Με τη Γενούφα του Λέος Γιάνατσεκ, ένα από τα σημαντικότερα αριστουργήματα του 20ού αιώνα -για πρώτη φορά στην Ελλάδα-, ανοίγει η καλλιτεχνική περίοδος 2018/19 για την Εθνική Λυρική Σκηνή, στις 14 Οκτωβρίου, σε μουσική διεύθυνση Λουκά Καρυτινού και σκηνοθεσία Νίκολα Ρααμπ. Ο λυρισμός, η συναισθηματική ειλικρίνεια και η μεγαλειώδης μουσική την κατατάσσουν στις μεγάλες όπερες παγκοσμίως. Στον πρωταγωνιστικό ρόλο της Γενούφα συναντάμε την ανερχόμενη υψίφωνο Σάρα-Τζέιν Μπράντον, «μια από τις ντίβες του αύριο», όπως τη χαρακτήρισε ο Independent. Της μιλήσαμε λίγες ημέρες πριν από την πρεμιέρα.

Θα ήθελα να σας γνωρίσουμε λίγο καλύτερα, είστε μια σοπράνο που διαγράφει μια εξαιρετικά υποσχόμενη καριέρα. Ποια είναι η σοβαρότερη πρόκληση που αντιμετωπίζει σήμερα μια νέα καλλιτέχνης στο χώρο της όπερας;

Αυτό είναι μάλλον ένα δύσκολο ερώτημα που πρέπει να απαντήσω, διότι δεν θεωρώ πλέον τον εαυτό μου νεαρό καλλιτέχνη, αλλά ούτε θεωρώ ότι είμαι πλήρως καθιερωμένη. Νομίζω ότι βρίσκομαι σε ένα ενδιάμεσο στάδιο μεταξύ των δύο και η πιο προκλητική πτυχή αυτού είναι ότι αν και εργάζομαι σε καλές όπερες και έχω κάποιες συναρπαστικές ευκαιρίες, οι πλατφόρμες για να πάρω μέρος και να ανταγωνιστώ ως νέα καλλιτέχνης, όπως και οι διεθνείς διαγωνισμοί  είναι πλέον κλειστές γιατί θεωρούμαι πολύ μεγάλη. Οπότε, βρίσκομαι στην ίδια περιοχή μαζί με όλους τους άλλους τραγουδιστές και στην ουσία είμαι ένα μικρό ψάρι σε μια πολύ μεγάλη λίμνη. Η πρόκληση εδώ, στο μεγάλο στίβο, είναι να μπορέσεις να ξεχωρίσεις και να μη θεωρηθείς «ακόμα μια σοπράνο», ακόμα και αν είσαι καλά προετοιμασμένη και σε περίφημη φόρμα. Σε αυτό το στάδιο νομίζω ότι η πιο δύσκολη πτυχή αυτού που κάνω είναι να συνεχίσω να πιστεύω στον εαυτό μου και να μην εγκαταλείψω!

«Η πλοήγηση μέσα στον κόσμο της όπερας είναι δύσκολη και δεν μπορείς να ακούς τι λέει ο καθένας»

Θα ήθελα να σας ζητήσω να μου πείτε ως καλλιτέχνης πώς βλέπετε την όπερα του Γιάνατσεκ.

Η Γενούφα είναι ένας από τους μεγαλύτερους ρόλους που θα μπορούσε να ελπίζει να παίξει στη σκηνή μια λυρική σοπράνο. Υπάρχουν λίγοι χαρακτήρες στο λυρικό ρεπερτόριο που απαιτούν από τον καλλιτέχνη να κάνει ένα τέτοιο επικό ταξίδι μαζί τους. Η Γενούφα είναι ένας εκπληκτικός άνθρωπος, είναι μια νέα γυναίκα με επιθυμία και πάθος, είναι τολμηρή, μορφωμένη, δεν φοβάται, είναι ανοιχτόμυαλη, έχει ελπίδα και βαθιά πίστη. Εξαιτίας των επιλογών της είναι σε δύσκολη θέση, είναι έγκυος ενώ στη συνέχεια βρίσκεται σε πιο ευάλωτη θέση, είναι τραυματισμένη στο πρόσωπο, το μωρό της δολοφονείται και η ίδια παντρεύεται κάποιον που δεν αγαπά. Η κατάστασή της είναι τρομερή, αλλά είναι και μια μαρτυρία δύναμης και βαθιάς πίστης, -το ότι συνεχίζει να ζει και βρίσκει έναν τρόπο για να συγχωρέσει τους άλλους γι’ αυτά που υπέστη. Νομίζω ότι πρόκειται για ένα μοναδικό χαρακτήρα στην όπερα που σηματοδοτεί το νόημα της ανιδιοτελούς αγάπης. Στο τέλος,νομίζω, είναι και μια ιστορία για τη λύτρωση.

