έχει πει ότι απλώς είναι το ενδέκατο βιβλίο του, δε σημαίνει τίποτα. Παρεισφρέει στη ζωή των ηρώων του, σε ένα σπίτι που είναι στον αριθμό 11, στον αριθμό της γραμμής του λεωφορείου που παίρνει η ηρωίδα του.

Ο Κόου κάνει μια ανελέητη πολιτική σάτιρα. Στο τραπέζι πέφτουν, με απίστευτο τρόπο, ανελέητη κριτική και κωμικοτραγικά περιστατικά, όλοι οι χαρακτήρες που συγκροτούν κοινωνικά τη σύγχρονη Βρετανία. Πρόσωπα ετερόκλητα που αν τα απομονώσεις, κάπως λιγότερο απορείς για το Brexit που αποφάσισαν να ψηφίσουν.

Μια πάμπλουτη ιδιόρρυθμη οικογένεια, μια γυναίκα που έχει σπουδάσει στην Οξφόρδη και αποφασίζει να δουλέψει ως νταντά, μια υπάλληλος βιβλιοθήκης και τραγουδίστρια σε προσωπικό αδιέξοδο που αποφασίζει να παίξει σε ένα ριάλιτι, μια αφροβρετανή και γκέι ανάπηρη, ζωγράφος, μια αδίστακτη κληρονόμος ΜΜΕ που λατρεύει την ίντριγκα και την εξόντωση των αντιπάλων της μέσα από κατακίτρινες σελίδες, ένας πανεπιστημιακός, αδύναμος και νοσταλγός του παρελθόντος από το οποίο αγκιστρώνεται για να βρει διέξοδο στο παρόν, ένας απόφοιτος κολεγίου που θέλει να ζήσει όπως όλοι οι άλλοι και βοηθά σε συσσίτια, μαι μετανάστρια που βγάζει βόλτα τα σκυλιά των πλουσίων.

Τζόναθαν Κόου

Οι ήρωες του Κόου διασταυρώνονται και μπερδεύονται μεταξύ τους, όπως οι ήρωες του θεάτρου στις μαύρες κωμωδίες του Γερμανού Καρλ Στέρνχαϊμ, που πάντα σε όλα τα έργα του κάτω από  την πλαστή ευπρέπεια και τη σεμνοτυφία που υπαγόρευε η εποχή και η τάξη τους κρύβουν ανομολόγητες ορέξεις και ιδιοτελή συμφέροντα. Το «οικογενειακό πορτρέτο» των ηρώων του Κόου είναι το πορτρέτο μιας χώρας που καταρρέει μέσα στη μακρά ασθένειά της. Μια χώρα που εξάγει φωτογραφίες της βασιλικής οικογένειας για να κρύψει τα σκάνδαλα, τον ανεξέλεγκτο ύποπτο πλουτισμό των προνομιούχων της, μια χώρας που στροβιλίζεται στη δίνη του πολιτικού θράσους των εκλεκτών της πολιτικών. Μια χώρα στην οποία πληθαίνουν οι ρατσιστές, οι αμόρφωτοι, όσοι καθοδηγούνται από τη ρητορική του μίσους, με όλο και πιο φτωχό και απογοητευμένο πληθυσμό που αντικρίζει το μέλλον με φόβο. Νομίζω κανένας άλλος δεν μπορεί να περιγράψει σε ένα βιβλίο τόσο σφαιρικά την κατάσταση της Βρετανίας, κανείς δεν μπορεί να το κάνει πιο ψύχραιμα, πιο σοβαρά και πιο αστεία από τον Κόου.

Διαβάζω το βιβλίο ξανά, πριν τη συνάντηση που θα έχει ο Τζόναθαν Κόου με τους Έλληνες αναγνώστες του, στο Τριανόν, στις 14 Δεκεμβρίου, στις 7 το βράδυ, σε μια συζήτηση που θα συντονίσει η Μαριλένα Αστραπέλλου. Μη ξεχάσετε να πάρετε το βιβλίο μαζί σας για υπογραφή.

Info: Το βιβλίο «Αριθμός 11» του Τζόναθαν Κόου κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις