H Σούζαν Σόνταγκ είπε κάποτε ότι η Ιζαμπέλ Ιπέρ είναι μια «πλήρης καλλιτέχνης». Για να προσθέσει ότι ποτέ δε συνάντησε πιο έξυπνη ηθοποιό ή πιο έξυπνο πρόσωπο μεταξύ των ηθοποιών. Το ίδιο υποστηρίζουν και οι άνθρωποι που έχουν συνεργαστεί μαζί της. Αλλιώς δεν μπορούν να ερμηνεύσουν τη σχεδόν εξωπραγματική της ικανότητα να καταδύεται στο βαθύ σκότος των χαρακτήρων που υποδύεται. Αυτοί άλλωστε είναι και οι καλύτεροι ρόλοι της.

Η Ιπέρ έχει παίξει σε περισσότερες από 100 ταινίες και σε ένα στρογγυλό τραπέζι του Χόλιγουντ Ριπόρτερ λέει ότι το να παίζει σε μια ταινία είναι σαν μια βόλτα, ενώ το να παίζει στο θέατρο είναι σαν να ανεβαίνει σε ένα βουνό, όταν φτάνει στην κορφή το αποτέλεσμα είναι θεαματικό. Στο ίδιο αυτό τραπέζι, με μερικές από τις καλύτερες ηθοποιούς του κόσμου, –είναι η μόνη Ευρωπαία-, απαντά στο αν κάποιος ρόλος έχει αλλάξει τη ζωή της με ένα οριστικό όχι, χωρίς κανένα τράβηγμα της φωνής. Η ζωή είναι στη μια πλευρά, η υποκριτική στην άλλη, ο διαχωρισμός για την Ιπέρ είναι σαφής.

huppert1

Η ικανότητα να μεταφέρει την ηθική πολυπλοκότητα των χαρακτήρων που υποδύεται, είναι η δουλειά της. Ο Βερχόφεν λέει για την Ιπέρ ότι ποτέ δεν έχει δει ηθοποιό να προσθέτει σε ταινία τόσα πολλά πράγματα, που δεν είναι στο σενάριο. Και την περιγράφει ως καθαρά «μπρεχτική ηθοποιό», εξαιτίας της απόστασης που βάζει ανάμεσα σε αυτή και το κοινό, με το οποίο κατ΄ουσίαν επικοινωνεί χωρίς να το αποπλανήσει ή να ζητήσει τη συμπαράστασή του.

«Είμαι μια ηθοποιός από τις ρίζες των μαλλιών μου μέχρι τις άκρες των δακτύλων μου», λέει σε άλλη συνέντευξη, «ξέρω ακριβώς τι σημαίνει για το κοινό να υποφέρεις για ένα χαρακτήρα, να μισείς ένα χαρακτήρα, να αγαπάς ένα χαρακτήρα. Παρά το γεγονός ότι για έναν ηθοποιό αυτό είναι πολύ διαφορετικό. Δεν πάσχει με τον ίδιο τρόπο με τον θεατή».

Η Ιπέρ έβαλε σε γενικές γραμμές τη γαλλική ευαισθησία στο αμερικάνικο σινεμά, με τον τρόπο που δεν τολμούν πολλοί συνάδελφοί της, τολμώντας να μεταμορφώνεται σε ένα τίποτα. Στο θέατρο το επιχειρεί όταν εμπνέεται από το σκηνοθέτη, δείχνει την απαράμιλλή της ικανότητα να αυτο-αποκαλύπτεται ή να κάνει το κοινό να το νομίζει. Το αν υπάρχει σύνδεση της αυτοβιογραφίας και των ρόλων της, είναι κάτι που μόνο εκείνη το ξέρει.

Isabelle Huppert και Cate Blanchett, The Maids - ©Lisa Tomasetti

Isabelle Huppert και Cate Blanchett, The Maids – ©Lisa Tomasetti

Η Ιπέρ είναι γνωστή για την προστασία της προσωπικής της ζωής. Δε μιλά στον Τύπο για τίποτα άλλο εκτός από τις ταινίες της, δε θέλει να μιλά για την πολιτική, όμως αρκετές φορές έχει δηλώσει ότι ο πολιτισμός είναι σε κρίση. Η Ιζαμπέλ Ανν Ιπέρ γεννήθηκε το 1953 σε μια εύπορη οικογένεια, με πατέρα βιομήχανο χρηματοκιβωτίων και μητέρα καθηγήτρια αγγλικών. Είναι η μικρότερη από τα πέντε παιδιά τής οικογένειας και όταν τελείωσε το γυμνάσιο σπούδασε ρώσικα, ενώ οι γονείς της την ενθάρρυναν να σπουδάσει θέατρο στο Versailles Conservatoire. Στη συνέχεια πέρασε ένα χρόνο στην πείφημη Rue Blanche Theater School και μετά τη δέχτηκαν στη Conservatoire National d’Art Dramatique. Από εκεί ξεκίνησε και τη θεατρική της καριέρα, από την οποία δεν παραιτήθηκε ποτέ, παρόλο που είναι περιζήτητη στον κινηματογράφο. Η Ιπέρ είναι παντρεμένη με το Λιβανέζο σκηνοθέτη RonaldAriel Chammah από το 1982 και έχει τρία παιδιά. Με τη Λολίτα, τη μεγαλύτερη κόρη της, έχουν εμφανιστεί σε τρεις ταινίες μαζί.

