Σύμφωνα με την αρχή του Αρχιμήδη κάθε σώμα βυθισμένο σε ρευστό δέχεται άνωση ίση με το βάρος του ρευστού που εκτοπίζει. Αυτή την αρχή χρησιμοποιεί ο Καταλανός συγγραφέας Ζουζέπ Μαρία Μιρό για να καταδείξει έναν κόσμο που εύκολα βυθίζεται στο ψέμα, τις φήμες και τις προκαταλήψεις και το φόβο.

«Η ελληνική παραγωγή είναι η 25η σε 7 χρόνια σε όλα τα μέρη του κόσμου»

Στο έργο ο Τζόρντι, δάσκαλος σε ομάδα κολύμβησης παίδων, αγκαλιάζει και δίνει ένα φιλί σε ένα αγοράκι που κλαίει γιατί φοβάται το νερό και δε θέλει να κολυμπήσει χωρίς σωσίβιο. Ο Μιρό θέτει τα ερωτήματα: είναι μια τρυφερή αθώα κίνηση ή μια κίνηση στην οποία υποβόσκει σεξουαλική πρόθεση; Από τη σκοπιά κάθε θεατή υπάρχει και μια διαφορετική ανάγνωση της σκηνής. Είναι αθώος ή ένοχος ο δάσκαλος; Έχει σημασία το φύλο ή ο σεξουαλικός του προσανατολισμός; Και πώς θα κριθεί η αθωότητα ή η ενοχή του;

Για την οπτική ενός κόσμου που αλλάζει και εργαλιοποιεί την εικόνα, την αλήθεια και την ερμηνεία της μιλήσαμε με το συγγραφέα του έργου:

Χρησιμοποιείτε μια σκηνή που μας δείχνει πόσο διαφορετικά μπορούμε να ερμηνεύσουμε μια σκηνή, ένα περιστατικό. Πιστεύετε πως η αντίληψη του κόσμου έχει αλλάξει μέσα στα χρόνια και προς ποια κατεύθυνση;
Έγραψα το έργο το 2011 και πάντα, βλέποντάς το σε πολλά μέρη του κόσμου, μοιάζει σαν ένα έργο που γράφτηκε σήμερα. Νομίζω το έργο είναι πιο επίκαιρο τώρα από όταν το έγραψα, το 2011. Όταν το έγραψα σκεφτόμουν ότι αν το είχα γράψει πριν από δεκαπέντε χρόνια ο κόσμος θα έλεγε «τι μας λέει τώρα;». Η ελληνική παραγωγή είναι η 25η σε 7 χρόνια σε όλα τα μέρη του κόσμου. Αυτό με κάνει να σκεφτώ ότι το πρόβλημα με το οποίο έχω καταπιαστεί στο έργο είναι ένα πρόβλημα παγκόσμιο. Έχουμε μπει στην κοινωνία της καχυποψίας. Υποψιαζόμαστε το φίλο μας, το γείτονα, όλο τον κόσμο. Δεν είναι όμως αυτό το θέμα μου, ότι δεν έχουμε εμπιστοσύνη, αλλά κυρίως ότι φοβόμαστε. Ορθώνεται η κοινωνία του φόβου, αυτοί που μας εξουσιάζουν, το κάνουν σήμερα μέσω του φόβου που μας προκαλούν. Όταν το έγραψα σκέφτηκα ότι αυτό το έργο είναι παιδί των Δίδυμων Πύργων και του άμεσου αποτελέσματός τους: να αυξηθούν τα μέτρα ασφαλείας. Σήμερα υφιστάμεθα μεγαλύτερο έλεγχο αλλά δεν είμαστε ασφαλείς. Η μεταφορά ισχύει και για το έργο. Αν απαγορεύσουμε το φιλί θα είμαστε πιο ασφαλείς; Αυτό είναι το ερώτημα.

Ο φόβος και η αποτύπωσή του είναι κάτι που χρησιμοποιείτε στα έργα σας για να καταγράψετε τις επιπτώσεις του στην κοινωνία;
Αυτό το μοτίβο υπάρχει σε όλα μου τα έργα. Ο τρόπος με τον οποίο ο φόβος ρυθμίζει όλη τη ζωή μας, τη δουλειά μας και τις σχέσεις μας. Και στο τελευταίο μου έργο, -αυτό που γράφω τώρα- μιλώ πάλι γιαυτό. Για την εμφάνιση ενός «απειλητικού» γκράφιτι σε μια περιοχή που κάνει τους κατοίκους να φοβηθούν και ενεργοποιεί την καχυποψία και τη βία. Η σύγχρονη πραγματικότητα δημιουργεί έναν κόσμο που ανησυχώντας για την ασφάλειά του γίνεται ολοένα και πιο φανατικός.

Η παγκόσμια οικονομική κρίση βοηθά στο να ενεργοποιηθούν αυτές οι αντιδράσεις;
Είναι ένα παγκόσμιο φαινόμενο η κρίση και γεννά φόβο. Ο Τραμπ χτίζει τείχος, οι μετανάστες πεθαίνουν στις θάλασσές μας, όλα αυτά έμοιαζαν κάποτε πολύ μακρινά αλλά σήμερα βλέπουμε ότι είναι πολύ κοντινά και βαθιά μέσα μας.