Ως σοπράνο, ποια πιστεύετε πως είναι η μουσική πρόκληση του ρόλου της Γενούφα;

Η φωνητική γραφή της Γενούφα είναι προκλητική εξαιτίας των εναλλαγών που υπάρχουν, αλλά και επειδή πρόκειται για ένα ρόλο συναισθηματικό. Για ένα λυρικό καλλιτέχνη αυτό σημαίνει πως πρέπει να προσεγγίσει με τέτοιο τρόπο το ρόλο ώστε να είναι επαρκής στην μουσική απαίτηση του έργου αλλά και να μπορεί να εκφράζει μέσα από αυτό το συναίσθημα. Υπάρχουν στιγμές σε αυτό το έργο που το συναίσθημα απειλεί να σε συντρίψει. Είναι πολύ δύσκολο να τραγουδήσεις αν κλάψεις πραγματικά επάνω στη σκηνή, αλλά νομίζω είναι σημαντικό να προχωρήσεις όσο πιο κοντά μπορείς σε αυτό το σημείο.

Ο κόσμος του Γιάνατσεκ περιγράφει ρεαλιστικά το κοινωνικό τοπίο και τις συνθήκες της εποχής. Ποιες σκέψεις σάς γεννά ο θάνατος ενός μη νόμιμου παιδιού, κάτι που δυστυχώς και σε μερικές περιπτώσεις συμβαίνει ακόμα και σήμερα;

Νομίζω ότι τα ζητήματα που θέτει ο Γιάνατσεκ απασχολούν την κοινωνία και σήμερα. Η όπερα αντλεί από τα θέματα και τα δράματα των ανθρώπων και όταν σκέφτομαι την απεικόνιση του χαρακτήρα της Γενούφα, επιχειρώ να απεικονίσω την ανθρώπινη φύση της. Ευτυχώς, είμαστε μακριά από την εποχή που η γέννηση ενός παιδιού εκτός γάμου ισοδυναμούσε με θανατική ποινή, τουλάχιστον στον πολιτισμένο κόσμο.

«Ο καλλιτέχνης πρέπει να έχει μια σταθερή τεχνική»

Αλλά η ιστορία μας λέει πως η νοοτροπία της κοινωνίας μπορεί να οδηγήσει τους ανθρώπους στο να διαπράξουν τρομερές πράξεις. Όταν μελετούσα το ρόλο κατάλαβα πόσο μεγάλο βάρος είναι, τόσο συναισθηματικά όσο και ψυχολογικά, να επανεξετάζουμε αυτά τα ζητήματα σε καθημερινή βάση. Δεν ξέρω τι σημαίνει να χάνεις ένα μωρό, αλλά καταλαβαίνω τι σημαίνει να απορριφθείς, να είσαι απομονωμένος, καταλαβαίνω τι είναι να αισθάνεσαι αβοήθητος. Ξέρω επίσης τι σημαίνει να αγαπάς και να έχεις εμπιστοσύνη στους ανθρώπους και πίστη στο Θεό. Οπότε, όταν προετοιμαζόμουν για τη Γενούφα έπρεπε να αντλήσω από τη δική μου εμπειρία, αλλά και να χρησιμοποιήσω τη φαντασία μου προκειμένου να ολοκληρώσω τη διαδικασία. Στη σκηνή φτάνω έχοντας ενσωματώσει όλα τα συναισθήματα και τις σκέψεις που ανακάλυψα στις πρόβες και αισθάνομαι ότι έχω ευθύνη να είμαι ειλικρινής απέναντι στην ιστορία της για να την κάνω γνωστή στο κοινό.

Η Γενούφα χάνει εξαιτίας μιας βίαιης πράξης την ομορφιά της. Πιστεύετε ότι η ομορφιά ακόμα και αν έχουν αλλάξει μέσα στο χρόνο οι κανόνες της, εξακολουθεί να αποτελεί ένα διαβατήριο ακόμα και στο δρόμο προς την ευτυχία;

Δυστυχώς, ο κόσμος θα έχει πάντα εμμονή με την εξωτερική ομορφιά. Αλλά είναι σημαντικό να θυμόμαστε πως όλοι οι άνθρωποι δεν έχουν τα ίδια πρότυπα ομορφιάς. Νομίζω η ομορφιά είναι ένας δρόμος προς την επιτυχία, αλλά δεν μπορείς να βασιστείς μόνο σε αυτήν για να θεωρείσαι επιτυχημένος. Σε μια καριέρα, λίγο αργότερα, θα χρειαστεί να υπάρξει και ουσία για να συνεχίσεις. Θα φέρω ένα προσωπικό παράδειγμα: έχει ειπωθεί συχνά για εμένα, ότι δεν είμαι αρκετά λεπτή. Η εξωτερική μου εμφάνιση όμως, δεν έχει παίξει κανένα ρόλο στην καριέρα μου. Νομίζω πως αυτό είναι ξεπερασμένο στον κόσμο της όπερας. Επειδή όταν είσαι στη σκηνή οι άνθρωποι κάθονται σε απόσταση τουλάχιστον πενήντα μέτρων μακριά σου και κανείς δε νοιάζεται για το πώς μοιάζεις. Νοιάζονται για αυτό που θα ακούσουν και αν θα φτάσει στην ψυχή τους και αν τους κάνει να αισθανθούν κάτι.

