Το αδιαχώρητο είχε δημιουργηθεί στο υπόγειο του Ρεξ την 1η Απριλίου, όταν στο πλαίσιο της Πλατφόρμας νέων δημιουργών με θέμα τον Εμφύλιο, που διοργάνωσε η Πειραματική Σκηνή του Εθνικού, παίχτηκε άπαξ η παράσταση «Για την Ελένη». Μια παράσταση αφιερωμένη στη ζωή και το έργο της ηθοποιού Ελένης Παπαδάκη, που δολοφονήθηκε το 1944 σε ηλικία 36 ετών από την Εθνική Πολιτοφυλακή, κατά τη διάρκεια των Δεκεμβριανών, σε κείμενο και σκηνοθεσία Μάνου Καρατζογιάννη.

«Το μεγάλο ενδιαφέρον που προσέλκυσε οφείλεται κυρίως στο θέμα, μια ιστορία ξεχασμένη, η οποία κανονικά θα έπρεπε να διδάσκεται» μας λέει ο ηθοποιός, σκηνοθέτης και συγγραφέας. «Είναι όμως και κάτι άλλο», συμπληρώνει, «το γεγονός ότι με αυτόν τον τρόπο η Ελένη Παπαδάκη επέστρεψε με κάποιον τρόπο στο σπίτι της, το Εθνικό θέατρο, στο οποίο για χρόνια είχε προσφέρει τις υπηρεσίες της.»

Ένας νέος θεατρικός χώρος που έρχεται να προστεθεί στο χάρτη των θεατρικών σκηνών της Αθήνας, το «Tempus Verum Εν Αθήναις» στο Γκάζι στην οδό Ιάκχου (απέναντι από τις «Ροές»), μια νέα προσπάθεια του ηθοποιού Δημήτρη Λάλου, υποδέχεται από τις 12 Οκτωβρίου την παράσταση αυτή.

© Karol Jarek

© Karol Jarek

Μια δουλειά που δεν θα μπορούσε να μην επαναληφθεί, όπως διαφαινόταν ήδη από την ιδιαίτερα ενθουσιώδη αυλαία της πρεμιέρας της. «Την ώρα του χειροκροτήματος ένιωθα ανακούφιση, κυρίως επειδή διαπίστωνα πως το κείμενο, για τη σύνθεση του οποίου είχα εργαστεί πολύ, είχε καταφέρει να περάσει κάτω, στους θεατές», αναφέρει ο Μάνος Καρατζογιάννης.

Συνετέλεσε βέβαια σε αυτό και η εξαιρετική ερμηνεία της Μαρίας Κίτσου. Η βραβευμένη ηθοποιός έδωσε πράγματι ψυχή στην ηρωίδα της, φέρνοντας επάξια εις πέρας το δύσκολο εγχείρημα που ανέλαβε, χωρίς κανένα δισταγμό: να υποδυθεί ένα ιστορικό πρόσωπο, μια συνάδελφό της που άφησε ένα μυθικό και ανεπανάληπτο αποτύπωμα στην ελληνική σκηνή. Ήταν η πρώτη που ήρθε στο μυαλό του σκηνοθέτη για το ρόλο. «Είναι ποιητικό πλάσμα. Όπως και η Παπαδάκη. Έχει κι εκείνη κάτι το μοναχικό και το πολύ ιδιαίτερο».

© Karol Jarek

© Karol Jarek

Στις πρώτες σειρές ο Μάνος Ελευθερίου, ήταν ένας από τους θεατές, για τη γνώμη του οποίου ανησυχούσε περισσότερο ο Καρατζογιάννης έπειτα από την πρεμιέρα. «Μου παραχώρησε πολύ γενναιόδωρα όλο το υλικό που είχε στα χέρια του για την υπόθεση, περί τις χίλιες σελίδες.» Το υλικό αυτό, καθώς και το βιβλίο του «Η γυναίκα που πέθανε τρεις φορές», αποτέλεσαν τη βάση πάνω στην οποία άρχισε να γράφει. Κύριο μέλημά του; «Να μην προσεγγίσω μόνο με ιστορικό νου το θέμα, αλλά και με καλλιτεχνικό. Χρειαζόταν μια ματιά που να ενώνει τις δύο εποχές, το τότε και το σήμερα. Γι’ αυτό και επικεντρώθηκα στο θέμα της ετερότητας, πόσο διαφορετική ήταν μέσα σε μια τόσο σκοτεινή περίοδο για όλη τη χώρα. Μια γυναίκα ανύπαντρη, θεατρίνα, μεγαλοαστή, ιδιαιτέρως καλλιεργημένη η οποία κάπνιζε, οδηγούσε και είχε αμφιλεγόμενη προσωπική ζωή. Ήταν ένα πολύ διαφορετικό πρόσωπο για την εποχή. Όπως πολύ διαφορετικός ήταν άλλωστε και ο τρόπος που η ίδια προσέγγιζε τους ρόλους, όπως παρατηρούν οι ίδιοι κριτικοί του θεάτρου» επισημαίνει ο ίδιος.

