«Αρχιερέας» της ιαπωνικής πρωτοπορίας της δεκαετίας του ’80 στην αρχιτεκτονική, ο Ταντάο Άντο τιμάται με μια αναδρομική έκθεση στο Κέντρο Ζωρζ Πομπιντού στο Παρίσι. Οι θαυμαστές του μοναδικού καλλιτέχνη της αρχιτεκτονικής θα συρρεύσουν στο Παρίσι για να ξαναδούν τα έργα του ανθρώπου που συνόψισε σε ένα κτίριο την εφαρμογή της ιαπωνικής θρησκείας, της αφαίρεσης και της ρωμαλέας αρχιτεκτονικής.

Ο 77χρονος σήμερα Ταντάο Άντο, ο Άντο της Οσάκα, όπως τον αποκαλούν, μπορεί να ταξιδεύει σε όλο τον κόσμο για τα έργα του, αλλά ζει στην πατρίδα του, κοντά στα χωράφια τα οποία μεγάλωσε. Η οικογένειά του ασχολείτο με αγροτικές και χειρωνακτικές εργασίες, ο ίδιος ήταν βοηθός σε έναν ξυλουργό και δε φανταζόταν ποτέ ότι θα γίνει αρχιτέκτονας. Αγαπούσε τις κατασκευές και έφτιαχνε ως έφηβος μοντέλα αεροπλάνων και πλοίων. Έγινε μποξέρ, και στη συνέχεια δούλεψε με σχεδιαστές και πολεοδόμους.

«Όταν ήμουν περίπου 18 ετών άρχισα να επισκέπτομαι ναούς, ιερά και μαγαζιά που σέρβιραν τσάι στο Κιότο και στην Νάρα, στην περιοχή υπάρχει πλήθος παραδοσιακής αρχιτεκτονικής. Σπούδαζα αρχιτεκτονική επισκεπτόμενος τα ίδια τα κτίρια και διαβάζοντας βιβλία σχετικά με αυτά», έχει πει.

Η αρχιτεκτονική έγινε το μεγάλο του πάθος εκτός από επάγγελμα. Εξερευνά τον κόσμο της μέσα από την εμπειρία και την παρατήρηση, τα προσωπικά βιώματα και τη μελέτη. Τον μαγεύει ο Λε Κορμπιζιέ. Όταν ήταν 15 ετών, ανακάλυψε ένα βιβλίο με σκίτσα του Λε Κορμπιζιέ σε ένα βιβλιοπωλείο με μεταχειρισμένα στην Οσάκα. Χρειάστηκαν αρκετές βδομάδες για να εξοικονομήσει τα χρήματα ώστε να το αγοράσει.

«Έχω αντιγράψει τα σχέδια της πρώιμης περιόδου του τόσες πολλές φορές που οι σελίδες έχουν γίνει μαύρες. Αναρωτιόμουν πολλές φορές σιωπηλά πώς ο Λε Κορμπιζιέ είχε σκεφτεί αυτό το έργο ή το άλλο», ομολογεί χρόνια αργότερα. Ο δικός του μοναδικός αρχιτεκτονικός κόσμος δημιουργείται όταν ανοίγει το γραφείο του Ταντάο Άντο Αρχιτέκτονες και Συνεργάτες (Tandao Ando Architects & Associates), το 1969.

Αν και δεν πήρε ποτέ πτυχίο, οι διαλέξεις του προκαλούν ενθουσιασμό, καθώς ο Άντο, συγκινεί το κοινό με τον ίδιο τρόπο που συγκινούν τα κτίριά του. Ο Άντο αναλογίζεται τις προσωπικές του εμπειρίες, προσθέτει έξυπνες ιδέες κι έπειτα τις ενσωματώνει στην υπόστασή του. Είναι πεπεισμένος ότι είναι αδύνατο να συγκινήσεις τους άλλους μόνο με τη γνώση, χωρίς τη συμβολή της εμπειρίας. Μένει απαθής απέναντι στην αρχιτεκτονική που πηγάζει αποκλειστικά από τη νόηση. Για τον Άντο, η αληθινή αρχιτεκτονική δεν είναι ο χώρος που εκφράζεται μέσα από τη μεταφυσική ή την αισθητική, αλλά ο χώρος που ενσωματώνει τη σοφία που αποκτήθηκε με τις αισθήσεις. Υπ’ αυτή την έννοια, δεν επιδιώκει ούτε την ομορφιά ούτε την δεξιοτεχνία. Εκτιμά μόνο τη ρωμαλέα αρχιτεκτονική, αυτή που ορίζεται από τη νίκη της ενάντια στο δίλημμα, τον πόνο, τον φόβο. Γιατί, σε αντίθεση με την επιφανειακή ομορφιά, η μόνη καλλιτεχνική έκφραση που εμπνέει στον παρατηρητή υψηλά συναισθήματα είναι αυτή για την οποία ο δημιουργός έχει διακινδυνεύσει τη ζωή του. Η άποψη αυτή βασίζεται στην πίστη του Άντο ότι η ζωή είναι μια διαρκής πάλη και μόνο η σύγκρουση μπορεί να υποκινήσει το πάθος.

Ο Ταντάο Άντο έχει κερδίσει βραβεία, όπως τα Pritzker και Carlsberg, το χρυσό μετάλλιο της Γαλλικής Ακαδημίας Αρχιτεκτονικής (French Academy of Architecture), το VIII Premium Imperiale και το βασιλικό χρυσό μετάλλιο του Βασιλικού Ινστιτούτου των Βρετανών Αρχιτεκτόνων (Royal Institute of British Architects). Ο ίδιος υποστηρίζει ότι τα κτίρια πρέπει να κάνουν τους ανθρώπους ευτυχισμένους. Ανάμεσα στα μεγάλα έργα του ξεχωρίζουν τα: The Church of the Light (1988-1989), The Children’s Museum (1988-1989), Row House (1975-1976), Rokko Housing I, II, III (1978-1999), Modern Art Museum of Fort Worth (2002).

festival, okinawa, 1984 image by tadao ando

meditation space, paris, 1995 image by tadao ando

church of light, osaka, 1989 image by mitsuo matsuoka

oshino house, ashiya-shi, 1984 image by shinkenchiku-sha

rokko housing II, kobe, 1993 image by mitsuo matsuoka

roberto garza sada center, monterrey, mexico 2012 image by shigeo ogawa

poly theater, shanghai, 2014 image by shigeo ogawa

chikatsu asuka historical museum, osaka, 1994 image by shinkenchiku-sha

nariwa museum, takahashi, 1994 image by mitsuo matsuoka

hill of the buddha, sapporo, japan, 2015 image by shigeo ogawa

Η έκθεση Tadao Ando: Le Défi στο Centre Pompidou θα διαρκέσει από τις 10 Οκτωβρίου έως τις 31 Δεκεμβρίου 2018.