Όλοι συζητούν για το πόσο σκληρός είναι ο χώρος της όπερας. Θα θέλατε να μου πείτε ποια είναι τα εφόδια μιας νέας γυναίκας προικισμένης με ταλέντο σε αυτό το στίβο;

Ένα καλό φόρεμα σε μια ακρόαση, μια τσάντα καλλυντικά και ένα καλό ζευγάρι ψηλοτάκουνα! Για να μιλήσουμε σοβαρά, πιστεύω πως ο καλλιτέχνης πρέπει να έχει μια σταθερή τεχνική, αυτό είναι το πιο σημαντικό, αν θέλει να προχωρήσει και να πάει μακριά. Επόμενο είναι να έχει ένα κύκλο ανθρώπων γύρω του τους οποίους εμπιστεύεται και οι οποίοι θα είναι πάντα ειλικρινείς μαζί του. Η πλοήγηση μέσα στον κόσμο της όπερας είναι δύσκολη και δεν μπορείς να ακούς τι λέει ο καθένας. Προσωπικά, κάθε τι που ακούω το υπολογίζω ανάλογα με το πώς αντηχεί όχι με το εγώ μου αλλά με την καλλιτεχνική μου φύση, αν θα μπορούσε να με βοηθήσει, ενσωματώνοντάς το, για να γίνω καλύτερη. Η εμπιστοσύνη στη διαίσθησή μας είναι σημαντική σε όλες τις πτυχές της σταδιοδρομίας μας.

Πιστεύετε ότι η αρμονία και η ισορροπία της προσωπικής ζωής ενός καλλιτέχνη επηρεάζει την καριέρα του; Εσείς πώς βλέπετε τον εαυτό σας στο μέλλον;

Νομίζω ότι είναι σημαντικό να βρούμε έναν τρόπο να είμαστε καλά με τον εαυτό μας και να μην επιτρέπουμε να μας επηρεάζουν πολύ όλα όσα συμβαίνουν γύρω μας. Επίσης είναι σημαντικό να βρίσκουμε τρόπους και να απομακρύνουμε το στρες και να έχουμε χρόνο για διαλείμματα. Τα διαλείμματα είναι εξίσου σημαντικά με την εργασία, κάποιος χρειάζεται χώρο και χρόνο που θα τον βοηθήσει στην ανανέωση της δημιουργικής του ενέργειας. Σε μια τέτοιου είδους καριέρα πρέπει να είσαι και υγιής και διανοητικά ισχυρός. Δουλεύουμε μακριά από τα σπίτια μας για μεγάλες περιόδους και αυτό κάνει τις σχέσεις μας δύσκολες και τη ζωή μας με μεγάλες μοναχικές περιόδους. Ελπίζω ότι στο μέλλον θα μπορέσω να συνδυάσω την καριέρα μου με έναν άνθρωπο που θα υποστηρίζει τα όνειρά μου για να δημιουργήσουμε οικογένεια.

Μόλις κάνατε τη Γενούφα στη Γαλλία. Θα θέλατε να μου πείτε πώς διαβάζετε αυτό τον ρόλο με την οπτική της Νίκολα Ράαμπ; Τι χαρακτήρα έχει η Γενούφα της;

Στη Γενούφα της Νίκολα Ράαμπ η ηρωίδα είναι απομονωμένη και παγιδευμένη και αναζητά τρόπο μέχρι στο τέλος να σπάσει τα δεσμά της και να ελευθερωθεί. Η Νίκολα θέλει να αναδείξει την εσωτερική κατάσταση της Γενούφα χρησιμοποιώντας λιγότερη κίνηση και αυτή η εσωτερική κατάσταση υπογραμμίζεται από τη φυσική απόσταση που έχει επί σκηνής με τους άλλους χαρακτήρες.  Είναι μια μεγάλη πρόκληση η έκφραση όλων αυτών των συναισθηματικών αλλαγών χωρίς πολλές κινήσεις, αλλά πιστεύω πως η ιδέα της είναι όμορφη και πολύ ισχυρή.

Info παράστασης:

Γενούφα | 14, 19, 21, 24, 27 Οκτωβρίου & 2 Νοεμβρίου | Κεντρική Σκηνή Εθνικής Λυρικής Σκηνής – Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος, ΚΠΙΣΝ