«Η δουλειά μου αγαπά τις φήμες», λέει σε κάποιο σημείο του έργου η ηρωΐδα. Αυτή είναι και η φράση που ξεχωρίζει ο ίδιος ο σκηνοθέτης και έρχεται πολύ συχνά στο μυαλό του. «Ισχύει και σήμερα αυτό. Και στη δουλειά μας και στον δημόσιο χώρο που συνήθως κινούμαστε. Είτε είναι διαδίκτυο, είτε είναι η υπόλοιπη κοινωνία, υπάρχει πολύ γρήγορη εξάπλωση μιας φήμης που διατρέχει τα πράγματα, που συχνά μπορεί να μην είναι αληθινή κι όμως μπορεί και σε κάποιους ανθρώπους να στοιχίσει ακόμα την ίδια τους την ζωή…»

© Karol Jarek

© Karol Jarek

Στο έργο υπάρχει κι ένα βωβό πρόσωπο. Είναι ο επίδοξος εκτελεστής της Παπαδάκη, στον οποίο η ηρωίδα ξεκινά να απαγγέλλει έναν παλιό ρόλο της, από μονόλογο της Ελένης στις «Τρωάδες» του Ευριπίδη. Από εκεί ξεκινά το νήμα της αφήγησης. Αυτή η πρώτη ολοκληρωμένη απόπειρα συγγραφής θεατρικού έργου από τον Μάνο Καρατζογιάννη, ο οποίος πέρυσι σκηνοθέτησε με μεγάλη επιτυχία το «Σε εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη στο θέατρο Σημείο.

«Από όποιο μέτωπο κι αν εργάζεσαι στο θέατρο, είτε δηλαδή ως συγγραφέας, είτε ως σκηνοθέτης, είτε ως ηθοποιός, πάντα μια ιστορία λες». Η μόνη διαφορά που ο ίδιος διακρίνει είναι πως «στην περίπτωση της σκηνοθεσίας πρέπει πραγματικά να σε ιντριγκάρει πολύ για να το κάνεις. Αντίθετα ως ηθοποιός ωφελήθηκα πολύ περισσότερο από πράγματα που δεν τα λαχταρούσα. Όταν έπαιξα στο παιδικό ή εμπορικό θέατρο ή στις περιοδείες. Εκεί που υπάρχει ο όρος του μεροκάματου ή οι ώρες πτήσης. Εκεί αισθάνθηκα ότι άρχισα να ζυμώνομαι ως ηθοποιός. Στα επιχορηγούμενα και θέατρα ρεπερτορίου στα οποία κυρίως έχω εργαστεί έχεις μια δικλείδα ασφαλείας. Είναι πιο επισφαλές το οικονομικό, αλλά οι συνθήκες για την ψυχή σου είναι πιο ανοιχτές.»

14182128_1106607566055015_2183954_n

Για την ερχόμενη χρονιά o Μάνος Καρατζογιάννης προγραμματίζει να παίξει ως ηθοποιός σε μια παράσταση στο θέατρο του Νέου Κόσμου, ενώ συνεχίζει την έρευνα για το Διδακτορικό του πάνω στην Λούλα Αναγνωστάκη, για την οποία δεν μπορεί να κρύψει τον απέραντο θαυμασμό του.

«Με ρόλο της μπήκα στη σχολή χωρίς να την γνωρίζω και με ρόλο της πήρα πτυχίο. Με έργο δικό της, την «Κασέτα» έκανα ντεμπούτο. Έμαθα θέατρο μέσα από εκείνη. Για εμάς, τους ηθοποιούς που βγαίνουμε από τις Σχολές, είναι πολύ σημαντικό να βρίσκουμε συγγραφείς που να μας επιτρέπουν να «μιλάμε» με την δική μας γλώσσα παίζοντας έναν ρόλο. Αλλά και μπορούμε να χτίζουμε ρόλους πολυσύνθετους όπως αυτούς που γράφει εκείνη. Είναι η μόνη συγγραφέας στην Ελλάδα που έχει γράψει τόσο πολύ για νέους χαρακτήρες. Αυτό ήταν μεγάλο κέρδος για τους νέους ηθοποιούς. Μπορείς να δεις πόσοι ηθοποιοί διαφορετικών γενεών τα τελευταία 50 χρόνια έχουν πραγματοποιήσει το θεατρικό τους ντεμπούτο με έργο της. Συνάδει ο ιδιωτικός της βίος με το έργο της, που είναι επίσης κάτι σημαντικό και σπάνιο» καταλήγει.

Info παράστασης:Για την Ελένη” | Από τις 12 Οκτωβρίου έως 1 Δεκεμβρίου | Θέατρο Tempus Verum Εν Αθήναις

Σχετικά άρθρα: “Η Ιστορία ως δημιουργική αφορμή”, από την Τώνια Καράογλου