«Αυτό που με ενδιαφέρει είναι να εξετάσω και την προκατάληψη που υπάρχει απέναντι στην τρυφερότητα του άντρα»

Στο έργο σας, ο δάσκαλος της κολύμβησης είναι άνδρας. Γίνεται στόχος ακόμα και για τη σεξουαλική του προτίμηση άσχετα με το αν αυτή δεν έχει σχέση με την επαγγελματική ζωή και τις πράξεις του. Αν ήταν γυναίκα στη θέση του θα εξετάζαμε με τον ίδιο τρόπο την ιστορία;
Αν στη θέση του προπονητή υπήρχε μια γυναίκα δε θα υπήρχε ιστορία. Αν μια προπονήτρια φιλάει ένα παιδάκι, ένα αγοράκι, δεν θα υπήρχε πρόβλημα. Αυτό που με ενδιαφέρει είναι να εξετάσω και την προκατάληψη που υπάρχει απέναντι στην τρυφερότητα του άντρα. Αν ο προπονητής είχε φιλήσει κοριτσάκι πάλι θα είχαμε έργο. Αλλά αν φιλούσε κοριτσάκι κανένας δε θα αμφισβητούσε την ετεροφυλοφιλία του. Το πρώτο πράγμα που εξετάζουν μόλις φιλάει ο δάσκαλος ένα αγοράκι προκειμένου να δουν αν είναι ένοχος ή όχι  είναι αν είναι ομοφυλόφιλος ή ετεροφυλόφιλος. Και αυτό μου φάνηκε ενδιαφέρον, να παίξουμε με μια προκατάληψη. Είναι σαν αυτό που λέμε «δεν είμαι ρατσιστής», «δεν είμαι ομοφοβικός» αλλά αν υπάρξει μια περίπτωση δίπλα μας, το σύνολο γίνεται αυτομάτως καχύποπτο.

Πιστεύετε ότι διανύουμε μια εποχή στην οποία εύκολα μπορούμε να κατασκευάσουμε ενόχους;
Μου φαίνεται πολύ ενδιαφέρον ως θέμα το ότι η κοινωνία μιλάει σήμερα. Ταυτόχρονα μου φαίνεται πολύ επικίνδυνο το να δημιουργούμε ενόχους γρήγορα χωρίς να φτάνουμε σε μια διαδικασία αποδείξεων. Νομίζω είναι μια συσσωρευμένη οργή και θυμός όλων αυτών των χρόνων σιωπής που βγαίνουν στην επιφάνεια. Πριν λίγες εβδομάδες συνάντησα τον Χουάν Μαγιόρκα (κορυφαίος Ισπανός δραματουργός) και μου εντόπισε ότι το έργο μου αυτό μιλά για την τιμή και αυτό αγγίζει μια θεματική του χρυσού αιώνα στην Ισπανία. Και με τα δίκτυα της κοινωνικής δικτύωσης το θέμα της τιμής επανέρχεται γιατί εύκολα μπορεί να στηθεί ένα λαϊκό δικαστήριο. Χρησιμοποιώ πολύ τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και πολλές φορές τρομάζω βλέποντας τις βρισιές και τις επιθέσεις, ο χώρος είναι πολύ άγριος. Μπορεί να πεις κάτι στα κοινωνικά δίκτυα και αυτό μπορεί να γίνει αλήθεια χωρίς να υπάρχει. Στο λεξιλόγιό μας σήμερα έχει εγκατασταθεί και ο όρος fakenews, κάτι που σημαίνει ότι έχουν αλλάξει πολύ οι όροι της επικοινωνίας και της ανάλυσης της πραγματικότητας.

Παρά την ολοένα και πιο ανοιχτή επικοινωνία και την άμεση ενημέρωση πιστεύετε ότι ο κόσμος μας γίνεται πιο συντηρητικός;
Πιστεύω ότι ο δυτικός κόσμος γίνεται πιο συντηρητικός, δεν ξέρω το λόγο ακριβώς. Γι’ αυτό και πάντα γράφω για ερωτήματα για τα οποία δεν έχω απάντηση αλλά θέλω να ανοίξει ο διάλογος και να στοχαστεί ο κόσμος. Έχω την αίσθηση ότι σε πολλά θέματα τα τελευταία χρόνια έχουμε φτάσει στα άκρα, στα οποία σαφώς συντελεί και η άνοδος των ακροδεξιών πολιτικών που έχουν εργαλειοποιήσει ακριβώς αυτό το φόβο και την ανασφάλεια που υπάρχει στις σύγχρονες κοινωνίες. Οι συντηρητικοί σήμερα υποστηρίζουν ότι η κοινωνία παραπήγε μπροστά σε ορισμένα θέματα. Νομίζουμε πως τα δικαιώματα που έχουμε κατακτήσει, τα έχουμε κατακτήσει για πάντα. Αυτό είναι μια παγίδα. Η δημοκρατία, οι ελευθερίες και τα δικαιώματα είναι πολύ εύκολο να χαθούν.

Info παράστασης:

H Αρχή του Αρχιμήδη | 1 Φεβρουαρίου – 21 Απριλίου 2019 | Skrow