Το 2014, μια πελώρια, ζαχαρένια Sugar Baby «εγκαταστάθηκε» στο εγκαταλελειμμένο εργοστάσιο Ντόμινο στο Μπρούκλιν. Τη συνόδευαν τα Sugar Babies, παιδιά επίσης από ζάχαρη, επιχρωματισμένα με παχύρρευστο σιρόπι μελάσας. Η σιωπηλή φιγούρα της σφίγγας – μαμούθ που κυριαρχούσε στο χώρο, ήταν το έργο της Κάρα Γουόκερ. Πολλοί λένε πως της έμοιαζε. Μια Αφροαμερικανή, μια «Νέγρα» όπως θα έλεγαν στην εποχή που το εργοστάσιο ζάχαρης λειτουργούσε, σιωπηλή, δυνατή, αδιαπέραστη.

Η Sugar Baby ήταν το πρώτο μνημειώδες δημόσιο έργο της Κάρα Γουόκερ, τοποθετημένο ακριβώς εκεί που οι μαύροι εργάτες δούλευαν στην επεξεργασία της ζάχαρης, προκειμένου να παραχθεί η εκλεπτυσμένη γλυκαντική ουσία που προοριζόταν για τους πλούσιους και ευγενείς. Το 1882 η Domino ήταν η μεγαλύτερη μονάδα επεξεργασίας ζάχαρης στον κόσμο. Ήδη από το 1870 κάλυπτε περισσότερο από το 50% των αναγκών της Αμερικής σε ζάχαρη. Μετά από πολλές περιπέτειες -πυρκαγιές, απεργίες κλπ- η Domino έκλεισε το 2004, μετά από 148 χρόνια συνεχούς λειτουργίας. Όπως λέει η Κάρα Γουόκερ, το έργο της είναι «ένας φόρος τιμής στους τεχνίτες που εργάστηκαν εξαντλητικά για να φτάσει η ζάχαρη από τις φυτείες ζαχαροκάλαμου στις κουζίνες του Νέου Κόσμου».

Kara Walker: A Subtlety, The Marvelous Sugar Baby.

Kara Walker: A Subtlety, The Marvelous Sugar Baby.

Μετά το θριαμβευτικό αυτό έργο, η Κάρα Γουόκερ επανέρχεται ασκώντας αδυσώπητη κριτική μέσω μιας τέχνης που μόνο βαρετή και επαναλαμβανόμενη δε μπορεί να χαρακτηριστεί. Μιλά με τρόπο εμπρηστικό μέσα από το έργο της για την πικρή κληρονομιά της δουλείας, με κολάζ έργα ζωγραφικής και πολιτικές γελοιογραφίες. H διεθνούς φήμης εικαστικός στο έργο της διερευνά τα ζητήματα της σεξουαλικότητας και της φυλετικής ταυτότητας, μέσα σε έναν ιστό ψυχικών αφηγήσεων εν μέσω ιστορικών συνθηκών. Οι γκροτέσκες καρικατούρες της και οι σιλουέτες των πρωταγωνιστών της στους τοίχους των μουσείων και των γκαλερί που εκτίθενται μέσα από το μοναδικό της πρίσμα, διερευνούν την επίμονη παρουσία τους στην καθημερινή ζωή και την ιστορική αφήγηση.

Λίγες ημέρες πριν ανοίξει η έκθεσή της στην γκαλερί Sikkema Jenkins & Co. στη Νέα Υόρκη, λέει πως «είναι μια έκθεση έργων σε χαρτί και λινό, τα οποία έχουν σχεδιαστεί και έχουν κολληθεί με μελάνι, λεπίδα, κόλλα και λάδι». Δεν είναι «εξαντλητική, ακτιβιστική και δεν αποτελούν με οποιονδήποτε τρόπο ένα ολοκληρωμένο σχόλιο».

Όμως, πίσω από τα απλά υλικά που παραθέτει και την άρνησή της να σχολιάσει το ύφος των έργων της, γνωρίζει πως αν κάποιος ρίξει μια ματιά, θα διακρίνει αμέσως τα θέματα που την απασχολούν επίμονα και δεν απομακρύνεται ποτέ από αυτά, όπως ο ρατσισμός, η μισαλλοδοξία, το φύλο, η σεξουαλικότητα, η ταυτότητα.

Slaughter of the Innocents (They Might be Guilty of Something), 2017

Christ’s Entry into Journalism, 2017

The (Private) Memorial Garden of Grandison Harris, 2017

Dredging the Quagmire (Bottomless Pit), 2017

Και παρόλο που δηλώνει ότι έχει κουραστεί να είναι πρότυπο ή να έχει φωνή και να περιμένουν όλοι να σηκώσει το ανάστημά της, δεν αντέχει κυριολεκτικά να σιωπήσει και μιλά με δυνατή φωνή για το δικαίωμα να ζει στην χώρα της, να είναι υπερήφανη για τη φυλή της και να μην αισθάνεται απειλούμενη από κάθε λευκό ρατσιστή νταή. Δε θέλει μεγάλη φιλοσοφία για να καταλάβει κανείς πως με τη δήλωσή της φωτογραφίζει τον Ντόναλντ Τραμπ, αφού μάλιστα η δήλωση έγινε μετά από τη δολοφονία της 32άχρονης Χέδερ Χέγερ από έναν ακροδεξιό στο Σάρλοτβιλ, κατά τη διάρκεια μιας αντιρατσιστικής διαδήλωσης στην πόλη.

Η Κάρα Γουόκερ μπορεί να μην έχει απαντήσεις στα κατεπείγοντα ερωτήματα που βάζει η σύγχρονη ιστορία και τα πολιτικοκοινωνικά θέματα που αναφύονται από αυτά, όμως ο τρόπος με τον οποίο θέτει τα ζητήματά της στο υλικό της, πολύπλοκα, ειρωνικά, με πλήθος μεταφορών, προσφέρουν μια εικόνα πολύ πιο ρεαλιστική και από μια φωτογραφία. Σε ένα κόσμο που το συλλογικό φαντασιακό αναπαράγει σχεδόν χωρίς επεξεργασία κάθε είδους βία, η Γουόκερ συνδέει άρρηκτα τον ιστορικό ρεαλισμό με τις φανταστικές φιγούρες που ξεπηδούν από τον ρομαντισμό. Ο συνδυασμός τους είναι ένα μείγμα εφιαλτικών φαντασιώσεων και ακατανόητων συμβολισμών, η δύναμη της εικόνας που δημιουργεί αποπλανά και εμπλέκει το κοινό στον σκοτεινό μύθο της μαζί με τους απείθαρχους χαρακτήρες των έργων της από μελάνι ή κομμένο χαρτί.

Info:

Kara Walker | 7 Σεπτεμβρίου – 14 Οκτωβρίου 2017 | Γκαλερί Sikkema Jenkins & Co., Νέα Υόρκη