Στις 23 Οκτωβρίου ο Μάνος Χατζιδάκις θα συμπλήρωνε τα 93 του χρόνια. Για την ημέρα των γενεθλίων του, η Εθνική Λυρική Σκηνή και το Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ) παρουσιάζουν ένα αφιέρωμα στη μουσική του σπουδαίου Έλληνα συνθέτη, που συμπεριλαμβάνει εκδηλώσεις σε πολλούς χώρους του Κέντρου Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Ανάμεσα σε αυτά, στις 20.30 στην Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος ΕΛΣ, η Γιώτα Νέγκα ερμηνεύει τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι από τον κινηματογράφο, το θέατρο και τους κύκλους τραγουδιών.

Από τις πιο ενδιαφέρουσες λαϊκές φωνές σήμερα η Γιώτα Νέγκα θα επιχειρήσει να δώσει μια νέα ερμηνεία πάνω στα τραγούδια του Μάνου που όλοι έχουμε σιγοψιθυρίσει. Την συναντήσαμε στη διάρκεια μιας πρόβας της για να μας μιλήσει για αυτή τη νέα πρόκληση σε έναν χώρο που δεν έχει δοκιμάσει ποτέ πριν τις δυνάμεις της.

«Το λαϊκό είναι κυρίως αίσθημα δεν είναι μόνο η φωνή, είναι πολλά πράγματα μαζί»

Είχατε ποτέ σκεφτεί ότι θα τραγουδούσατε τα τραγούδια του στη Λυρική;

Δεν το είχα σκεφτεί ποτέ, δεν το είχα φανταστεί. Δεν περνούσε από το μυαλό μου. Τραγουδούσα τα τραγούδια του και κατανοούσα πολλά από τους ερμηνευτές του, κυρίως από τη Φλέρη Νταντωνάκη, άλλωστε τον Μάνο δυστυχώς δεν τον είχα γνωρίσει.

Θεωρείτε την Νταντωνάκη κορυφαία ερμηνεύτριά του;

Είχε ένα τόσο ειδικό βάρος και βάθος που είναι φυσικό να καθηλώνει. Πρόσφατα έμαθα από τον Γιώργο Χατζιδάκι πως για μια παράσταση πιάνο, φωνή έκαναν πρόβα με τον Μάνο έξι μήνες. Τίποτα δεν είναι τυχαίο από όσα ακούμε: το άλυτο δέσιμο και η απόλυτη αρμονία των δυο τους.

Εσείς τι τραγούδια θα πείτε;

Θα τραγουδήσω έναν κύκλο από τραγούδια: σαν το μαντολίνο, την εποχή της Μελισσάνθης, την Αθανασία, Μανούλα μου, Πάμε μια βόλτα στο φεγγάρι.

Πώς διάλεξαν εσάς, εννοώ περιμένατε αυτή την πρόταση;

Αυτό προέκυψε. Σε μια συνάντηση με τον Γιώργο Χατζιδάκι συζητήσαμε εκτενώς το λαϊκό κομμάτι του Μάνου και μια σκέψη που είχα κάνει για αυτά τα τραγούδια, συναντηθήκαμε πολλές φορές και μου είπε αυτή τη σκέψη προτείνοντας αυτή τη συνεργασία και αυτή είναι η πρώτη μου επαφή με το υλικό του. Φυσικά χάρηκα αλλά ακολούθησε και η ταχυπαλμία, εκατονταπλάσια από τη χαρά. Όχι μόνο για τα τραγούδια αλλά και για το χώρο, για μένα ήταν ένα γκέτο, τελικά δεν είναι.

Έχετε ξανάρθει στη Λυρική για να δείτε μια παράσταση;

Είδα τον Μεγάλο Ερωτικό, δεν έχω δει όπερα αν με ρωτάτε αυτό. Ακόμα. Ντροπή μου, το ξέρω, αλλά έχει μπει στο πλάνο μου.

Σκέφτομαι ότι και εσείς και ένας λυρικός τραγουδιστής, άσχετα με το τι τραγουδάτε έχετε τις ίδιες αγωνίες.