La Pianiste

La Pianiste

Η Ιζαμπέλ Ιπέρ ήταν μόλις 17 όταν εμφανίστηκε πρώτα στην τηλεόραση, ενώ έχει δηλώσει ότι ήταν τυχερή που έπαιξε πολύ νέα με αναγνωρισμένους σκηνοθέτες όπως ο Claude Sautet, ο Bertrand Tavernier και ο Otto Preminger ή με αβάν γκαρντ δημιουργούς όπως ο Alain Robbe-Grillet. Η φήμη της έγινε διεθνής με την ταινία La Dentellière, το 1977. Εντυπωσιασμένη στην παιδική της ηλικία από τα παραμύθια του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν, «Η Μικρή Γοργόνα» και «Το κοριτσάκι με τα σπίρτα» τα έβαλε μέσα στα συστατικά του χαρακτήρα της αθώας πλέκτριας δαντελών που υποδύθηκε. Το ότι αφήνεται από τους χαρακτήρες της φαντασίας, είναι κάτι που την έχει πάει αληθινά πολύ μακριά.

La Dentellière (1977)

La Dentellière (1977)

Η πιο γόνιμη συνεργασία της είναι αυτή με το διάσημο και παραγωγικό σκηνοθέτη Claude Chabrol. Στις ταινίες του εξέφρασε την υποκρισία της ανθρώπινης ψυχής, υποδύθηκε γυναίκες ταυτόχρονα συγκινητικές, αλλά και αηδιαστικές και αξιοθρήνητες. Ίσως είναι η ηθοποιός που έχει υποδυθεί τους πιο περίεργους χαρακτήρες γυναικών στην οθόνη, ίσως τους πιο αρνητικούς. Την τερατώδη υποκριτική της ικανότητα προτιμούν οι πιο δύσκολοι σκηνοθέτες στον κόσμο. Το 2001 ερμήνευσε τη βασανισμένη και βίαιη ηρωίδα της Ελφρίντε Γέλινεκ στο La Pianiste (Τhe Piano Teacher), σε σκηνοθεσία του αυστριακού Michael Haneke. Για αυτόν τον ρόλο, η Ιζαμπέλ Ιπέρ έγινε η μοναδική ηθοποιός στην ιστορία του Φεστιβάλ των Καννών που έχει κερδίσει δύο φορές το Βραβείο Καλύτερης Ερμηνείας.

Στην Ιπέρ αρέσει να εργάζεται εκτός Γαλλίας. Mια από τις τρεις ταινίες που κάνει το χρόνο είναι στο εξωτερικό. Ορίζει τον εαυτό της όχι ως καλλιτέχνη, αλλά ως «εξερευνητή».

Η Ιζαμπέλ Ιπέρ έρχεται στη Στέγη και μεταμορφώνεται επί σκηνής σε ιερή πόρνη, ερωτευμένη αυτόχειρα, ασυμβίβαστη σύγχρονη γυναίκα και ζωντανό είδωλο του αυτοκαταστροφικού ερωτικού πάθους, μια μυθική και αιμάσσουσα Φαίδρα. Μια Φαίδρα που εμπεριέχει τον στοχασμό για τον έρωτα μέσα στους αιώνες, με αφορμή τον Ευριπίδη, τον Σενέκα και τρεις σύγχρονούς μας λογοτέχνες, σε σύλληψη και σκηνοθεσία ενός από τους κορυφαίους σκηνοθέτες των καιρών μας: του Πολωνού εικονοκλάστη Κριστόφ Βαρλικόφσκι που ξετυλίγει μια ιδιοσυγκρασιακή ελεγεία για τον έρωτα, βάζοντας σεκάνς από την Ψυχώ του Alfred Hitchcock και από το Θεώρημα του Pier Paolo Pasolini να διασταυρώνονται με το Φαίδρας έρως της εμβληματικής Βρετανίδας αυτόχειρας δραματουργού των ‘90ς, Σάρα Κέην, το μυθιστόρημα Ελίζαμπεθ Κοστέλο του Νοτιοαφρικανού νομπελίστα Τζ. Μ. Κουτσί και τα κείμενα του Καναδο-Λιβανέζου Ουασντί Μουαουάντ.

Phaedra(s)

Phaedra(s)

Info παράστασης: Phaedra(s) | 20 – 22 Δεκεμβρίου 2016 | Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών-Ίδρυμα Ωνάση

Σχετικά άρθρα: Ψαλίδια κι Αίματα, κριτική της ταινίας «Εκείνη» του Πολ Βερχόφεν, με την Ιζαμπέλ Ιπέρ, από τον old boy