Νομίζω είναι έτσι, χαίρομαι που μου το λέτε, γιατί δεν έχουν όλοι την ίδια άποψη. Εγώ πιστεύω ότι η τέχνη πρέπει να είναι για όλο τον κόσμο, όλοι να μπορούν να ακούσουν κάτι πολύ καλό, αλλιώς θα γινόταν μόνο σε σαλόνια. Αλλά η ουσία της τέχνης δεν είναι αυτή, έτσι δεν είναι; Στη συνέχεια μπαίνουν τα επιμέρους, όπως το γούστο.

Τραγουδάτε από το λύκειο, όπως έχετε πει συχνά αλλά γίνατε γνωστή αρκετά αργότερα, πολύ αργότερα κάνατε και δισκογραφία. Θέλετε να μου μιλήσετε για όλο αυτό το διάστημα;

Η δισκογραφία ήρθε πολύ αργότερα, το 2003, ήταν μια αφετηρία που δεν είχα φανταστεί, βέβαια όλα έγιναν με πολύ αργό βηματισμό. Μέχρι τότε τραγουδούσα σε περιφερειακές σκηνές κινιόμουν σε ομόκεντρους κύκλους, αλλά δεν αποχωρίστηκα ποτέ την επαφή μου με το τραγούδι, από αυτό βιοποριζόμουν.

Αισθανθήκατε ποτέ σε όλα αυτά τα χρόνια ζήλια, εννοώ τη βαθύτερη επιθυμία να πάτε ένα βήμα παραπέρα από αυτά που κάνατε. Θυμώνατε, αγανακτούσατε;

Δεν αγανάκτησα καμία φορά, παράπονο με έπιανε. Ότι όμως και να γινόταν, το να τραγουδάω ήταν μια βαθιά μου ανάγκη, δε θα σταματούσα, δε θα τα παρατούσα ποτέ. Το κάνω πρώτα για μένα, όταν έχω μια παύση βουρλίζομαι, μου λείπει τρελά. Το ποθώ αθώα, όταν αυτό το πράγμα λοιπόν φούντωσε μέσα μου και είδα ότι δεν υπάρχει χαραμάδα, στον τοίχο που βαρούσα το κεφάλι μου για πολύ καιρό, είπα στον εαυτό μου «Γιώτα πάρ’το απόφαση θα λες πάντα τραγούδια άλλων. Τι θα κάνεις; Θα τραγουδάς έτσι κι αλλιώς, θα κάνεις αυτό που ξέρεις». Όταν σταμάτησα να το πιέζω μέσα μου ψυχικά ήρθαν τα υπόλοιπα που ξέρετε.

«Είμαι παιδί της ροκ, μεγάλωσα στις δυτικές συνοικίες και εκείνο με εξέφραζε, με την ποπ βαριόμουνα»

Τι άλλαξε όταν γίνατε γνωστή;

Μεγάλωσαν οι αγωνίες, ευχαριστιέμαι όταν με χαιρετάνε στο δρόμο, αλλά το πιο σπουδαίο συμβαίνει όταν έρχονται στο καμαρίνι και σου δίνουν κάτι δικό τους, αυτό με συγκλονίζει, είναι η τεράστια δύναμη που παίρνεις, ο λόγος για τον οποίο αξίζει αυτό που κάνεις. Γιατί εκεί πάνω υπάρχει πολύς πόνος μέχρι το τελικό αποτέλεσμα, δεν είναι μόνο διασκέδαση.

Και πρακτικά, εκτός από καλλιτεχνικά τι άλλαξε;

Άλλαξα σπίτι επειδή πήρα διαζύγιο, δηλαδή εξελίχθηκε η ζωή μου, επέστρεψα στο σπίτι της γιαγιάς μου στον Κολωνό. Μου αρέσει αυτή η γειτονιά, ακόμα χαζεύω τα παλιά σπίτια που έχουν απομείνει, είναι ένα κέντρο της πόλης με πολλούς πυρήνες και διαφορετικούς.

Έχετε χαρτογραφήσει το κοινό σας;

Από χειμώνα σε καλοκαίρι αλλάζει. Το καλοκαίρι πηγαίνουμε εκτός Αθηνών είναι πιο εκδηλωτικό ας πούμε. Το κοινό μου προέρχεται από δυο κατευθύνσεις. Πριν κάνω δισκογραφία είχα την ευκαιρία να πηγαίνω συχνά -εξαιτίας του Νίκου Δημητράτου- στην εκπομπή «Στην Υγειά μας» και από εκεί με γνώρισε πολύς κόσμος που δε θα ερχόταν να με ακούσει.Έτσι δημιουργήθηκε ένας πυρήνας. Όταν ήρθαν μετά στη ζωή μου ο Θέμης Καραμουρατίδης και ο Οδυσσέας Ιωάννου, -μια καινούργια αφετηρία στη ζωή μου- άρχισε το κοινό μου να αποκτά και έναν πυρήνα πιο νεανικό. Γι’ αυτό και προσπαθώ να κρατώ μια ισορροπία και να απευθύνομαι και στα δυο αυτά κοινά που συνδέονται στις εμφανίσεις μου. Δε θέλω ούτε να διώξω ούτε να απογοητεύσω κανέναν.

Εσείς τι νιώθετε ότι είσαστε, μια λαϊκή τραγουδίστρια, έτσι θέλετε να σας αποκαλούμε;

Το λαϊκό είναι κυρίως αίσθημα δεν είναι μόνο η φωνή, είναι πολλά πράγματα μαζί. Το λαϊκό είναι ένα πολύ βαθύ μου κομμάτι και αυτό έχει βγάλει παραφυάδα στο σύγχρονο και στο σήμερα.

Ποια είναι τα τραγούδια που σας αρέσουν;

Τα αληθινά. Δεν με ενδιαφέρει αν είναι λαϊκό, μπαλάντα, ροκ μπαλάντα. Θέλω να με δονεί και η δική μου αλήθεια να φτάνει την αλήθεια των άλλων. Αυτό είναι το σημαντικό. Κι εγώ σαν ακροάτρια τα ακούω όλα. Και μου λείπουν αυτά που δεν τραγουδάω. Είναι ένα παράξενο κράμα. Ιδανικά θα ήθελα να μπορώ να τραγουδάω από το “Μy way”, μέχρι το «Στης τριανταφυλλιάς τα φύλλα» και να έχει το καθένα τη δική του αλήθεια. Είμαι παιδί της ροκ, μεγάλωσα στις δυτικές συνοικίες και εκείνο με εξέφραζε, με την ποπ βαριόμουνα.

Το φωνητικό σας πρότυπο ποιο είναι;

Η Χαρούλα Αλεξίου γιατί μέσα στην καριέρα της τα έχει τραγουδήσει όλα, έχει μια τεράστια γκάμα έκφρασης.

Τι έχει αλλάξει στο κοινό τα τελευταία χρόνια, τι καταλαβαίνετε;

Δεν μασάει. Αντιδρά και θέλει να νιώσει, να ενωθεί και να λυτρωθεί. Νομίζω ζούμε σε μια εποχή που δεν χωράνε περιττά. Από την άλλη μεριά βλέπεις ανθρώπους που ζορίζονται, δεν μπορούν να έρθουν, δεν μπορούν να πάρουν δεύτερο ποτό, εκεί εγώ προσωπικά νιώθω ακόμα πιο υπεύθυνη, το υστέρημά τους να μην πεταχτεί στα σκουπίδια. Κάποτε πηγαίναμε σε πέντε συναυλίες, σήμερα θα διαλέξουν μια, εκεί που ποθούν πιο πολύ.

Βασίλης Παπακωνσταντίνου & Γιώτα Νέγκα | ©Γιάννης Μαργετουσάκης

Βασίλης Παπακωνσταντίνου & Γιώτα Νέγκα | ©Γιάννης Μαργετουσάκης

Θέλω να σας ρωτήσω τι γνώμη έχετε για τους ανθρώπους που πηγαίνουν σε ένα talent show για να μπορέσουν να ξεκινήσουν μια καριέρα, να τους δει κάποιος και να έχουν μια ευκαιρία. Τα παρακολουθείτε αυτά τα σόου;

Ναι, τα βλέπω και μάλιστα έχω δει και εξαιρετικές φωνές. Ονειρικές φωνές και μπήκα και στη διαδικασία να σκεφτώ τι θα έκανα αν ήμουν κριτής, τι θα του έλεγα. Πού θα το οδηγούσα; Είναι τεράστιο το πρόβλημα για αυτούς που θέλουν να ανοίξουν τη χαραμάδα στον τοίχο, να ξεκινήσουν, οπότε και αυτός είναι ένας δρόμος. Σήμερα υπάρχει μεγάλη ταχύτητα, η νέα γενιά έχει μεγάλες αγωνίες, ό,τι κάνεις πρέπει να γίνει γρήγορα δεν υπάρχει η πολυτέλεια της αναμονής, της σκέψης. Στα σόου αυτά φτάνουν άνθρωποι πολύ νέοι και απλώς με προβληματίζει αν μπορούν να διαχειριστούν αυτό που συμβαίνει με τους όρους που συμβαίνει και αν η συνέχεια τούς επιβεβαιώνει. Δεν ξέρω τι μπορεί να καταλάβει κάποιος στα δεκαεννιά του από αυτό που συμβαίνει. Κανείς δεν είναι έτοιμος. Έχει να κάνει και με τον τρόπο που εκπαιδευόμαστε, ο σημερινός πολύ νέος δεν είναι έτοιμος, έχει χτιστεί αποσπασματικά. Δεν ξέρω πού μπορεί να βγάλει αυτό. Γι’ αυτό πιστεύω και στο βήμα-βήμα, είναι πιο αντιμετωπίσιμο.

Τον χειμώνα τι θα κάνετε;

Θα είμαι μαζί με τον Βασίλη Παπακωνσταντίνου, είναι ένας σπουδαίος τραγουδιστής αλλά και μια σημαντική προσωπικότητα ένας ευγενής, σοβαρός άνθρωπος. Ήθελα πολύ να συνεργαστώ μαζί του, όπως θα ήθελα να έχω γνωρίσει και κάποιους άλλους που έχουν φύγει από τη ζωή, όχι να τραγουδήσω μαζί τους απλώς να τους έχω συναναστραφεί.

Ο καλλιτέχνης για να είναι ολοκληρωμένος τι πρέπει να έχει;

Ως καλλιτέχνης δεν είσαι μόνο ένα εργαλείο. Αν είσαι μόνο ένα εργαλείο, δεν ευφραίνεται κανένας. Ο καλλιτέχνης πρέπει να προχωρά, να εξελίσσεται στη ζωή, αυτό αποτυπώνεται στον τρόπο με τον οποίο τραγουδά, εκφράζεται. Δε μπορείς να κρυφτείς όταν είσαι καλλιτέχνης, σε βλέπουν όλοι. Αν δεν έχεις απορίες για την τέχνη σου δε μπορείς να καταφέρεις τίποτα. Μέχρι να σταματήσεις να τραγουδάς θα αναρωτιέσαι και αλίμονο αν έχεις δώσει όλες τις απαντήσεις.

Φωτογραφίες του άρθρου με τον Μάνο Χατζιδάκι: © Αρχείο Μάνος Χατζιδάκις – Γιώργος Χατζιδάκις

Info:

Χρόνια πολλά, κύριε Χατζιδάκι | 23 Οκτωβρίου 2018 | Κεντρική Σκηνή Εθνικής Λυρικής Σκηνής – Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος, ΚΠΙΣΝΕναλλακτική Σκηνή Εθνικής Λυρικής Σκηνής, ΚΠΙΣΝΚέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος